Құпия өмір және ізденіс: 1991 жылғы қылмыстық драма

Кіріспе

1991 жылы Дэвид Маметтің түсірген фильмі.

"Қырғын" – 1991 жылғы американдық қылмыстық драма, сценарийін және режиссурасын Дэвид Мамет жасаған. Фильмде Джо Мантенья, Уильям Х. Мейси және Винг Реймс түскен. Ол 1991 жылғы Канн кинофестиваліне ұсынылды.

Сюжет

Бобби Голд – ФБР-дің іздеп отырған он ең қауіпті қылмыскер тізіміне енген есірткі сатушы және полицейді өлтірген Роберт Рэндольфты іздестіріп табуға тырысатын кісі өлтіру бөлімінің детективі. Рэндольфтың серігін ұстауға бағыт алғанда Голд пен оның серіктесі Тим Салливан қылмыс орнына тоқсынайды: геттодағы тәтті дүкеннің егде жастағы еврей иесі, оның жертөлесіне тығылған байлық үшін атып өлтірілген. Қайтыс болған әйелдің дәрігер ұлы өзінің беделін пайдаланып, Голдты іске тағайындауға ықпал етеді, өйткені ол Голдтың өзінің еврей екенін біліп, оның жағдайына көңіл бөлетініне сенімді. Алайда Голд өзінің ұлтына мән бермейтіндей көрінеді және маңыздырақ істен алынғанына ашуланады. Бірақ бұл, ақырында, еврей қауымының мүшелерімен болған әрекеттесулермен өтеді, олар Голдтың өзіне сенімсіздігі мен қоғамға сіңе алмауына сезімталдық танытады. Қылмыс орнын қарау кезінде әйелдің өткенінен маңызды мәліметтер табылады, Голдтың бұл іске деген құлшынысы оянады, соның нәтижесінде қаладағы зейонистік ұйымның қызметі анықталады. Бұл адамдардың билігі мен мақтанышы Голдқа ұнайды, ол олардың қатарына қосылуға тырысады. Голд өзінің қызметтік міндетіне ғана емес, сонымен қатар жаңадан сезінген еврейлік санасына сынақтан өткізетін жағдайларға түседі. Голд ескі әйелдің бір кезде еврей азаттық тобы үшін қару-жарақ жеткізгенін біледі. Бұл топ өз халқын қоғамдағы қауіп-қатерлерден қорғауға тырысады. Топты қорғау үшін полицияның материалдық дәлелдерінен топ мүшелерінің тізімін ұрлауды сұрағанда, Голд қарсылық білдіреді және оның сеніміне қайшы болғаны үшін еврей топ басшылары оны қабылдамайды. Топтың еврей әйелінен көмек сұраған Голдты қаладағы ойыншық дүкеніне жетеледі, ол нацистік идеологияны қолдайтын жасырын бекініс болып табылады және еврейге қарсы насихаттармен толы. Бұл еврей тобының қауіп пен антисемитизмге қатысты қорқыныштарының рас екенін көрсетеді. Голд ашуға беріліп, әйел берген бомбаны жарып, бекініс/ойыншық дүкенін жояды. Оған тағы да еврей тобы келіп, полицияның материалдық дәлелдерінен тізімді алып беруді талап етеді. Ол бас тартқанда, топ оған ойыншық дүкеніндегі әрекеттерінің суреттерін көрсетіп, оны көмекке мәжбүрлеуге тырысады. Рэндольфты ұстауға жасалған рейд кезінде Голд еврей тобымен кездесуге кешігіп келеді, сол кезде Салливан Голдтың қолында оқтан өлді. Ашуға толы Голд ғимаратқа шабуылдайды және қаруын жоғалтады. Ол қолына тот басқан тізбек орап, жертөле арқылы қашып батуға тырысқан Рэндольфты қуып жетеді. Рэндольф оны атып, соңғы сәттерінде сөйлейді. Голд оған Рэндольфтің анасы оны ұстап бергенін айтады, бұл оған қолына тағы бір оқ тиюіне себеп болады. Голд оған анасы дайындаған жалған паспортты береді, сол кезде полиция қызметкері бұрылып, Рэндольфті кеудесінен атып өлтіреді. Голд полиция бөліміне оралып, әріптестерінен кешірім сұрауды естиді. Ол ескі әйелді екі жас қара нәресте өлтіргенін біледі, олар оның жертөлесіне тығылған "байлықты" іздеген.

Bobby Gold is a homicide detective on the trail of Robert Randolph, a drug dealer and cop killer on the FBI's Ten Most Wanted List. En route to nab an accomplice of Randolph, Gold and his partner Tim Sullivan happen upon a murder scene: the elderly Jewish owner of a candy store in a ghetto has been gunned down, reportedly for a fortune hidden in her basement. The deceased woman's son, a doctor, uses his clout to have Gold assigned to the case in the belief that Gold, himself Jewish, might be empathetic to his plight. Gold, however, seems to disregard his ethnicity and is irritated about being pulled off a much higher profile case. Ultimately, though, this is offset by interactions with members of the Jewish community that play on Gold's feelings of inadequacy and inability to fit in. A nighttime survey of the crime scene uncovers an important piece of the woman's past, and Gold's reluctance turns to curiosity, leading to the discovery of a Zionist organization operating in the city. The apparent power and sense of pride these people have is appealing to Gold, and he attempts to become a part of their group. Gold is thrust into a series of circumstances that test not only his loyalty to the badge, but also his newfound Jewish consciousness. Gold finds the old woman at one time was running guns for a Jewish liberation group. The group is attempting to protect their people from threats within the community. When asked to steal a list of group member names from police evidence to protect the group, Gold objects and is rejected by the Jewish group leaders for denying his faith. Asking the help of a Jewish woman in the group, Gold is led to a toy shop in the city that is a secret stronghold of Nazi sympathizers, filled with anti Jewish propaganda proving the Jewish group's fears of danger and antisemitism were true. Gold erupts in anger, setting off the bomb given to him by the woman, destroying the stronghold/toy shop. He is again approached by the Jewish group to retrieve the list from police evidence. When he refuses, the group shows him photographs of his acts at the toy shop, attempting to blackmail him into assisting. During a raid to apprehend Randolph, where Gold is late to arrive due to the meeting with the Jewish group, Sullivan dies in Gold's arms, killed by gunshot. Gold, filled with rage, charges through the building and loses his gun. He wraps a rusty chain around his arm and catches up to Randolph who is attempting to escape through the basement. Randolph shoots him and talks through his last moments. Gold informs him that it was Randolph's mother that turned him in, earning him another gunshot to the arm. Gold gives him a phony passport arranged by his mother, as a police officer turns the corner and shoots Randolph in the chest, killing him. Gold returns to the precinct to apologetic words from his fellow police officers. He comes to find the old woman was killed by a pair of young black kids, attempting to get the “fortune” hidden in her basement.

Қабылдау

2023 жылдың қаңтарына қарай, фильмнің Rotten Tomatoes шолу агрегатор сайтындағы мақұлдау рейтингі 25 шолу негізінде 88% құрап отыр. Сайттың пікірі былай: «Дэвид Маметтің өткір диалогы мен шебер режиссурасының арқасында "Құқық қылмыстары" моральдық тұрғыдан күрделі тарихын терең атмосфера мен жалынды ынтамен жеткізеді». Роджер Эберт оны жоғары бағалап, төрт жұлдыз берді.

Үй медиасы

Фильм 1992 жылы Columbia TriStar Home Video компаниясы арқылы VHS форматында, ал 2003 жылы 13 қазанда Columbia TriStar Home Entertainment компаниясы арқылы DVD форматында шығарылды. 2009 жылдың 8 қыркүйегінде фильмді The Criterion Collection DVD-ге шығарды. Бұл режиссер мақұлдаған нұсқасына Мамет пен Мейсидің аудиокомментарийі, сондай-ақ актерлермен сұхбаттасулар мен кадрдан тыс материалдар кірді.