Кіріспе

Фильмге арналған дыбыс жүйесі

Movietone дыбыс жүйесі – дыбыс пен суреттің синхрондылығын қамтамасыз ететін, кинофильмдерге дыбысты жазудың оптикалық әдісі. Бұл дыбысты фильмнің суреті жазылған жолақтың өзінде, өзгермелі тығыздықпен оптикалық жол ретінде жазу арқылы қол жеткізіледі. Алғашқы нұсқасы 8500 Гц жиілік диапазонына ие болды. Қазіргі заманғы дыбысты фильмдер өзгермелі ауданды жолдарды пайдаланса да, қазіргі кинотеатрлар (цифрлық киноға көшкендерден басқа) проекторды өзгертусіз Movietone фильмін көрсетуге қабілетті (бірақ проектордың дыбыс бөлімі қызыл LED немесе лазерлік жарық көздерімен жабдықталған болса, өзгермелі тығыздық жолынан дыбыстың қайта жаңғырту сапасы едәуір нашарлайды). Movietone 1920 жылдары АҚШ-та дамытылған төрт кино дыбыс жүйесінің бірі болды, ал қалғандары – DeForest Phonofilm, Warner Brothers Vitaphone және RCA Photophone, алайда Phonofilm негізінен Movietone-ның алғашқы нұсқасы еді.

Тарих

Студент кезінде Теодор Кейс сөйлеуді жеткізу үшін модуляцияланған жарықты пайдалануға қызығушылық танытты және 1916 жылы материалдардың фотоэлектрлік қасиеттерін зерттеу үшін зертхана құрды. Ол Thalofide жасушасын – сезімтал фотожасушаны – әзірледі, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейінгі бірнеше жылда АҚШ Әскери-теңіз күштері инфрақызыл байланыс жүйесінің бір бөлігі ретінде қолданды. 1922 жылы Кейс пен оның ассистенті Эрл И. Спонабл «сөйлейтін суреттерге» назар аударды. Сол жылы Кейске 1919 жылдан бері кинофильмдер үшін «Phonofilm» деп аталатын жүйеде оптикалық дыбыс жолағын жасауға тырысып келген Ли де Форест келді. Де Форест сәттілікке жетпей, көмек сұрап Кейске жүгінді. Сондықтан 1922 жылдан 1925 жылға дейін Кейс пен де Форест «Phonofilm» жүйесін әзірлеуде ынтымақтасты. Басқа өнертабыстармен қатар Кейс Thalofide фотоэлементін және Aeo жарығын енгізді – бұл жарық көзі дыбыс сигналдарымен оңай модуляцияланатын және дыбыс камераларында дыбыс жолағын жазу үшін пайдаланылды. Алайда 1925 жылы Кейс де Форестпен қарым-қатынасын тоқтатты, себебі де Форест «Phonofilm» жүйесіне қатысты барлық еңбекті өзіне таңуға бейімділігіне қарамастан, маңызды өнертабыстардың көпшілігі Кейске тиесілі болды. Бұл туралы куәлік ететін құжаттар, соның ішінде Де Форесттің қол қойған хатында «Phonofilm» тек Кейс зерттеу лабораториясының өнертабыстарының арқасында мүмкін екендігі айтылған. Бұл құжаттар Нью-Йорк штатының Оберн қаласындағы Кейс зерттеу лабораториясы мұражайында сақталады. Сондықтан 1925 жылы Кейс пен Спонабл өздерінің «Movietone» деп аталатын жүйесін әзірлеуді жалғастырды. 1924 жылдан бастап Спонабл дыбыс пен сурет бірнеше негативке жазылатын бір жүйелі камералардың дизайнына назар аударды. Ол Bell & Howell компаниясынан өз дизайнына сәйкес камераларын өзгертуді сұрады, бірақ нәтиже қанағаттандырмады. Сондықтан Нью-Йорк штатының Сиракуза қаласындағы Wall машина жасау шеберханасынан осы камераны қайта жасауды сұрады, нәтижелер жақсарды. Кейіннен Wall Camera Corporation көптеген 35 мм камераларды шығарды, олар кейіннен Cinerama камераларын жасады. Бастапқыда Wall бірнеше Bell & Howell Design 2709 камераларын бір жүйелі камераларға айналдырды, бірақ көпшілігі Wall компаниясының дизайнымен және өндірісімен жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Митчелл Камера Корпорациясы АҚШ армиясының байланыс корпусы үшін бір жүйелі камераларды шығарды, бірақ бұл камералар сирек кездесетін. Бір жүйелі эксперименттердің нәтижесінде 35 мм толық апертураның үстіне оптикалық дыбыс жолағын басып шығару арқылы құрылған шамамен 1.19:1 арақатынасы «Movietone» арақатынасы деп белгілі болды. Ол 1920 жылдардың аяғынан 1932 жылдың мамырына дейін Голливуд пен Еуропа студияларында (дискідегі дыбысты қолданғандардан басқа) кеңінен қолданылды, ол кезде 1.37:1 академиялық арақатынасы үнсіз кадрдың бастапқы пішінін қалпына келтіру үшін енгізілді. 1950 жылдары Photo Sonics компаниясы камера корпусының ішінде Davis Loop Drive механизмі бар, жеке дыбыспен 35 мм киноскоп камерасын шығарды. Бұл камера видеокамералар пайда болғанға дейінгі жылдарда телеарналардың уақытын өзгерту үшін маңызды болды. Дыбыс гальванометрін RCA компаниясы жасады және киноскоп негативі проекцияланғанда жақсы нәтижелер беруге арналған, осылайша кешіктірілген көрсетуден бұрын басып шығару қажеттілігінен аулақ болды. Дэвис механизмін Western Electric компаниясы әзірледі. Де Форестпен ажырасып қалғаннан кейін Кейс проектордың дыбыс басшарының орнын қайта қарастырды, ол енді сурет басшарының үстінде орналасқан фонофильм практикасынан айырмашылығы, сурет басшарының астына, дыбыс суретінің ауытқуымен (қазіргі стандартқа жақын) орналастырылды. Кейс сонымен қатар Movietone үшін 24 кадр/сек жылдамдығын қабылдады, оны Western Electric Vitaphone дыбыс дискілеріндегі жүйе үшін таңдалған жылдамдыққа сәйкес келтірді, осылайша 24 кадр/сек дыбыс фильмдерінің барлығы үшін стандартты жылдамдық ретінде белгіленді, дыбыс дискіде болсын немесе дыбыс пленкада болсын. Көптеген ерекшеліктерден басқа, бұл кәсіби дыбыстық фильмдер үшін стандартты жылдамдық болып қала береді. Осы кезде Movietone жүйесі AMPAS академиясының стандарты ретінде қабылданды. Ол және кейінгі RCA Photophone жүйесі көп жағдайда бір-бірімен алмастырылды. Техникалық егжей-тегжейлер мен өнеркәсіптің қолданушыларының тізімі үшін RCA Photophone қараңыз.

Уильям Фокс коммерциялық мақсатта пайдаланған

Movietone коммерциялық қолдануға 1926 жылдың шілдесінде Fox Film Corporation компаниясының Уильям Фокс бүкіл жүйені, оның ішінде патенттерді сатып алған кезде кірді. Фокс Кейс патенттеріне, Фримен Харрисон Оуэнстің жұмысына және Tri Ergon патенттерінің американдық құқықтарына ие болғанымен, Movietone дыбыстық кино жүйесі тек Кейс зерттеу зертханасының өнертабыстарын пайдаланды. Уильям Фокс 1926 жылы Кейс зерттеу зертханасынан Earl I. Sponable (1895–1977) жұмысқа алды, ол Кейстен фильмдегі дыбысқа қатысты патенттерді сатып алған кезде. Fox Movietone жүйесін пайдаланып шығарылған алғашқы көркем фильм – Ф. В. Мурнаудың "Күн шығысы: екі адамның әні" (1927) фильмі. Бұл оптикалық дыбыс жолы бар алғашқы кәсіби фильм болды. Фильмдегі дыбыс тек музыкадан, дыбыс эффектілерінен және өте аз синхронды емес сөздерден тұрды. Жүйе "Анасы жақсы біледі" (1928) фильміндегі дыбыстық сахналарда қолданылды. Жүйені Кейстен сатып алғаннан кейін екі жылдан аспайтын уақыт өткен соң, Фокс Кейстің Fox Case компаниясындағы барлық үлесін сатып алды. 1931 жылға дейін Фокстың барлық дыбыстық көркем фильмдері Movietone жүйесін пайдаланып түсірілді, содан кейін ол 1923 жылы Эдвард С. Венте ойлап тапқан жарық клапанын пайдаланатын Western Electric жазба жүйесімен алмастырылды. Дегенмен, Fox Movietone News жүйені 1939 жылға дейін қолданды, себебі бір жүйедегі дыбыстық фильм жабдықтарын тасымалдау оңай болды.

Кейінгі дамуы

Кейс-зерттеу зертханасының дыбыс жүйесі көптеген өнеркәсіп стандарттарына әсер етті, мысалы, оптикалық дыбысты бейнеден 20 кадрға бұрын орналастыру. 35 мм дыбыстық фильмге арналған SMPTE стандарты оптикалық үшін +21 кадрды құрайды, бірақ 46 футтық кинотеатр бұл көрсеткішті +20 кадрға дейін төмендетіп, фильмнің дыбыс басынан тегіс өтуін қамтамасыз етеді. Бұл сондай-ақ, Phonofilms кинотеатрларда көрсетілмеуі үшін жасалды, себебі Phonofilm жүйесі Case Research Lab талаптарына сәйкес келмеді, сонымен қатар, бұрыннан қолданылып жүрген проекторларды өзгертуді жеңілдету үшін де қабылданды. Споннабл Нью-Йорктегі 54-ші көше мен 10-шы даңғылда орналасқан Fox Film Corporation (кейін 20th Century Fox) Movietone студиясында 1960 жылдарға дейін жұмыс істеді, соңында CinemaScope дамуындағы техникалық еңбегі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Споннабл кинотехнологиясына көптеген үлес қосты, соның ішінде перфорацияланған киноэкранды ойлап тапты, ол динамиктерді экранның артына орналастыруға мүмкіндік берді, бұл дыбыстың фильмдегі оқиғалардан тікелей шыққан сияқты сезімін күшейте түсті. Фокста жұмыс істеген жылдары Споннабл Мобильді кино және теледидар инженерлері қоғамының мүшесі болды. Ол дыбыстық фильмнің тарихын 1947 жылғы сәуір айындағы The SMPE Journal журналында жариялады. Кейс-зерттеу зертханасының тарихы ұзақ уақыт бойы жарияланбады. Теодор Кейс 1944 жылы қайтыс болды және үйі мен зертханасын Case Research Lab өнертабыстарының мұражайы ретінде сақтау үшін тапсырды. Мұражайдың алғашқы директоры, 50 жыл бойы басшылық еткен ол, зертхананың мазмұнын қоймаға орналастырып, ғимаратты өнер студиясына айналдырды. Кейс-зерттеу зертханасының дыбыс студиясы үйдің екінші қабатында орналасқан, ол 1990 жылдардың басына дейін жергілікті модельдік пойыз клубына жалға берілді. Фокс 1929 жылдың шілдесінде автокөлік апатында ауыр жарақат алды, 1930 жылы несиесі шақырылғанда компаниясынан айырылды және 1936 жылы АҚШ Жоғарғы сотында Tri Ergon патенттерін бұзғаны үшін киноиндустрияға қарсы сот ісінде жеңілді. Споннабл 1947 жылғы сәуірде The Journal of the SMPE журналында жариялаған мақаласынан басқа, Case Research Lab өнертабыстарының тарихын құруға көп көмектеспеді. Сонымен қатар, 1947 жылы Дэвис Loop Drive Western Electric компаниясының лицензиаттарына, соның ішінде Twentieth Century Fox (WECo RA 1231; оны әлі де осы компания жасап шығаруда) таныстырылды. Кейс-зерттеу зертханасы, оған іргелес көлік үйі және Кейстің үйі қалпына келтірілді, зертханалық түбіртектер, жазбалар, хаттар және зертхананың бастапқы жабдықтарының көп бөлігі, соның ішінде АЭО жарығын сынау үшін жасалған алғашқы жазба құрылғысы бар зерттеулер жүргізілуде. Жинақта Томас Эдисонның хаттары, Tri Ergon патенттерінің көшірмесі және 1930 жылдардағы Fox Films ішкі құжаты бар. Бұл соңғы құжатта, Споннабл Fox Studios-та фильмдегі дыбыстың өзгермелі аймақ жүйесін жетілдіргені жұртқа белгілі болғаннан кейін, бұл жүйе стандартқа айналып, Case Research Lab өнертабыстарын ескіргендігі айтылған. Кейс-зерттеу зертханасы мен мұражайына тиесілі бірқатар фильмдер Нью-Йорктің Рочестердегі Джордж Истман үйінде қалпына келтірілді және олардың коллекцияларында сақталуда. Кейс-зерттеу зертханасы мен мұражайында Теодор Кейстің қосымша дыбыстық фильмдері бар, сондай-ақ жақында Истман үйінде табылған сол фильмдердің көшірмелері әлдеқайда жақсы сақталған. Movietone News фильмдері 20th Century Fox және Колумбиядағы Оңтүстік Каролина Университетінің коллекцияларында сақталуда, соның ішінде Earl I. Sponable сөйлейтін жалғыз белгілі кадрлар бар. Споннаблды «Көмекен» фильмінің премьерасынан түсірілген кадрларда да көруге болады. Кейс-зерттеу зертханасының өнертабыстарын пайдаланып жасалған Phonofilms Конгресс кітапханасы мен Британдық кино институтының коллекцияларында сақталуда. Movietone-нан әзірленген өзгермелі тығыздықты (VD) жазу жүйелері 1940 жылдардан кейін Photophone-нан әзірленген өзгермелі аймақ (VA) жүйелеріне нарықтық үлесін біртіндеп жоғалтты, бұл процесс VA-ға қатысты патенттердің мерзімі өткен сайын қарқын алды. Екі әдіс теориялық тұрғыдан алғанда бірдей жазу, көбейту және қайта өндіру стандартына қол жеткізе алса да, лабораториядағы сапаны бақылау VD тректерін көбейтуде VA тректеріне қарағанда әлдеқайда маңызды болып шықты: принтердің жарық параметрлерінде және сенситометрия мен тығыздық бақылауындағы шағын қателер VD тректерінің сигнал-шу қатынасына VA тректеріне қарағанда әлдеқайда көп әсер етеді. Осы себепті мұрағаттар VD түпнұсқалық тректерін VA негативтеріне қайта өңдеуге және жаңа көшірмелер жасауға бейімділік танытады.