Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1916–1961 жылдар аралығында Батыс-Орталық Африкадағы британдық мандат.
1916–1961 British mandate in west central Africa
Оңтүстік Камерун – Батыс Африкадағы британдық Камерунның Ұлттар Лигасының мандат аймағының оңтүстік бөлігі болған. 1961 жылдан бері ол Камерун Республикасының құрамына кіріп, Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Батыс облыстарын құрайды. 1994 жылдан бері аймақтағы үнқорау топтары БҰҰ Бас Ассамблеясының 1608(XV) қарарының 5-тармағына сәйкес заңды құжат (бірігу шарты) болмағанын мәлімдеп, Республикадан мемлекеттік тәуелсіздікті қайта орнатуға ұмтылып келеді. Олар Британдық Оңтүстік Камерунды Амбазония (Амбас шығанағынан) деп атады.
The Southern Cameroons was the southern part of the British League of Nations mandate territory of the British Cameroons in West Africa. Since 1961, it has been part of the Republic of Cameroon, where it makes up the Northwest Region and Southwest Region. Since 1994, pressure groups in the territory claim there was no legal document (treaty of union) in accordance to UNGA RES 1608(XV) paragraph 5, and are seeking to restore statehood and independence from the Republic. They renamed the British Southern Cameroons as Ambazonia (from Ambas Bay).
Ұлттар Лигасының мандаты
Версаль келісімінен кейін, Германияның Камерун аумағы 1919 жылғы 28 маусымда француз және британдық Ұлттар Лигасының мандатына бөлінді. Бұрын-соңғы басып алынған аумақты басқарған француздар, үлкен бөлігін алды. Француз мандаты Камерун деп аталды. Британдық мандатқа екі жапсарлас аумақ кірді: Солтүстік Камерун және Оңтүстік Камерун. Олар Буэадағы штаб-пәтерімен британдық резидент арқылы басқарылды (бірақ кейбір резиденттер округтік офицер, аға резидент немесе резидент орынбасары шеніне ие болды), бірақ Ұлыбританияның Нигерия аумағына қосылмады. Британдықтар тікелей басқару принципін қолданып, жергілікті билік органдарына өз дәстүрлеріне сәйкес халықты басқаруға рұхсат берді. Олар сондай-ақ салық жинап, оны британдық билікке тапсырды. Британдықтар саудамен және аймақтың кен байлықтарын пайдаланумен айналысты. Оңтүстік Камерун студенттері, оның ішінде Эммануэль Мбела Лифафа Эндели, 1940 жылғы 27 наурызда Камерун Жастар лигасының (CYL) құруға ұйымдастырды, осы елдің пайдаланылуына қарсы шығу үшін.
Following the Treaty of Versailles, the German territory of Kamerun was divided on June 28, 1919, between a French and a British League of Nations Mandate, the French, who had previously administered the whole occupied territory, getting the larger. The French mandate was known as Cameroun. The British mandate comprised two adjacent territories, Northern Cameroons and Southern Cameroons. They were administered from, but not joined to, the British territory of Nigeria through the British Resident (although some incumbents had the rank of District Officer, Senior Resident or Deputy Resident) with headquarters in Buea. Applying the principle of indirect rule, the British allowed native authorities to administer populations according to their own traditions. These also collected taxes, which were then paid over to the British. The British devoted themselves to trade and to exploiting mining resources of the territory. South Cameroons students, including Emmanuel Mbela Lifafa Endeley, created the Cameroons Youth League (CYL) on 27 March 1940, to oppose what they saw as the exploitation of their country.
Сенімгерлік аумақ
1946 жылы Ұлттар Лигасы таратылғаннан кейін, көптеген мандатты аумақтар БҰҰ-ның қамқорлық аймақтары ретінде қайта жіктеліп, одан әрі БҰҰ Қамқорлық Кеңесі арқылы басқарылатын болды. Қамқоршылықтың мақсаты – аталған аймақтарды тәуелсіздікке дайындау еді. Біріккен Ұлттар Ұйымы 1946 жылғы 6 желтоқсанда Ұлыбритания басқаруындағы Британдық Камерунға қатысты қамқоршылық туралы келісімдерді бекітті. Оңтүстік Камерун 1949 жылы екі провинцияға бөлінді: Баменда (орталығы Баменда қаласы, сол себепті осылай аталды) және Оңтүстік (орталығы Буэа қаласы). Бірақ әкімшілдік жүйеде Буэадағы бір ғана британдық резидентура сақталды. Алайда 1949 жылы Эдвард Джон Гиббонс арнайы резидентураға тағайындалды, ал 1954 жылғы 1 қазанда саяси билік сайланған үкіметке өткен кезде ол осы лауазықтың алғашқы және жалғыз екі комиссарының бірі болды. 1950 жылы Ибадан қаласында өткен бас конференциядан кейін Нигерияның жаңа Конституциясы аймақтарға көбірек өкілеттік берді. Келесі сайлауда Оңтүстік Камеруннан он үш өкіл Энугу қаласындағы Шығыс Нигерия Ассамблеясына сайланды. Бірақ 1953 жылы Нигерия саясаткерлерінің үстемдік танытуы мен Шығыс аймақтағы этникалық топтардың біртілдігінің болмауына наразылық білдірген Оңтүстік Камерун өкілдері «игі ниетті бейтараптық» жариялап, Ассамблеядан шығып кетті. 1953 жылғы 30 шілдеден 22 тамызға дейін Лондонда өткен конференцияда Оңтүстік Камерун делегациясы өздеріне жеке аймақ беруді сұрады. Британдықтар келісім берді, соның нәтижесінде Оңтүстік Камерун автономиялы аймаққа айналды, оның орталығы Буэа қаласы болып қала берді. 1954 жылы сайлаулар өтті және парламент 1954 жылғы 1 қазанда Е.М.Л. Эндейли премьер-министр ретінде жұмыс істеуге кірісті. Камерун мен Нигерия тәуелсіздікке дайындалып жатқанда, Оңтүстік Камерун ұлтшылдары олардың мүдделері Камерунмен бірігуде, Нигериямен бірігуде немесе толық тәуелсіздік алуда жатыр ма деген мәселені талқылады. Эндейли 1959 жылғы 1 ақпанда өткен сайлауда Джон Нгу Фончадан жеңіліс тапты. Камерун аумағында Нигериямен немесе Камерунмен бірігу мәселесі бойынша 1959 және 1961 жылдары референдумдар өтті. 1961 жылы Солтүстік Камерун Нигериямен бірігуге, ал Оңтүстік Камерун (бұрынғы француз) Камерунмен бірігуге дауыс берді.
When the League of Nations ceased to exist in 1946, most of the mandate territories were reclassified as UN trust territories, henceforth administered through the UN Trusteeship Council. The object of trusteeship was to prepare the lands for eventual independence. The United Nations approved the Trusteeship Agreements for British Cameroons to be governed by Britain on 6 December 1946. Southern Cameroons was divided in 1949 into two provinces: Bamenda (capital Bamenda, hence also thus named) and Southern (capital Buea). Yet the residential type of administration was continued with a single British Resident at Buea, but in 1949 Edward John Gibbons was appointed Special Resident, and on 1 October 1954, when political power shifted to the elected government, succeeded himself as first of only two commissioners. Following the Ibadan General Conference of 1950, a new constitution for Nigeria devolved more power to the regions. In the subsequent election thirteen Southern Cameroonian representatives were elected to the Eastern Nigerian House of Assembly in Enugu. In 1953, however, the Southern Cameroons representatives, unhappy with the domineering attitude of Nigerian politicians and lack of unity among the ethnic groups in the Eastern Region, declared a "benevolent neutrality" and withdrew from the assembly. At a conference in London from 30 July to 22 August 1953, the Southern Cameroons delegation asked for a separate region of its own. The British agreed, and Southern Cameroons became an autonomous region with its capital still at Buea. Elections were held in 1954 and the parliament met on 1 October 1954, with E. M. L. Endeley as Premier. As Cameroun and Nigeria prepared for Independence, South Cameroons nationalists debated whether their best interests lay with union with Cameroun, union with Nigeria or total independence. Endeley was defeated in elections on 1 February 1959 by John Ngu Foncha. Referendums were held in 1959 and 1961 in the Cameroons to determine union with Nigeria or Cameroun. In 1961, Northern Cameroons voted for union with Nigeria and Southern Cameroons for union with (the formerly French) Cameroun.
Адам құқықтары мен халықтар құқықтары жөніндегі Африка комиссиясына шағым
2003 жылғы 9 қаңтарда SCNC және SCAPO Адам және халықтар құқықтары жөніндегі Африка комиссиясына Камерун Республикасына қарсы шағым түсірді. Басқа да айыптаулармен қатар, шағымданушылар Камерун Республикасының Оңтүстік Камерун аумағын заңсыз түрде басып алғанын мәлімдеді. Шағымданушылар Камерун Республикасының Африка хартасының 2, 3, 4, 5, 6, 7(1), 9, 10, 11, 12, 13, 17(1), 19, 20, 21, 22, 23(1) және 24-баптарын бұзғанын алға тартты. SCNC және SCAPO соңында Оңтүстік Камерун аумағының тәуелсіздігіне қол жеткізуді көздейді. 2009 жылғы 27 мамырда өткен 45-ші кезекті сессиясында Адам және халықтар құқықтары жөніндегі Африка комиссиясы Камерун Республикасының Хартаның 1, 2, 4, 5, 6, 7(1), 10, 11, 19 және 26-баптарын бұзғанын анықтады. Адам құқықтары жөніндегі комиссия 12, 13, 17(1), 20, 21, 22, 23(1) және 24-баптардың бұзылмағанын белгіледі. Адам құқықтары жөніндегі комиссия Африка хартасы мен халықаралық құқыққа сәйкес, Оңтүстік Камерунның халықаралық құқық бойынша "халық" анықтамасына сай екенін, себебі олар ортақ тарих, тілдік дәстүр, аумақтық байланыс және саяси көзқарас сияқты көптеген сипаттамалар мен ұқсастықтарды көрсетеді деп таныды. Адам құқықтары жөніндегі комиссия Африка хартасының жауап беруші мемлекет (Камерун Республикасы) үшін күшіне енген күні – 1989 жылғы 18 желтоқсанға дейінгі оқиғалар бойынша шешім қабылдауға құзыретсіз екенін мәлімдеді. Осылайша, Адам құқықтары жөніндегі комиссия 1961 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының плебисцитінен бастап 1972 жылы Федералды және Одақтық Конституциялар қабылданғанға дейінгі кезеңдегі оқиғаларға қатысты шағымданушылардың талаптарын қарауға құзыретсіздігін жариялады. Осы кезеңде шағымданушылар жауап беруші мемлекеттің (Камерун Республикасы) "колониялық үстемдігін орнатып, оның құрылымдарын, әкімшілік, әскери және полиция қызметкерлерін енгізіп, Оңтүстік Камерунға жат тілде сөйлеп, оған бейімделмеген жүйені қолданғанын" алға тартты. Адам құқықтары жөніндегі комиссия, егер шағымданушылар 1989 жылғы 18 желтоқсанға дейін жасалған бұзушылықтар одан кейін де жалғасқандығын дәлелдей алса, Комиссия оны қарауға құқылы болады деп мәлімдеді. Адам құқықтары жөніндегі комиссия Оңтүстік Камерун халқының өзін-өзі анықтау құқығына құқығы бар ма деген мәселені қарастырды. Бұл мәселені 1961 жылғы БҰҰ плебисцитімен немесе 1972 жылғы бірігумен емес, 1993 және 1994 жылдардағы оқиғалармен байланыстырды, олар Оңтүстік Камерун халқының өзін-өзі анықтау құқығына қатысты конституциялық талаптарға қатысты болды. Адам құқықтары жөніндегі комиссия Африка хартасының 20-бабында көзделгендей, өзін-өзі анықтау құқығын қолдану үшін шағымданушы Комиссияны 20-баптың 2-тармағындағы екі шарттың – яғни, қанаушылық пен үстемдіктің орындалғанын дәлелдеуі керек екенін мәлімдеді. 1989 жылғы 18 желтоқсаннан кейін болған оқиғаларға сүйене отырып, Адам құқықтары жөніндегі комиссия шағымданушылар осы шарттардың орындалғанын көрсетпегенін атап өтті. Адам құқықтары жөніндегі комиссия жауап беруші мемлекеттің (Камерун Республикасы) өз мәлімдемесінде шағымданушылар адам құқықтарын кең ауқымда бұзған немесе қоғамдық істерге қатысудан айырылған жағдайда өзін-өзі анықтау құқығын пайдалана алатынын жасырын түрде мойындағанын атап өтті. Адам құқықтары жөніндегі комиссия тәуелсіз мемлекет шегінде автономияның, өзін-өзі басқару, конфедерация немесе федерация түрінде, мемлекеттің аумақтық тұтастығын сақтай отырып, Африка хартасы бойынша жүзеге асырылуы мүмкін екенін атап өтті. Адам құқықтары жөніндегі комиссия жауапкер мемлекетке (Камерун Республикасы) конституциялық мәселелерді, сондай-ақ шағымдарды шешу үшін шағымданушылармен, әсіресе SCNC және SCAPO-мен конструктивті диалог жүргізуді ұсынды.
On 9 January 2003, the SCNC and SCAPO filed a complaint with the African Commission on Human and Peoples' Rights against the Republic of Cameroun. Among other allegations, the complainants alleged that the Republic of Cameroun is illegally occupying the territory of Southern Cameroons. The Complainants alleged that the Republic of Cameroon has violated Articles 2, 3, 4, 5, 6, 7(1), 9, 10, 11, 12, 13, 17(1), 19, 20, 21, 22, 23(1), 24 of the African Charter. The SCNC and SCAPO ultimately seek the independence of the territory of Southern Cameroons. In a decision reached at its 45th Ordinary Session on May 27, 2009, the African Commission on Human and Peoples' Rights found that the Republic of Cameroun has violated Articles 1, 2, 4, 5, 6, 7(1), 10, 11, 19 and 26 the Charter. The Human Rights Commission determined that Articles 12, 13, 17(1), 20, 21, 22, 23(1) and 24 have not been violated. The Human Rights Commission further recognized that under the African Charter and broad international law, Southern Cameroons meets the definition of a "people" under international law "because they manifest numerous characteristics and affinities, which include a common history, linguistic tradition, territorial connection, and political outlook". The Human Rights Commission declared itself incompetent rationae temporis, to rule on allegations that occurred prior to 18 December 1989, date on which the African Charter came into force for the Respondent State (Republic of Cameroun). Hence, the Human Rights Commission declared itself incompetent to rule on the complainants' allegations with respect to events that occurred from the 1961 United Nations plebiscite to 1972 when the Federal and Union Constitutions were adopted to form the United Republic of Cameroon during which the Complainants claim the Respondent State (Republic of Cameroun) " established its colonial rule there, complete with its structures, and its administrative, military and police personnel, applying a system and operating in a language alien to the Southern Cameroon." The Human Rights Commission stated, however, that, if the Complainants can establish that any violation committed before 18 December 1989 continued thereafter, then the Commission shall have competence to examine it. The Human Rights Commission addressed the question, whether the people of Southern Cameroons are entitled to the right to self determination contextualizing the question by dealing, not with the 1961 UN Plebiscite, or the 1972 Unification, but rather the events of 1993 and 1994 on the constitutional demands vis à vis the claim for the right to self determination of the Southern Cameroonian people. The Human Rights Commission stated that to invoke Self Determination as prescribed by Article 20 the African Charter, the Complainant must satisfy the Commission that the two conditions under Article 20(2), namely oppression and domination have been met. Based on events that occurred after December 18, 1989, the Human Rights Commission noted that the Complainants have not demonstrated if these conditions have been met to warrant invoking the right to self determination. The Human Rights Commission also noted that in their submission, the Respondent State (Republic of Cameroun) implicitly accepted that self determination may be exercisable by the Complainants on condition that they establish cases of massive violations of human rights or denial of participation in public affairs. The Human Rights Commission noted that autonomy within a sovereign state is acceptable, in the context of self government, confederacy, or federation while preserving the territorial integrity of a State party, can be exercised under the African Charter. The Human Rights Commission recommended that the Respondent State (Republic of Cameroun) should among other things enter into constructive dialogue with the Complainants, and in particular SCNC and SCAPO, to resolve the constitutional issues, as well as grievances.
Көшбасшылық
Жоқ. (Сан)ЕсімдеріСайлауҚызмет мерзіміСаяси партияПрезидентҚызметке кірген күніҚызметтен кеткен күніҚызметте болған уақытыБритандық Оңтүстік Камерунның премьер-министрі 1 E. M. L. Endeley 1957 1 қазан 1954 1 ақпан 1959 KNC 2 John Ngu Foncha 1959 1959 1 қазан 1961 KNDP Батыс Камерунның премьер-министрі (Камерун Федеративтік Республикасы) 1 John Ngu Foncha 1964 1 қазан 1961 13 мамыр 1965 KNDPAhidjo 2 Augustine Ngom Jua— 13 мамыр 1965 1 қыркүйек 1966 KNDP 1 қыркүйек 1966 11 қаңтар 1968 UNC 3 Salomon Tandeng Muna 1970 11 қаңтар 1968 2 маусым 1972 UNC
No. (Number)PortraitNameElectionTerm of officePolitical partyPresidentTook officeLeft officeTime in officePremier of British Southern Cameroons 1 E. M. L. Endeley 1957 1 October 1954 1 February 1959 KNC 2 John Ngu Foncha 1959 1959 1 October 1961 KNDP Prime Minister of West Cameroon (Federal Republic of Cameroon) 1 John Ngu Foncha1964 1 October 1961 13 May 1965 KNDPAhidjo 2Augustine Ngom Jua— 13 May 1965 1 September 1966 KNDP 1 September 1966 11 January 1968 UNC 3 Salomon Tandeng Muna1970 11 January 1968 2 June 1972 UNC
Бакасси түбегі
2002 жылғы 10 қазандағы Халықаралық соттың Бакасси түбегінің егемендігі Камерунға тиесілі деген шешімінен кейін SCAPO Бакассинің, шындығында, Оңтүстік Камерун аумағының бір бөлігі екенін мәлімдеді. 2002 жылы SCAPO Нигерия үкіметін Абужадағы Федералды Жоғарғы Сотқа шақырды, осы соттың Халықаралық сотқа Оңтүстік Камерун халқының өзін-өзі анықтау құқығын белгілеу үшін іс беруін талап етті. Сот 2002 жылғы 5 наурызда олардың пайдасына шешім шығарды. 2006 жылғы 14 тамызда Нигерия Бакасси түбегін Камерунға берді. SCAPO мұған жауап ретінде Бакасси аумағын қосатын Амбазония Республикасының тәуелсіздігін жариялады.
Following the International Court of Justice ruling of 10 October 2002 that sovereignty over the Bakassi peninsula rested with Cameroon, SCAPO claimed that Bakassi was, in fact, part of the territory of Southern Cameroons. In 2002, SCAPO took the Nigerian government to the Federal High Court in Abuja to require it to take a case before the International Court of Justice to establish the right of the people of the Southern Cameroons to self determination. The court ruled in their favour on 5 March 2002. On 14 August 2006, Nigeria handed over the Bakassi peninsula to Cameroon. SCAPO responded by proclaiming the independence of the Republic of Ambazonia, to include the territory of Bakassi.