Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1959 жылғы қорқынышты фильм.
1959 horror film
"The Tingler" – 1959 жылы Уильям Касл түсірген және режиссерлік еткен американдық қорқынышты фильм. Бұл Касл мен жазушы Робб Уайт арасындағы бес ынтымақтастықтың үшіншісі, және Винсент Прайс басты рөлде ойнады. Фильмде ғалымның адам ағзасындағы, қорқынышпен қоректенетін "тітіркендіргіш" деп аталатын паразитті жасайтыны туралы айтылады. Бұл жануар өзінің атын иесінің қорқып қалғанда омыртқасын "тітіркендіретін" еткендіктен алған. Касл, "Macabre" (1958) және "House on Haunted Hill" (1959) сияқты басқа қорқынышты фильмдеріндегідей, фильмді сату үшін түрлі тәсілдер қолданды. "The Tingler" ең көп танылғаны – "Percepto!" атты әсер, онда кинотеатр орындықтарының кейбірінде дірілдейтін құрылғылар орнатылып, экрандағы оқиғалармен синхронды түрде іске қосылатын. 1959 жылдың 19 шілдесінде АҚШ-та көрсетілген "The Tingler" көрермендер тарапынан әртүрлі пікірлер алды, бірақ кейіннен сыншылардың қайта қарауына түсті және қазірде культты фильм ретінде танылады. Гари Дж. Роза жазған "The Tingler Unleashed" романы, 2023 жылдың тамызында "Уильям Каслдың 1959 жылғы шедевр фильміне құрмет көрсетіп, заманауи көзқараспен жаңартылған нұсқа" ретінде жарияланды. Роман түпнұсқа фильмнің оқиғаларын елу жылдан кейін жалғастырады; романның толық нұсқасының аудиокітабы 2023 жылдың 16 қазанында шықты.
The Tingler is a 1959 American horror film produced and directed by William Castle. It is the third of five collaborations between Castle and writer Robb White, and starring Vincent Price. The film tells the story of a scientist who discovers a parasite in human beings, called a "tingler", which feeds on fear. The creature earned its name by making the spine of its host "tingle" when the host is frightened. In line with other Castle horror films, including Macabre (1958) and House on Haunted Hill (1959), Castle used gimmicks to sell the film. The Tingler remains most well known for a gimmick called "Percepto! ", a vibrating device, in some of the theater chairs, which the onscreen action activated. Released in the United States on July 19, 1959, The Tingler received mixed reviews, but has since gone through some critical reevaluation and is now considered a camp cult film. A sequel novel, The Tingler Unleashed , written by Gary J. Rose, was published in August 2023 as "a contemporary reimagining that pays homage to the 1959 cinematic masterpiece by William Castle", taking place and continuing the events of the original film fifty years later; an unabridged audiobook recording of the novel was released on October 16, 2023.
Сюжет
Патолог доктор Уоррен Чапин, ең қорқынышты жағдайда омыртқаның дірілдеуінің себебі – әрбір адамда бар сияқты бір тіршілік иесінің өсуі екенін анықтады, оны "тітіркендіргіш" деп атайды, ол – адам омыртқасына жабысқан паразит. Ол қорқып қалғанда оралып, қоректенеді және күшейе түседі, егер ұзақ уақыт оралып тұрса, адамның омыртқасын басып тастайды. Жейтін иесі айқайлап, оның оралуын тоқтатып, әлсірете алады. Кинотеатр иесі Оливер Хиггинс, тек нұсқаусыз фильмдерді көрсетеді, доктор Чапинмен таныс. Хиггинстің әйелі Марта – саңырау және сөйлей алмайды, сондықтан айқайлай алмайды. Ол бөлмесінде болған түсініксіз, табиғаттан тыс оқиғалардан кейін қорқып өлді. Денсаулық сақтаушы Чапин мәйітте омыртқасынан тітіркендіргішті алып тастады. Олар тітіркендіргішті ұстап, Хиггинстің үйіне оралғаннан кейін, Хиггинс кісі өлтіргені анықталды; ол әйеліне үрей келтірді, өйткені ол сөйлей алмайтындықтан айқайлай алмайтынын білген. Жүз аяқты жәндік тәрізді тітіркендіргіш, соңында оны ұстап тұрған ыдыстан босап, Хиггинстің кинотеатрына таралады. Ол әйелдің аяғына жабысып, ол босату үшін ғана айқайлайды. Чапин жарықты сөндіріп, кинотеатрдағы барлық адамдарға айқайлауға бұйрық беру арқылы жағдайды бақылайды. Көрсету залынан шыққаннан кейін, олар фильмін қайта бастайды және проекция залына барады, онда оны тауып, ұстайды. Тітіркендіргішті бейтараптандырудың жалғыз жолы – оны Мартаның денесіне қайта енгізу деп болжайды, Чапин солай істейді. Ол кеткеннен кейін, Чапинге кінәсін мойындаған Хиггинс бөлмеде жалғыз қалады. Табиғаттан тыс күштермен есік жабылып, құлыпталады, терезе жабылады, Мартаның өлімнен қорқып қалуының алдында болған оқиғаны еске түсіреді. Тітіркендіргіш Мартаның денесін төсектен көтеріп, күйеуіне қарай қарауға мәжбүр етеді. Хиггинс қатты қорқып, айқайлай алмайды. Экранның түсі солғын, доктор Чапиннің дауысы естіледі: "Ханшайымдар мен мырзалар, бір ескерту жасағым келеді. Егер біреуіңіз өзіңізде тітіркендіргіш бар екеніне сенімді болмасаңыз, келесі жолы қараңғыда қорқып қалсаңыз, айқайламаңыз."
A pathologist, Dr. Warren Chapin, discovers that the tingling of the spine in states of extreme fear is due to the growth of a creature that every human being seems to have, called a "tingler," a parasite attached to the human spine. It curls up, feeds, and grows stronger when its host is afraid, effectively crushing the person's spine if curled up long enough. The host can weaken the creature and stop its curling by screaming. Movie theater owner Oliver Higgins, who shows exclusively silent films, is an acquaintance of Dr. Chapin. Higgins' wife, Martha, is deaf and mute and therefore cannot scream. She dies of fright after weird, apparently supernatural events appear in her room. During her autopsy, Chapin removes a tingler from her spine. After they contain the tingler and return to Higgins' house, it is revealed that Higgins is the murderer; he frightened his wife to death, knowing that she could not scream because she was mute. The centipede like creature eventually breaks free from the container that held it and is released into Higgins' theater. The tingler latches onto a woman's leg, and she screams until it releases its grip. Chapin controls the situation by shutting off the lights and telling everyone in the theater to scream. When the tingler has left the showing room, they resume the movie and go to the projection room, where they find the tingler and capture it. Guessing that the only way to neutralize the tingler is to reinsert it inside Martha's body, Chapin does so. After he leaves, Higgins, who has admitted his guilt to Chapin, is alone in the room. As if by supernatural forces, the door slams shut and locks itself, and the window closes, echoing what happened just before Martha was frightened to death. The tingler causes the body of Martha to rise from the bed, staring at her husband. Higgins is so terrified that he is unable to scream. The screen fades, and Dr. Chapin's voice says, "Ladies and gentlemen, just a word of warning. If any of you are not convinced that you have a tingler of your own, the next time you are frightened in the dark don't scream."
Өндіріс
"Тұзақтағы үй" фильмінің қаржылық табысынан кейін Касл өзінің тәуелсіз өндіріс бөлімшесін "Allied Artists" компаниясынан "Колумбия" студиясына көшірді, "Тинглер" фильмін жасау үшін. Прайс тағы да қатысты, Хикман оның ассистенты, ал жаңа актер Линкольн оның қарындасының күйеуін сомдады. Каттс Прайстың адалсыз әйелі Изабель рөлінде ойнады. "Тинглер" Прайс пен Каслдің бірлескен екінші және соңғы жұмысы болды, сондай-ақ оны "Үрейдің шебері" деп танымал еткен бесінші туындысы еді. Касл, Линкольннің нағыз өміріндегі жары Хикманды фильмде де оның жары ретінде түсуге көндірді. Хикман бастапқыда бас тартты, бірақ Касл Линкольннің мансабына көмектесетініне сендірген соң келісім берді. Хикманның айтуынша, Касл оны Линкольнге көмектесетініне соншалықты сендірген, ол жалақысыз жұмыс істеді. 178 см биіктіктегі Хикман, 193 см Винсент Прайспен түскен сахналарда бойын ұзарту үшін арнайы табандар киюге мәжбүр болды. Эвелин Прайстің өтініші бойынша шақырылды, олар бұрын Бродвейде бірге жұмыс істеген. Ол сондай-ақ Хичкоктың "Артқы терезесінде" (1954) сөзбе-сөз рөлде "Жалғыз жүректер" мисс рөлінде де көзге түсті. Даль Маккеннон, фильмде аталмаған проекционист, көптеген кино және телешоу кейіпкерлеріне дауыс беріп, сәтті мансап құрды, оның ішінде Вуди Вудпекер мультфильмдеріндегі "Buzz Buzzard" және "Гамби" толық көлемді анимациялық сериалындағы кейіпкерлерге дауыстады. "Тинглер" фильмінің гримері Джек Дюсик, әнші және актриса Мишель Лидің әкесі болды. Оқиға авторы Уайт, Британдық Виргин аралдарында жүзбауықпен кездескен кездегі әсерінен шабыттанды. Уайт UCLA-да ЛСД-мен тәжірибе жасады, ол туралы Олдус Хакслиден естігеннен кейін, оны сценарийге енгізуге шешім қабылдады. Бұл толық метражды фильмде ЛСД қолданылуының алғашқы бейнеленген жағдайы.
After the financial success of House on Haunted Hill, Castle moved his independent production unit from Allied Artists to Columbia to produce The Tingler. Price was on board again, with Hickman playing his assistant and newcomer Lincoln playing his sister in law. Cutts played Price's unfaithful wife Isabel. The Tingler was Price's second and final film with Castle and the fifth performance that would ultimately brand him as "The Master of Menace". Castle convinced Hickman, who was Lincoln's real life fiancé, to join the cast as her fiancé in the film. At first Hickman declined, but agreed after Castle convinced him it would help Lincoln's career. According to Hickman, Castle did such a good job of convincing him it would help Lincoln that he worked for no salary. Hickman, who was 5'10", was required to wear lifts for the scenes with 6'4" Vincent Price to offset the disparity of their heights. Evelyn was hired at the request of Price, who had worked with her on Broadway. She also received attention in another prominent "non speaking role" as the suicidal "Miss Lonelyhearts" in Hitchcock's Rear Window (1954). Dal McKennon, the projectionist (uncredited in the film), had a successful career as the voice of many screen and TV characters, including "Buzz Buzzard" in the Woody Woodpecker cartoons and "Gumby" in the TV clay animation series. Jack Dusick, make up artist for The Tingler, was the father of singer/actress Michele Lee. White, the story author, was partly inspired by his encounter with a centipede while living in the British Virgin Islands. White had experimented with LSD at UCLA after hearing about it from Aldous Huxley and decided to work it into the script. It is the first depiction of LSD use in a major motion picture.
Талдау
Фильмнің сюжеті бейсөз фильмдеріне маманданған кинотеатр мен оның иелерінің тағдырына байланысты. Кевин Хеффернанның айтуынша, бұл 1950-ші жылдардың соңындағы кинотеатр индустриясының жағдайын көрсетеді. Көптеген жеңілдетілген бағадағы кинотеатрлар ескі фильмдерді көрсету арқылы өздерінің нарықтық нишасын құруға тырысты. Бұл шағын кинотеатрлардың иелері үшін алғыссыз және аз төленетін жұмыс болды, бұл кезеңнің кәсіби журналдарында сипатталған. Олли ғимаратты тазалаудың қаншалықты қиын екенін егжей-тегжейлі айтқанда, сол кездегі нақты шағымдарды еске түсіреді. Бұл оның үмітсіз өмірден қашу үшін жасалған кісі өлтіруіне себеп болды. Олардың арасындағы дау кезінде ол адал еместігін мойындамайды, бірақ күйеуін оған немқұрайлы қарағаны үшін айыптайды. Ол зертханада көп уақыт өткізгендіктен, тірі адамдармен байланысын үзіп, оған адамдық жылу іздеуден басқа амал қалмады. Бұл кинотеатрдың проекционисін "Percepto!" құрылғысын іске қосуға итермеледі, бұл кейбір көрермендерді күтпеген дүрсілтіп, содан кейін айқын физикалық реакцияға түсірді. Экраннан қорқып қалған көрермендердің дауыстары естілді, олардың орнына Прайс дауысы естілді, ол тітіркендіргіштің қозғалмай қалғанын және қауіптің сейілгенін түсіндірді. Осы сәтте фильм өзінің қалыпты форматына оралды, ол эпилог үшін қолданылды. Каслдың "Дайын болыңыз! Мен Американы қорқытам" атты автобиографиясында "Percepto!" театр орындықтарына электр тогын жіберді деп қате айтылған. 1980 жылғы Гарри және Майкл Медведтің "Алтын құрыш" сыйлығы туралы кітабында "Percepto!" Голливуд тарихындағы "ең ақымақ және қолайсыз техникалық жетістік" сыйлығын жеңіп алды. Джо Дантенің екі фильмінде "Percepto!" атты трюкқа сілтеме бар: "Gremlins 2: The New Batch" (1990) және "Matinee" (1993).
A subplot of the film involves the fates of a movie theater specializing in silent films and its owners. According to Kevin Heffernan, this reflects the conditions of the movie theater industry in the late 1950s. There were many discount theaters trying to establish their own market niche by showing older films. For the owners of these small theaters, it was a thankless and poorly paid job, as described in the trade journals of this period. When Ollie describes at length the work load involved in cleaning the building, he echoes real life complaints. This provides the motive for his murder, as he is trying to escape a hopeless life. In an argument between them, she does not deny her unfaithfulness, but counters by accusing her husband of neglecting her. While spending so many hours in his laboratory, he has lost contact with living people, leaving her no choice but to seek human affection elsewhere. This cued the theater projectionist to activate the Percepto! buzzers, giving some audience members an unexpected jolt, followed by a highly visible physical reaction. The voices of scared patrons were heard from the screen, replaced by the voice of Price, who explained that the tingler was paralyzed and the danger was over. At this point, the film resumed its normal format, which was used for its epilogue. Castle's autobiography, Step Right Up! : I'm Gonna Scare the Pants off America, erroneously stated that "Percepto!" delivered electric shocks to the theater seats. In the 1980 book The Golden Turkey Awards by Harry and Michael Medved, Percepto won the award for "The Most Inane and Unwelcome 'Technical Advance" in Hollywood History". Two Joe Dante films contain scenes which reference the "Percepto!" gimmick: Gremlins 2: The New Batch (1990) and Matinee (1993).
Клиенттердің құлдырауы және медициналық көмек
Күлімдеуді одан да күшейту үшін Касл көрермендер қатарына жалған "қайқайғандар мен есінен танғандарды" орналастырды.
To enhance the climax even more, Castle hired fake "screamers and fainters" planted in the audience.
Шығару
Сынақтар 1959 жылғы 5 тамызда Детройт қаласында басталды, ал Бостон, Балтимор және Сан-Францискода одан әрі жалғасты. 1959 жылғы тамыздағы картинаға жасаған бағалауында Variety журналының "Рон" атты авторы Томпсонмен келіспей, оны "керемет ойыншыл" деп атап, "Percepto" фильмін "тиімді" деп сипаттады, себебі ол "тітіркендіру" емес, "қорқынышты" түрде толқындармен жақындап келеді. Ызылдаған дыбыс пен дыбыс жолындағы жүрек соғысы мен айқай-шумен бірге, ол көрерменді қорқыныштың ортасына қояды. Сондай-ақ, Time Out London журналы 2005 жылғы шолуында сценарийді "тамаша күлкілі" деп бағаласа, Лиз Кингсли 2006 жылы "And You Call Yourself a Scientist!" сайтында: "Бұл фильмге дейін де, кейін де түсірілген ешбір фильм оның қиялының, қорқыныштылығының, күлкілілігінің және ең бастысы, ерекшелігінің жиынтығымен теңесе алмайды" деп атап өтті. Сол жылы Classic Horror.com сайты да қорқынышты оқиғаны жоғары бағалап, "актерлік шеберлігі жақсы, режиссура Каслдың ең жақсы туындыларының бірі, ал сценарий сол заманға қарағанда жартылай керемет" деді. Кейін, 2009 жылы Slant Magazine атынан жазған Чак Боуэн: "Күлкілілігіне қарамастан, "Тинглер" әлі де Каслдың сенімді фильмдерінің бірі: жақсы темппен, кейде қасақана күлкілі, 1950-ші жылдардағы отбасылық өмірдің пародиасы. Әңгіменің әрбір жұбы түрлі себептермен бір-бірін өлтіруге тырысады. Пластикалық жұлынмен ортасындағы "Оқып болған соң жақ" фильмін елестетіңіз". Dread Central бұл фильмді Каслдың "магнум-опусы" деп атады, ал Nerdist Прайстің актерлік шеберлігін бөліп көрсетіп, "Винсент Прайс әдетте керемет, және әрқашан рөлін толыққанды орындайды, тіпті ол абсурд болса да" деді.
Test engagements started in Detroit on August 5, 1959, with further engagements in Boston, Baltimore and San Francisco. In his August 1959 appraisal of the picture, "Ron." of Variety disagreed with Thompson, calling it "highly entertaining" and characterizing "Percepto" as "effective, not so much because of the 'tingle' but because it 'menacingly' moves closer and closer in waves and, coupled with a whirring noise and sound track heartbeats and screams, puts the filmgoer in the midst of the horror." Also, while Time Out London in its 2005 review regarded the screenplay as "ingeniously ludicrous", Lyz Kingsley of And You Call Yourself a Scientist! pointed out in 2006 that "no film made before or after it quite matches it for its mix of the imaginative, the creepy, the funny, and the downright weird". Classic Horror. com that same year complimented the horror tale as well, remarking that "the acting is fine, the direction is among Castle's best, and the script is semi brilliant for the time". Later, writing on behalf of Slant Magazine in 2009, Chuck Bowen said, "Ludicrousness aside, Tingler is still one of the more confident Castle pictures: a well paced, at times intentionally, funny parody of 1950s domestication, with every couple in the story trying to off one another for a variety of amusingly convoluted reasons. Think Burn After Reading with dime store production values and a plastic spinal cord at its center." Dread Central called the film Castle's "magnum opus", while Nerdist singled out Price's performance, saying, "Vincent Price is typically great and as always commits himself fully to the proceedings, even if it’s utterly absurd."
Үй медиасы
Sony Pictures Home Entertainment 1999 жылы фильмнің 40 жылдығына арналған DVD нұсқасын шығарды. Кейін фильм 2009 жылғы 20 қазанда жарық көрген Уильям Касл фильмдерінің жинағына енгізілді. Scream Factory (Sony лицензиясымен) 2018 жылдың тамызында фильмнің Blu-ray нұсқасын шығарды. Фильм 2022 жылғы 15 қазанда MeTV телеарнасының Svengoolie бағдарламасында көрсетілді.
Sony Pictures Home Entertainment released the film on DVD for its 40th anniversary in 1999. The film was later included on the William Castle Film Collection DVD set, released on October 20, 2009. Scream Factory (under Sony license) released a Blu ray edition of the film in August 2018. Shown on the MeTV show Svengoolie on October 15, 2022.