Кіріспе

1973 жылы түсірілген Сидни Люметтің тарихи қылмыстық фильмі.

«Серпико» – Сидни Люметтің режиссерлік еткен және Аль Пачино басты рөлде ойнаған 1973 жылғы американдық тарихи қылмыстық драма. Сценарийді Петер Маас жазған осы аттас кітабынан Уолдо Солт және Норман Векслер бейімдеді, ал кітап авторы Франк Серпиконың өзі көмектесті. Фильм Серпиконың Нью-Йорк полиция департаментіндегі қызмет еткен он бір жылында жемқорлықпен күресін және оның сыбайлас жемқорлықты ашып, Кнапп комиссиясының тергеуін бастауына әкелген хабаршылық қызметін көрсетеді. Продюсер Дино Де Лаурентис Маастан фильм құқықтарын сатып алды. Агент Мартин Брегман фильмге қосымша продюсер ретінде қатысты. Брегман басты рөлге Пачиноны ұсынды, ал Джон Г. Авильдсен режиссер ретінде шақырылды. Пачино рөлге дайындалу үшін 1973 жылдың жазында Серпикомен кездесті. Авильдсен жұмыстан босатылғаннан кейін, оның орнына Люмет шақырылды. Ол дереу түсірілім алаңдарын таңдап, сахналарды ұйымдастырды; түсірілім шілде және тамыз айларында жүргізілді. «Серпико» шыққаннан кейін сыншылардың және көрермендердің жоғары бағасын алды. Сонымен қатар, фильм полиция қызметкерлерінен де сынға ұшырады. Фильм «Оскар» және «BAFTA» сыйлықтарына иегер болды. Пачино «Алтын глобус» сыйлығын «Драмалық фильмдегі ең үздік актер» номинациясы бойынша жеңіп алды, ал Солт пен Векслер «Ең үздік бейімделген сценарий» номинациясы бойынша Америка жазушылар гильдиясының сыйлығын алды.

Сюжет

Нью-Йорк полициясы офицері Фрэнк Серпико жедел түрде ауруханаға жеткізіледі, бетіне оқ тиген. Бас комиссар Сидни Грин Серпиконы басқа полицейдің атқан деп қауіптеніп қорқады. Фильмнің қалған бөлігі ұзақ соққан естелік ретінде көрсетіледі. Серпико полиция академиясын бітіріп, полиция күштерінің қоғамдық қатынастарын жақсартуға қатысты үлкен идеялармен келеді. Ол бөлімнің стандартты жасырын киімінен гөрі, қарапайым азаматша киінеді, оның киімі оңай танылады. Ол бір ұрыны қуа келе, басқа офицерлер оны өздерінен деп танымай, оқ атып жаралайды. Ол ережелерден ауытқу қауіпті екенін түсінеді. Серпико жоғары дәрежелі тергеушіге пара беру әрекеті туралы хабарлайды, ол күліп, ақшаны өзіне қалдыруға кеңес береді. Серпико полиция бөлімінде жемқорлықтың кең таралғанын біледі. Ол қылмыскерлер мен шағын бизнес иелерінен пара жинаған офицерлерге ілесіп жүруге мәжбүр болады, бірақ өзінің үлесін алудан бас тартады. Ол жемқорлық туралы жоғары лауазымды тұлғаларға бірнеше рет хабарлауға тырысады, бірақ әр жолы бас тартылады. Басқа офицерлер оның оларды хабарлап отырғанын біліп, өміріне қауіп сезіне бастайды. Серпико және оның жақын досы Блэр қала әкімінің көмекшісіне барады, ол толыққанды тергеу және қолдау уәделейді, бірақ саяси қысымға ұшырайды. Жалғыздыққа тонып, көңілі құлазып, қорқынышқа ұшыраған Серпико депрессияға түсіп, оның қарым-қатынасы сүйікті қызымен нашарлайды. Ол басқа офицерлерге пара беріп, өзін қорғалған деп ойлаған, жақын байланыстары бар күдіктілерді қатыгездікпен жазалай бастайды. Соңында Серпико капитан МакКлейнге өзінің тәжірибесі туралы полициядан тыс қадағалау органдарына хабарлағанын айтады. Ашуға буырқанған МакКлейн басқа офицерлерге хабарлайды. Блэр өзінің байланыстарын пайдаланып аудандық прокурормен жеке кездесу ұйымдастырады, ол Серпикоға егер ол үлкен жюри алдында куәлік берсе, ірі тергеу басталатынын айтады. Прокурор Серпиконың сұрақтарын шектеп, полициядағы жемқорлықтың кең таралғанын ашуына кедергі келтіреді. Серпико мен Блэр өз оқиғаларын "Нью-Йорк Таймс" газетіне жеткізеді. Оның айыптаулары жарияланғаннан кейін, жоғары лауазымды тұлғалар оны Бруклиндегі қауіпті есірткілерге қарсы күрес бөліміне ауыстырып, жазалайды. Есірткі сатушының пәтеріне ұйымдастырылған шабуыл кезінде Серпиконың серіктестері маңызды сәтте қолдау көрсетпейді, нәтижесінде Серпиконың бетіне оқ тиеді. Ұзақ және ауыр жазылудан кейін ол Нэпп комиссиясының алдында куәлік береді, бұл комиссия Нью-Йорк полициясының жемқорлығын зерттейді. Эпилогта Фрэнк Серпико 1972 жылдың 15 маусымында Нью-Йорк полициясынан кеткені, "әрекеттегі айқын батылдығы үшін" NYPD-ның Құрмет медалімен марапатталғаны және Швейцарияға көшіп кеткені айтылады.

Актерлік құрам

Сонымен қатар, Ф. Мюррей Абрахам Серпиконың төрт адамдық тобының жетекшісі рөлінде, есірткі ұстау операциясында Серпиконы бетке оқтап алуға жағдай жасайды (аты көрсетілмеген рөлде). Джуд Хирш де ауруханадағы полицейлердің бірі болып түскен (аты көрсетілмеген рөлде).

Өмірбаян

Фрэнк Серпико атылғаннан кейін, ол Питер Мааске «Серпико» кітабын жазуға көмектесті. Детектив Дэвид Дюрк, ол да Кнап комиссиясының алдында куәлік берген, олардың оқиғасын фильмге бейімдеу құқықтарын сатуды жоспарлады. Алғашқы келіссөздерде Пол Ньюман Дюрк рөлінде, ал Роберт Редфорд Серпико рөлінде болуы мүмкін еді. Серпико жобадан алшақтады, өйткені ол өзін тек екінші рөлдегі кейіпкер ретінде көрсетуі мүмкін деп ойлады. Сценарийші Джон Грегори Данн «оқиға жоқ» деп есептеп, жобадан бас тартты. Режиссер Сэм Пекинпа, сондай-ақ Ньюман мен Редфорд жобаны тастап кетті. 1960-жылдары және 1970-жылдардың басындағы бірнеше сәтті фильмдерден кейін, продюсер Дино Де Лаурентис Италиядан АҚШ-қа көшуді шешті. Италия киноиндустриясын қаржыландыру заңдарының өзгеруі одан әрі реттелді, сондықтан продюсер Нью-Йоркке қоныстанды. «Валачи қағаздары» бойынша ынтымақтастықтан кейін Де Лаурентис Маас кітабының құқықтарын сатып алды. Маас 400 000 АҚШ доллары (1973 жылғы шамамен 0,4 долларға тең) және фильмге қатысу құқығын алды, ал кітаптың құқықтары 1973 жылдың наурыз айында жарияланбастан бұрын қамтамасыз етілді. Бастапқыда Де Лаурентис Paramount Pictures компаниясынан жобаға қарсылық көріп, студия «полициялық фильмдер жеткілікті» деп есептеді. Бірақ Gulf+Western президенті Чарльз Блуддорн, фильмнің түсірілуін қалап, Де Лаурентиске қолдау көрсетті. Де Лаурентис кейін «ешбір американдық продюсердің полициядағы сыбайлас жемқорлықты киноға түсіруге батылы жетпес еді» деді. Маас агенті Сэм Кохнға Мартин Брегман хабарласты. Брегман Нью-Йорк журналындағы кітап туралы мақала оқығаннан кейін фильмді өндіруге қызығушылық танытты. Брегман басты рөлге өзімен келісім шартты актер Аль Пачиноны ұсынды. Сценарийді жазуға Уолдо Солт таңдалды. Бірінші нұсқа Маасқа, Де Лаурентиске және Брегманға ұнаған жоқ. Брегман нәтиже «тынышсыз саяси» екенін және фильмдегі оқиға продюсерлердің көздегенімен сәйкес келмейтінін айтты. Брегман мен Маас Солтқа сценарийде көрсетілген кітаптың бөлімдерін көрсетті. Екінші нұсқа өндіріс тобы үшін маңызды жақсарту деп танылды. Брегман Пачиноға сценарийді жіберді, бірақ актер бастапқыда фильмге қызығушылық танытпады. Солт Пачиноға қайта өңделген сценариймен барды, ол оны рөлді қарастыруға көндірді. Содан кейін Серпико, Маас және Пачино актердің фильм тақырыбымен танысуы үшін кездесу ұйымдастырылды. Пачино Серпикомен кездескеннен кейін рөлді қабылдауға толық сенімді болды. Джон Г. Авильдсен режиссер болып тағайындалды. Авильдсен Солттың жұмысына қанағаттанбады және егер Норман Векслер сценарий жазуға келмесе, жобадан кетуге дайын еді. Олар бұрын Авильдсеннің «Джо» фильмінде бірге жұмыс істеген. Екеуі де Серпиконың үйіне барып, барлық егжей-тегжейлі мәліметтерді жасады. Пачиноның «Крестный отец - II» фильміне берілгендігіне байланысты өндіріс уақыты шектеулі болды. Авильдсен мен Брегман арасында сценарийге және түсірілім орнының таңдалуына қатысты келіспеушіліктер туды. Авильдсен өзінің жоспарларына қарсылық көріп, Брегманға бірнеше рет жұмыстан кетумен қорқытты. Ашуланған Брегман режиссердің куәгерлердің алдында жұмыстан кетуіне мәжбүрлеу үшін өндіріс тобымен кездесу ұйымдастырды. Авильдсен Серпиконың ата-анасының үйінде сахна түсіру үшін Брегман мен Де Лаурентиспен кездесуді талап етті. Продюсерлер бұл құрылымда өндіріс тобы мен жабдықтар тиімді орналаса алмайды деп есептеді. Кездесудегі шиеленіс Де Лаурентистің Авильдсенді жұмыстан босатуына әкелді, ал режиссер де жұмыстан кетті. Авильдсен жұмыстан босату себебі Брегманның сол кездегі қатысты әйелі (кейіннен әйелі) Корнелия Шарпты Лесли рөліне алудан бас тартқаны екенін айтты. Авильдсен кейіннен жағдайды «көптеген нәзіктікпен» шешуі керек еді деп мәлімдеді. Сидни Люметті тиімді режиссер ретінде танылғандықтан, қысқа мерзімде жұмысты аяқтау үшін жалдады. Пачиноны «Ленни» фильмінің басты рөлін ойнау ұсынысы алаңдатты, бірақ ол ақырында бас тартты. «Серпикоға» дайындалу үшін ол бір түн полиция қызметкерлерімен бірге болды, бірақ бұл жеткіліксіз деп шешті. Ол Серпикомен уақыт өткізуі керек деп ойлады. Пачино мен Серпико Нью-Йорктің Монтоук қаласында бірнеше рет кездесті, онда актер жазғы маусымға үй жалдаған. Пачино Серпиконың полицияны реформалауға деген ұмтылысына әсер етіп, жобаға көбірек берілді. Пачино кейіпкері қаланың сол кезде қауіпті деп саналатын аудандарынан жиі өткен. Қозғалыс кептелісінде ол түйіндемелерден ашуланып, жүк көлігінің жүргізушісін қамауға тырысты. Оған фильмдегі кейпі үшін Манхэттендегі бір мейрамханадан қызмет көрсетілген жоқ.

Өндіріс

Лумет 104 жерде өткен 107 сөйлеу бөлімін ұйымдастырды. Ең ұзақ сахналар сценарийдің екі жарым бетін алды, ал орташа есеппен бір бетті құрады. 3,3 миллион долларлық бюджет бөлінді (1973 жылы 3,3 миллион долларға тең болған сома, қазіргі шақта шамамен миллион долларға жуық). Екі апталық репетиция өтті. Пачино Солттың сценарийін жаттап алған, және Векслердің жаңартқан нұсқасы құрылымын жақсартқанымен, диалогтардың әлсіз болғаны туралы Луметпен келісті. Лумет актерлерге кейбір диалогтарды өз еркімен айтуға рұқсат берді, сондай-ақ сахналарға шығармашылық үлес қосуға мүмкіндік жасады. Түсірілім барысында актерлер екі сценарийден де диалогтар таңдады. Нью-Йорк қаласындағы локацияларды жақсы білетін Лумет бұл жұмысты "денеге қатыгез, эмоционалды жағынан қиын" деп санады. "Серпико" фильміне түсірілім жұмыстары 1973 жылдың шілде айының басында басталды. Фильмді Рождествоға дейін шығару жоспарланған, ал монтажшыларға оны аяқтауға төрт жарым ай берілді. Түсірілім шілде және тамыз айларында өтті. Фильмнің оқиғасы 11 жылды қамтиды, 1960 жылдан 1971 жылға дейін. Пачиноның шашы мен сақалын көрсететін сахналарды түсіру үшін фильм кері бағытта түсірілді. Пачино ұзын шашы мен сақалы бар кейіпкерден бастады. Ол сақалын қырқып, содан кейін шашын кестіріп, фильмнің басында таза қырқылыпты. Лумет күн сайын Пачиноның қырқылуын шешіп отырды, ал түсірілім тобы қажет болған жағдайда жалған сақалдар дайындады. Қысқы көріністерді жасау үшін ағаштар мен бұталардың жапырақтары алынды. Арнайы макияж терді сіңіру және актерлердің терісін құрғақ ұстау үшін қолданылды. Актерлер қысқы пальто киді, терісі көкшіл түске боялды, ал тыныстары көрінетіндей етілді. Режиссер Серпиконың қыстың "салқын әрі ауыр", ал жаздың "идилликалық және тұманды" болуын қалады. 1960-шы жылдардағы сахналарға қолайлы локацияларды табу қиын болды, себебі граффити 1970 жылға дейін кең таралған емес. Лумет күніне 35 түрлі кадр түсірді. Түсірілім тобы күніне үш рет көшіп-қонуға мәжбүр болды. Әр локацияда сол кезеңге жатпайтын көліктер тазартылды, ал эпизодтық рольдегі актерлердің шашы ұзын немесе кезеңге сәйкес келмейтін киімдері болмауы керек еді. Түсірілім тобында шаштараздар да болды. Харлем, Оңтүстік Бронкс, Бедфорд-Стювесант, Бруклин және Астория, Куинс сияқты қаланың көптеген жерлері пайдаланылды. Левисон стадионы бұзылғанға дейін қысқа ғана уақытқа кадрға түсті. Той сахнасы Сидни Кингслидің Fifth Avenue пәтерінде түсірілді. Нью-Йорк полициясы режиссермен ынтымақтасып, оған төрт полиция бөлімшесінде түсіруге рұқсат берді. Серпиконың пәтері түсірілім тобымен салынып, төбесі бекітілген, ал қабырғалары жылжымалы болды. Серпиконың бастапқы пәтері сияқты, ол Гринвич Виллиджде орналасқан. Жарықтандыру арқылы Лумет және оператор Артур Орниц түсірілім орнында "жылы көрініс" сақтауды жөн көрді. Көңіл күйді және кейіпкердің жылдар бойындағы өзгерісін көрсету үшін әртүрлі техникалар қолданылды. Лумет Серпиконың жұмысы мен жеке өмірін теңгеруге тырысуын, оның күш-жігерінің баяу нәтиже беруінен туындаған оқшаулануын және шеттелуін көрсетуге назар аударды. Режиссер оны "көктемдірек және қараңғырақ" көрсетуге шешім қабылдады. Фильмнің түсірілімінде актерлердің костюмдері көктемгі түстерден қараңғы түстерге ауысты, сот залындағы сахнаға дейін барлық актерлер қара түсті киім киді. Лумет Чарльз Шамплинге: "Мен түстерді жоққа шығаруға тырыстым, түсті фильмді түссіз етуге" деді. Сонымен қатар, ол Серпиконың әріптестерін "шармды, адамгершілік пен түсінікті болулары үшін зұлымдыққа толы" адамдар ретінде көрсеткісі келді. Лумет фильмді 51 күнде, бюджет шегінде аяқтады. Фильмді монтажшы Деде Аллен шығарды. Аллен түсірілімнен кейін Луметтен кадрларды алды, оларға дыбыс бөліміне тапсыру үшін 48 сағат уақыт берілді. Лумет фильмге музыка қосуды қаламады, бірақ Де Лаурентис тапсырыс бермес бұрын оны қосуға шешім қабылдады. Ол Микис Теодоракистің Грекиядағы түрмеден босатылғанын естіді. Композитор өзінің туған елінен тез кеткендіктен, оны Парижде таба алды. Теодоракис Луметтің ұсынысын қабылдады және келесі күні Нью-Йоркке ұшып келді. Ол режиссермен кездесіп, келген күні фильмді көріп, саундтрек қоспауға келісті, бірақ фильмге қосу үшін өзінің композициясын ұсынды. Теодоракис грек оркестрімен Америка Құрама Штаттарында гастрольдік сапар жоспарлағандықтан, Луметке байқау сеансына қатыса алмайтынын айтты. Лумет Боб Джеймстің көмегін ұсынды, ол режиссермен бірге байқау сеансына қатысты. Сеанстардың барысы және аранжировкаларға қатысты өзгерістер туралы хабарлау үшін Джеймс Теодоракистің концерттері өтетін қалаларға ұшып барды.

Шығару

Фильм 1973 жылы 5 желтоқсанда Нью-Йоркте, ал 18 желтоқсанда Лос-Анджелесте көрсетілді. Нью-Йорктегі алғашқы аптада 123 000 доллар табыс әкелді. «Серпико» 1974 жылы 6 ақпанда бүкіл ел бойынша көрсетілді. Фильм сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды. АҚШ пен Канадада 29,8 миллион доллар жинап, кинотеатрларды жалға алудан 14,6 миллион доллар табыс тапты. Әлемдік кинотеатрлар желісінде 23,4 миллион долларлық табысқа ие болды. Серпико фильмнің премьерасына қатысты, бірақ оны толығымен көре алмады. Серпико соңғы нәтижелерге «шет қадағандай» сезім түйді. «The New Yorker» журналына берген сұхбатында, ол «ешнәрсе істей алмай қалғанда сезілетін ашу-ызаны көрсетпейді» деген қорытындыға келді. Луметтің айтуынша, ол Серпикомен өндіріс басталғанға дейін жақын уақытта кездескен. Режиссер Пачиноның рөлін ойнау кезінде «қапаланбауы» үшін, оны түсірілім алаңынан алшақ ұстауды сұрады. Серпико фильмді тұңғыш рет 2010 жылы толығымен көрді. Кейінгі сұхбатында ол Луметтің түсірілімге жібермегенін, себебі ол шын өмірде «мүлдем болмаған» бір көріністің түсірілімін тоқтатты деді. Серпико сондай-ақ Авильденнің өндіріс тобынан босатылуын сынады. Серпико мен Авильден достығын сақтап, 1980-ші жылдары Лонг-Айлендте үш жыл бойы бірлесіп мүлік иеленді. Нью-Йорк полиция комиссары Майкл Кодд фильмнің «Серпиконың бүкіл департаменттегі жалғыз адал полицей болғанын көрсететінін» айтты. Детектив Дюрк Серпикоға риза болған жоқ. Боб Блэр рөлінде бейнеленген Дюрк, фильмнің басқа полицейлерді жемқорлықты жария етуден тайдыратынын сезінді. «The New York Times» газетіне берген сұхбатында ол фильмнің адал полицейлерге қарапайымдық танытпағанын айтты. Дюрк фильмнің соңы «адалдықтың құны – шейіт болу» дегенді білдіретінін және Серпиконың Швейцарияға кетуі оны «жараланған және көңілі қалған» күйде көрсеткенін мәлімдеді. Ал Бронкс округінің прокуроры Бертон Б. Робертс бұл «шындықпен ешқандай байланысы жоқ» деді. Лумет өзінің көркемдік еркіндігін қорғады, себебі ол «адамдар сене алатын» фильм жасағысы келді. Брэгман сыншыларды ескермеді, өйткені ол Нью-Йорктен тыс қалалардағы көрермендер үшін нақты есімдердің маңызды еместігін ойлады. Маас Дюрктің адал полицейлер туралы айтқандарын жоққа шығарып, «олар қайда еді?» деп сұрады.

Алғашқы қабылдау

The New York Times фильмді Пачиноның өнері үшін "қуаттандыратын" және Люметтің режиссурасының "күшті қарқынымен" сипаттады. Басылым фильмді ойдан шығарылған аттарды пайдаланғаны үшін "күдікті" деп санады, себебі сыншы Дюрк рөлінің маңыздылығын азайта түскенін есептеді. Сонымен қатар, Теодоракистің саундтрегін "артық және мәңкілік" деп атады. New York Daily News фильм туралы жағымды пікір білдірді. Ол оған бес жұлдыздың төртеуін берді және оны "зор интеллектінің, мейірімділіктің және стильдің жеңісі" деп сипаттады. Басылымның басқа бір сыншысы Пачиноның актерлік шеберлігін "үлгілік" деп бағалады, сыншы атап өткендей, "ол полицейдей келеді. Полицейдей сөйлейді. Тіпті полицейдей ойлайтын сияқты". Сондай-ақ, Луметтің "әлеуметтік реализмді жеткізу қабілетімен" жоғары бағаланды. The Record оны "жылдың ең үздік фильмдерінің бірі" деп атады. Серпико бейнесі "әділеттілікке ұмтылған және мінезді" деп табылса да, сыншы Пачиноға жағымды пікір білдірді, бірақ оның өнері "кейде тым күшті" екенін айтты. Нью-Йорк қаласының түсірілімдерінің шынайылығына жоғары баға берілді және бұл еңбегі үшін Орниц пен Алленге алғыс айтылды. The Village Voice аралас пікір білдірді. Фильмнің Серпикоға бағытталғандығы және сценарийшілердің Дюрк кейіпкеріне берген екінші дәрежелі рөлі сынға алынды. Рецензент Серпиконы Пачиноның өнері үшін "көруге тұрарлық" деп есептеді. Variety Пачиноның актерлік шеберлігін "керемет" деп бағалады, ал Люметтің режиссурасын "қиын жағдайды көрсету және ойландыратын пікірлердің" үйлесімі деп сипаттады. Newhouse News Services үшін бұл "керемет фильм" болды, бірақ сын оның Серпикоға назар аударғанынан "әлсірегенін" атап өтті. Жаңалықтар агенттігі басқа кейіпкерлердің рөлін азайтуды "мүмкін сот процестерін болдырмау" мақсатымен байланыстырды. The Los Angeles Times Серпиконы жоғары бағалады. Чарльз Шамплин Пачиноны "америкалық кинодағы нағыз жұлдыз актерлердің санатынан" санады. Солт пен Векслердің сценарийі "жартылай деректі шындыққа" жақын деп бағаланды, ал басты кейіпкердің бейнесі "күрделі және дамитын портрет" ретінде сипатталды. Сондай-ақ, махаббат оқиғалары мен ажырасулар "әдеттен тыс адалдықпен" көрсетілгені айтылды. Екінші рөлдердегі актерлердің үлесі де жоғары бағаланды. Шамплин Алленнің жұмысы "Оскар" сыйлығына ие болу мүмкіндігі бойынша "алдыңғы қатарда" екенін айтты және Теодоракистің музыкасын "тиімді" деп бағалады.

Кең таралуды қабылдау

Жин Сискел «Чикаго Трибьюн» газетінен фильмнің сыбайлас жемқорлықты бейнелеуін «басты күші және әлсіз жағы» деп атап, үш жарым жұлдыз берді және «Серпико сыбайлас жемқорлықтың белсенді және пассивті шешімдермен басталып, аяқталуы» деген перспективаны жоғалтады деп жазды. «Филадельфия Инкуайер» фильмнің полициядағы сыбайлас жемқорлықты сынағандығын, оның «қосымшалары мен жібергендеріне» қарамастан мақұлдады. Пачиноның ойыны «көрнекі» деп сипатталды, ал Тони Робертс, Джек Кехо, Джон Рэндольф, Бифф МакГайр, Барбара Эда Янг және Корнелия Шарптың «ерекше ерекшеленген бейнелері» жоғары бағаланды. Сонымен қатар, «Филадельфия Инкуайер» газетінің журналисі Грег Уолтер полиция қызметкерлерін «ырылдап, жалпылама есектер» ретінде көрсетуіне наразылық білдірді. Уолтер Маас кітабының «салқынқанды объективті» болғанын, бірақ режиссердің жұмысы «бір өлшемді карикатуралар» кейіпкерлерін жасағанын айтты. «Бостон Глоб» Луметтің «мелодрамалық тиімділігін» құттықтады. Басылым оқиғаны «көп қайталап тұрған» деп санады, бірақ оның «шапшаң қарқынынан» ләззат алды. Орництің операторлық жұмысын «дұрыс деректі фильмге лайық» деп бағалады, ал Теодоракистің музыкасын «қақтығыс тудыратын» және «кейіпкерге сай емес» деп сынады. «Эсквайр» Теодоракисті одан әрі сынға алды, сыншы оның «композиторлық дауысын үнсіздендіру керек» деген пікір білдірді. Ал, сол мақалада Алленнің жұмысы да мақталып, «Майами Геральд» Salt, Wexler және Maas-тың «актерлер мен актрисалардың тілінен гөрі көшедегі сөйлеуді» қолданғанын жоғары бағалады. Лумет пен Орництің «қаланың иісін, дыбыстарын және стилін жасайтын» суреттерін мақтады. Пачиноның актерлік шеберлігін «керемет» деп бағалады және Теодоракистің музыкасын жақтырды. «Детройт Фри Пресс» газеті Серпиконың Пачино үшін актерлік мансабындағы жаңа қадам болатынын болжады және оның жұмысын «қызықты» деп атады. Газет фильмді «адамгершілікке шақыратын ертегі» деп сипаттадады. «Сан-Франциско Экзаминер» газеті Пачиноның актерлік шеберлігін «жақсы ойланған, керемет ойналған рөл» деп бағалады. Басылымда қосалқы актерлердің үлесі «толыққанды көрсетілмегені» айтылды. Лумет туралы сыншы фильмді «шеберлікпен және күшпен» түсіргенін есептеді. «Цинциннати Инкуайер» фильмнің коммерциялық табысын Пачиноның актерлік шеберлігіне және фильмнің «қатал, суық, шынайы және лас шындықты» бейнелеуіне байланысты деп есептеді. «The Evening Sun» газетінің сыншысы Лу Седрон Дюрктің «полиция беделін қорлау туралы бекер сөздеріне» күмәндануын білдірді. Cedrone Durk фильмде «өте жақсы көрінеді» деп есептеді және Луметтің «мәнділіктен гөрі әрекетке баса назар аударуын» қорғады. Сонымен қатар, ол «неаполитандық» музыканы қолдануды «әлдеқайда ақымақтық, бірақ әсерлі емес» деп қарастырды. Пачиноның үлесін «керемет өнер» деп жариялады. «Питтсбург Пост Газеті» газетінде Серпиконың «мұқият жасалған, ақылды жазылған, шыншыл» екені жазылған. Басылымда режиссердің Нью-Йоркті «нағыздықпен» түсіргені және қаланың «тек фонға айналмағаны» айтылған. Пачиноның актерлік шеберлігін «натуралистік, мінсіз сенімді» деп қорытты. «Гонолулу жарнамашысы» Пачиноның «керемет бейнелеуі» «қарапайым полиция фильмін» «керемет» ете білгенін айтты. Рецензия Люметке, сценаристерге және қосалқы актерлерге жақты. «Остин Америкалық Штат қайраткері» «керемет фильм» жасаудағы реализмді атап өтті. «Форт-Уорт Стар Телеграм» Пачиноның «көктемгі өнерін» дәріптеді. Робертстің ойыны «ерекше көзге түсетіні» айтылды. Шарп пен Эда Янгтың Серпиконың сүйікті әйелдері ретіндегі көріністері «шектен тыс еңбек еткені» деп бағаланды. Газет фильмнің «15 минутқа артық» екенін айтты, бірақ көрермендер «сыртта сағатқа қарағанша оның ұзақтығын сезбейді» деген пікір білдірді. «Канзас-Сити Стар» газетінде фильм полиция қызметкерлерінен алған сынаулары және Серпиконың өндіріске қанағаттанбауы туралы жазылған. Бұл шығармада ойдан шығарылған қосымшаларға қарамастан, Серпико «суперреалистік драмалық» екені айтылды. Векслер мен Солт диалогтардағы дөңгелек сөздерді дұрыс қолданғаны үшін мақталды. «Таймс» өзінің шолуын Серпиконың полициядағы сыбайлас жемқорлықты айыптауымен бастады, сонымен қатар фильм көрермендердің «күшті драмалық» болуын «күткеннен асып түсетінін» атап өтті. Луметтің «айналадағы жағдайға көз жеткізуі» байқалып, сыншы Пачино мен қосалқы актерлерді мақтады.

Кейінгі сын-пикирлер

Metacritic шолу агрегаторында фильм негізгі сыншылардың 7 шолуы негізінде 100 баллдан 87 балл жинады. Нәтижесінде "жалпы мақұлдау" байқалды. Rotten Tomatoes 55 сыншыдан алынған пікірлер негізінде 93% "Жаңа" бағасын берді, орташа ұпай 8,1/10. Пікір білдірушілердің консенсусы: "70-жылдардың басындағы Нью-Йоркті тартымды және дереу бейнелейтін 'Серпико' фильмін Аль Пачиноның керемет ойыны одан әрі көркейтеді". AllMovie 'Серпико'ға бес жұлдыздың бесеуін берді. Шолуда Уотергейт скандалынан кейін АҚШ-тағы жағдай және "бюрократиялық жемқорлықтың мәдени сезімталдыққа тиген әсері" сипатталған. Фильмнің "документальді стильдегі реализміне" жоғары баға берілді. A. V. Club фильмді жақсы қабылдады, сыншы 'Серпико'ның "өмірдің көркем, кейіпкерлерге негізделген кескіндерін" көрсететінін айтты. Кейінірек The Village Voice фильмде бейнеленген "Уотергейт дәуірінің хиппи сән-салтанатының уақыт капсуласы" "көнесіп кеткенімен", оқиғаның "өте қасіретті жайға сыйып келетінін" мәлімдеді. 2023 жылғы мақалада "фильм, оның батырының өмірі сияқты, әлі де халыққа пайдалы екені" айтылды. Мақалада өз жұмысын адал атқарғандықтан, мүмкін емес және тіпті өлімге әкелетін кедергілерге тап болатын полицей туралы фильмнің "қазіргі Голливудта түсірілуі қиын" екені жазылған.

Мұра

1975 жылдың 21 қыркүйегінде «Серпико» фильмінің тұңғыш көрсетілімі ABC телеарнасының «The Sunday Night Movie» бағдарламасында өтті. Ол 1991 жылы VHS форматында, ал 2002 жылы DVD форматында шықты. 2013 жылы фильм Blu-ray нұсқасында қолжетімді болды. Masters of Cinema 2014 жылы Ұлыбританияда «Серпико» фильмін Blu-ray форматында жарыққа шығарды. Онда фильм туралы үш деректі фильм, Люметтің аудио түсіндірмесімен фотогалерея және қырық төрт беттік буклет кірді. Маас кітабы мен фильм негізінде түсірілген телесериал 1976 жылдың қыркүйегінен 1977 жылдың қаңтарына дейін NBC телеарнасында көрсетілді, онда Дэвид Бирни «Серпико» рөлін сомдады. Он төрт эпизод көрсетілді, ал біреуі эфирге шығармады. Сериалға дейін 1976 жылдың сәуір айында «Серпико: The Deadly Game» атты пилоттық фильм көрсетілді. 1976 жылғы итальяндық «Көк джинсы киген полицей» фильмінің басты кейіпкері «Серпикодан» шабыт алды. 1977 жылғы «Сатурдей найт фивер» фильміндегі басты кейіпкер Тони Манероның бөлмесінде «Серпико» фильмінің плакаты ілінген. Фильм 1994 жылғы «Табиғи туылған өлтірушілер» фильмінде Дуайт МакКласки кейіпкері арқылы көрсетілді. 1997 жылғы «Бұғы түндері» фильмінің басты кейіпкерінің бөлмесінде фильмнің плакаты орналасқан. «Серпико» 1995 жылғы «Get Shorty» фильмінде еске алынды. 2004 жылғы «Corner Gas» эпизодында «Салықшы» деген атпен жергілікті полицейлер Дэвис пен Карен фильм туралы әңгімелеседі, ал Карен оны видео дүкеннен жалға алуға тырысады. 2007 жылғы «It's Always Sunny in Philadelphia» эпизодында «Баспалар: Бүкіл қалада бұзылыс жасау» Чарли Пачиноның актерлік шеберлігін қайталап көрсетеді, топ полицей машинасының жұмыс істемейтін нұсқасын сатып алғаннан кейін. Фильм 2016 жылғы «El ministerio del tiempo» эпизодында басты кейіпкерлердің біріне «Пачино» деген лақап ат беруге себеп болды. Басқа полициялық фильмдермен қатар, «Серпико» гонконгтық әрекет фильмдеріне әсер етті.

Марапаттар

Фильм «Оскар» сыйлығына «Үздік актер» (Ал Пачино) және «Ең жақсы бейімделген сценарий» номинацияларына ие болды. Сценарий Америка Жазушылар Гильдиясының «Үздік бейімделген сценарий» сыйлығын жеңіп алды. Теодоракис «Грэмми» сыйлығына «Көрнекі медиа үшін ең жақсы саундтрек» және «БАФТА» сыйлығына «Ең жақсы кино музыкасы» номинацияларына ұсынылды. Сидни Люмет «БАФТА» сыйлығының «Ең үздік режиссер» және Америка Режиссерлер Гильдиясының сыйлығына ұсынылды. Фильм «Алтын глобус» сыйлығына «Үздік фильм – Драма» номинациясына ұсынылды. Пачино 1974 жылы «Алтын глобус» сыйлығын «Үздік актер» номинациясында жеңіп алды. Осы рөлі үшін ол «БАФТА» сыйлығының «Басты рөлдегі үздік актер» номинациясына да ұсынылды. Пачиноның Франк Серпико рөлі Америка кино институтының AFI 100 жыл 100 батыр және зұлымдар тізімінде қырықыншы орынға ие болды. Ал «Серпико» AFI 100 жыл 100 шаттық тізімінде, Американың ең шабыттандыратын фильмдерінің арасында сексен төртінші орынды алды.

Сыйлық | Категория | Номинант | Нәтиже | Сілтеме
------- | -------- | -------- | -------- | --------
46-шы «Оскар» сыйлығы | «Үздік актер» | Ал Пачино | |
| «Ең жақсы бейімделген сценарий» | Уолдо Солт және Норман Векслер | |
28-ші Британдық кино академиясының сыйлығы | «Ең үздік режиссер» | Сидни Люмет | |
| «Басты рөлдегі үздік актер» | Ал Пачино | |
| «Ең жақсы түпнұсқа музыка» | Микис Теодоракис | |
31-ші «Алтын глобус» сыйлығы | «Үздік фильм – Драма» | «Серпико» | |
| «Драмалық фильмдегі үздік актер» | Ал Пачино | |
26-шы Америка Режиссерлер Гильдиясының сыйлығы | «Көркем фильмдегі үздік режиссура» | Сидни Люмет | |
26-шы Америка Жазушылар Гильдиясының сыйлығы | «Ең жақсы бейімделген сценарий» | Уолдо Солт және Норман Векслер | |
17-ші «Гремми» сыйлығы | «Көрнекі медиа үшін ең жақсы саундтрек» | Микис Теодоракис | |