Кіріспе

Сент-Клумб-Майнор (лат. Columba Minor Sancta) – Ұлыбританиядағы Корнуоллдың солтүстік жағалауындағы Ньюквей азаматтық округіндегі ауыл. "Сент-Клумб" деген атау әдетте жақын орналасқан Сент-Клумб-Майорды білдіреді; қала мен ауылдың екеуі де 6-шы ғасырдың қасиетті Колумбасына (Корнуоллдық Колумба) арналған және оның атына шіркеулер салынған. Сент-Клумб-Майнор ауылының тарихы 11-шы ғасырға дейін жетеді, бірақ Риалтон меншігі астында одан да ертерек қоныс болған, қазір ол үлкен көршісі Ньюквейге қосылған. Ауыл әлі де діни округ болып табылады, бірақ Сент-Клумб-Майнор енді азаматтық округ емес, Ньюквейдің құрамына кіреді.

Шіркеу

Қазіргі шіркеу 15 ғасырға дейін салынған. Қауымдық шіркеу орналасқан жер, әлдебір ежелгі пұтқа табыну орыны болған болуы мүмкін. Бұл жерге, әйгілі Колумба аңызынан бұрын, алғашқы келт миссионерлері келді, олар жаман рухтарды қуды да, алғашқы христиан шіркеуін тұрғызды, ол қарапайым ағаш ғимарат болған шамасы. Шіркеу бірнеше рет қайта салынды, шамамен 1100 жылы нормандық шіркеу салынғанға дейін. Оның жоспары қазіргі ғибадатхананың есігінен басталып, шіркеудің батыс жағындағы крещение тастың орнына дейін, солтүстік және оңтүстік қабырғалары бүгінгі кеме аркалары тұрған жерде дәл орналасқан. Нормандық негіздердің бір бөлігінің қалдықтарын бағаналардың іргесінде көруге болады. Келт және англосаксон дәуірінде Риалтон (ауылға қарасты) Пидар жүзінің бас орталығы болды және Бодмин қаласындағы Санкт-Петрок монахтарына тиесілі болды. Нормандтар басып алғаннан кейін монастырь иелігінде қалды және шамамен 1510 жылы Вивиан аббат (Томас Вивиан, Мегара титулды епископы) мұнда сарай салды. 1538 жылы сарай Корнуолл герцогтігіне өтті, бірақ сарайдың бір бөлігі сақталған. Сент-Клумб-Минор Ньюквей (Тован) кішкентай балықшылар ауылы болған кезде үлкен, дамып келе жатқан ауыл болды. 1841 жылы Сент-Клумб-Минордың халқы 1681 адамды құрады, ал олардың тек 489-ы Ньюквейде тұрды. Шіркеу мен ауланың батыс жағынан жергілікті халық "Барроуз" деп атап кеткен Тревельг қиясындағы екі дөңгелек обаны көруге болады. Бұл жер Атлант мұхитының күшті желдерінен қорғалған, Риалтон аңғарына және Касл-Даунс төбесіндегі Касл-ан-Динасқа қарайды. Жергілікті аңыз бойынша, келт миссионерлері, Колумба аңызы пайда болғанға дейін ғасырлар бұрын, жаман рухтарды қуды, пұтқа табынушылықты христиандық құлшылықпен алмастырды және ағаштан жасалған қасиетті орынды тұрғызды. Шіркеу қаласы батыс және оңтүстік жақта орналасқан, ал солтүстік және шығыстағы жер бедері құрылыс салуға кедергі келтірді. Сондықтан, көптеген ауылдардағыдай, 20-ғасырдағы даму шіркеуден әрі қарай, осы жағдайда Порт-Бин және Хенвер жолдарына қарай, Ньюквейге қарай кеңейді. Ауылдағы ең көне коттедждер Чирч-стритте орналасқан. Honey suckle cottage 17 ғасырдың басында ферма ретінде салынған, ал оның құрылысында Порттан әкелінген кеме ағаштары қолданылған. 1896 жылы приходта Корнуолл кресі және төрт крест негіздері болды: крест Крос Клоузде орналасқан және қимасы бойынша ерекше дөңгелек пішінге ие. 1950 жылдары салынған тұрғын үйлер кешені қазір кресті қоршап тұр. Doublestiles кресі ауылға апаратын ежелгі жолды көрсетеді. Хенвер жолы, "ескі жол" деген мағынаны білдіреді, крестің жанында орналасқан, бірнеше ғасыр бойы Ньюквейге кіретін басты жол болды. 1891 жылы азаматтық приходтың халқы 3056 адамды құрады. 1894 жылы приход таратылып, Ньюквей және Сент-Клумб кіші ауылдық округтері құрылды. 1960 жылы Сент-Клумб приходы Ньюквейге қосылды, ал Сент-Клумб Кіші қазір Ньюквейдің қалалық аймағы болып табылады. Бұл приходтағы ауылдар: Тренкрик, Чапел, Порт, Трененс және Чёрчтаун.

Сент-Колумб Порт

Порт-Бич бастапқыда Сент-Колумб-Манор ауылының порты болды. Ұзақ, қорғалған шығанақ – суға батқан өзен сағасы, ал 19 ғасырда талқындар Риалтонға шамамен үш километрге дейін (3 км) ішке жеткен. Ауылдың қажеттілігіне жататын көмір, тұз, әк және көптеген түрлі жүктер осы жерде түсірілетін. Астық, содан кейін қыш және тас порттан тасымалданды. Ньюкуэй қыш портына айналғанда, кемелер Порт жағалауындағы арбаларға көмірді түсіріп, кейін Ньюкуэйге қыш жүктеу үшін барып келді.

Шаруалардың қару-жарағы

Фермерлер ордасы деп аталатын қонақүй бастапқыда саз кірпіштен салынған және шатыры қамыстан төселген. Қонақүйдің иесі – 1871 жылдан бері қонақүйге ие болған Сэмюэл Аргалл мырза. 1913 жылдың қазан айында шатыр өртенді, себебі бір жас бала шатырға тұтандырылған сіріңке тастады. Екі өрт сөндіру бригадасы келді, біреуі Ньюквейден, олар жаңа форма киіп бірінші болып жетті, екінші бригада Сент-Клумб Майорынан, екі бригада да бірлесіп жұмыс істеді, бірақ өрт қонақүйді толығымен қиратты. Өрт сөндірілген соң екі бригада арасында «су соғысы» басталды. Дау қонақүйдің жанында орналасқан жалғыз гидрантты пайдалану мәселесіне байланысты болды. Гидрантта екі шланг қосылысы болды және Ньюквей бригадасы Сент-Клумб Майоры келгенге дейін қырық минут бұрын оқиға орнына жетіп, екі қосылысқа да шлангтарын қосып алды. Өздерін басым күш деп санайтын Сент-Клумб Майоры өрт сөндіру бригадасы, өртті сөндіруге көмектесу үшін жергілікті көлден су алғанын қатты ашуланды және «басқа» бригадаға шлангтарын бұрды. Қонақүй 1914 жылы қайта салынды.

Екі бұрышты таспен жасалған айқыш

Екі стильді айқыш, сондай-ақ Үш стильді айқыш деп те аталады, бұл сирек кездесетін тақта тәрізді айқыштардың көрнекті мысалы, оның қалың, дөңгелек бөлігі осы айқыш түрінің ерекше ерекшелігі болып табылады. Жол бойындағы айқыштар – ортағасырлық кезеңде, көбінесе 9-15 ғасырларда салынған христиандық айқыштардың бірнеше түрінің бірі. Олардың мақсаты – бейтаныс жерлерді белгілеу болған. Тас Дучи жолының Ньюкуэйді шығыспен байланыстыратын басты жолмен, қазіргі A392 тас жолының қиылысында орналасқан. Айқыш бастапқы орнынан бір метр қашықтықта, Ньюкуэйдің қалалық кеңеюіне дейін «Cross Close» деп аталатын егістіктің шетінде, Сент-Клумб Минордағы шіркеуге дейін созылған қаңқа жолының басты жолмен қиылысында тұрған. Орта ғасырларда Сент-Клумб Минордағы шіркеу Ньюкуэйдің оңтүстік-батысындағы Крантоктегі колледж шіркеуінің шапкелі болған. Бұл жол сол кезде осы екі тәуелді ортағасырлық діни орталықтың арасындағы тікелей байланыс ретінде маңызды болды. Айқыштан солтүстік-шығысқа қарай созылған жолдың іздері қоғамдық қаңқа жолы ретінде сақталған. Тағы бір жол жиегі де сол жолдың бұрынғы бағыты бойынша оңтүстік-батысқа қарай 520 метр қашықтықта орналасқан. Қазіргі Ньюкуэй ауданы, ішінде Даблстиллс Айқышы мен шіркеу жолы орналасқан, 1918 жылы ғана құрылды; осы ортағасырлық ескерткіш бұрынғы Сент-Клумб Минордағы ауданға және Крантоктағы шіркеуге дейінгі бұрынғы жолға қатысты мәліметтерді сақтайды.

Бұрынғы

Аянттағы Ұлттық мектеп 1842 жылы салынған. Ол бұрынғы пасторлық үйдің орнында салынды және қазір ерлер институты ретінде пайдаланылады. Сент-Клумб Минор Фейрпарк пансион мектебі (кейіннен «қызыл мектеп» деп аталды) бастапқыда Сильванус Тревейл жобалаған және 1877 жылдың маусым айында ресми түрде ашылды. Мектеп 1982 жылы жабылып, бүгінде жеңіл өнеркәсіптік кешендерге айналды.

Ағымдағы

Сент-Клумб Минор бастауыш білім беру деңгейінде 1959 жылдан бері St Columb Minor Academy мектебімен қамтамасыз етіледі – Kernow Learning Multi Academy Trust көп академиялық сенім қорының бір бөлігі. Тревиглас академиясы (Treviglas College) 1960 жылдан бері Ньюквей, Сент-Клумб Минор және айналасындағы аудандарға қызмет ететін орта мектеп. Бұл мектеп The Roseland Multi Academy Trust көп академиялық сенім қорының құрамында.