Кіріспе
Ғимараттарды безендіру үшін қолданылатын қапталған күйдірілген саз. Глязурланған архитектуралық терракота – бұл декоративтік қабық ретінде қолданылатын керамикалық қалау материалы. Ол 1880-ші жылдардан 1930-шы жылдарға дейінгі "терракота қайта жандануы" кезеңінде кеңінен қолданылды. Ол Ұлыбританияда, АҚШ-та, Канадада және Австралияда пайдаланылды және бүгінгі күнге дейін АҚШ қалалық аймақтарында ең көп кездесетін құрылыс материалдарының бірі болып табылады. Бұл архитектуралық терракотаның глазурланған түрі; материалдың глазурланған және глазурланбаған түрлерінің екеуі де берік және салыстырмалы түрде арзан, сонымен қатар оны күрделі өрнектермен қалыптауға болады. Глязурланған терракота Чикаго мектебі және Beaux-Arts архитектурасы сияқты архитектуралық стильдерде маңызды рөл атқарды.
Glazed architectural terra cotta is a ceramic masonry building material used as a decorative skin. It featured widely in the 'terracotta revival' from the 1880s until the 1930s. It was used in the UK, United States, Canada and Australia and is still one of the most common building materials found in U. S. urban environments. It is the glazed version of architectural terracotta; the material in both its glazed and unglazed versions is sturdy and relatively inexpensive, and can be molded into richly ornamented detail. Glazed terra cotta played a significant role in architectural styles such as the Chicago School and Beaux Arts architecture.
Тарих
Ұлыбританияда фаянс деп те аталатын және кейде "архитектуралық керамика" деп аталатын бұл материал АҚШ-та Касс Гилберт, Луис Салливан және Дэниел Х. Бернхэм сияқты және басқа да сәулетшілердің жұмыстарымен тығыз байланысты болды. Шыныланған терракоттадан тұрғызылған ғимараттардың қатарында Нью-Йорктегі Вулворт ғимараты мен Чикагодағы Вигли ғимараты бар. Шыныланған архитектуралық терракотта қабырға және еден құрылысына модульдік, әртүрлі және салыстырмалы түрде арзан тәсіл ұсынды. Ол әсіресе күшті әрі бай әшекейлеуге бейімделді. Бұл материалды Лука делла Роббия (1400–1482) жасаған және ол өзінің көптеген туындыларында қолданған. Терракотта – байытылған қалыпталған саз кірпіш немесе блок. Ол әдетте артқы жағы ашық, ішкі қабырғаларымен нығайтылған блоктар түрінде құйылған, бұл қуыс блоктарды салмақты едәуір арттырмай берік етеді. Блоктарды отқа пісіру алдында, сазды жуу немесе металл тұздарының сулы ерітіндісімен жабылады. XIX ғасырдың соңындағы жарнамалар шыныланған архитектуралық терракоттаның беріктігін, су өткізбеу қабілетін және бейімделу мүмкіндігін жақсы көрсетті. Ол модельдеудің, текстураның және түстің ең ұсақ өзгешеліктерін де қабылдай алатын. Тасқа қарағанда, оны қолдану оңай, тез орнатылады және құны төмен. Тасқа қашап жасаумен салыстырғанда, блоктарды өндіруге кететін шығын айтарлықтай үнемді болды, әсіресе егер қалыптар модульдік принцип бойынша, яғни бірнеше рет қолданылса. Оған ешқашан бояу қажет болған жоқ, ал үнемі жуу арқылы оның бастапқы көрінісі қайта жаңартылды.
Канадада қолдану
АҚШ-та шырақталған терракота жиі қолданылса да, ол 1900 жылдар шамасында Канаданың орталық аймағында, аймақтың алғашқы көкжайларында пайдаланыла бастады. Канаданың орталық аймағында қолданылған шырақталған терракота көбінесе АҚШ-тан немесе Англиядан импортталып келген.
Ұлыбританияда қолданылуы
1880 жылдар шамасында шыны жақпаған терракота, тазалауға оңай және қаланың түтінінен қарармайтын шыныланған фаянс пен шыныланған кірпішпен ығыстырылды. Көрікті өндіруші – Лидс қаласындағы Burmantofts Pottery зауыты, ол Париж мен Монреальге де экспорттаған.
Австралияда қолдану
Файенс 1920 жылдары Мельбурн қаласында Гарри Норрис сияқты сәулетшілердің арқасында танымал болды. Сол кездегі қаланың жетекші коммерциялық сәулетшілерінің бірі Норрис американдық сәулет өнерінің бағыттарына күшті ықпал етті және Николас ғимараты мен Келлоу Фалькинер көрме залы (Оңтүстік Яррадағы 1928 жылғы автокөлік көрме залы) сияқты жобаларда фаянсты пайдаланды. Сиднейде ол Джозеф Чарльз Фоуэлл жобалаған BMA үйі сияқты маңызды ғимараттарда қолданылды. Австралияда жасалған плиткаларды Лондон туған Фредерик Вундерлих құрған Wunderlich Tiles компаниясынан алуға болады.
Сыртқы сілтемелер мен көздер
Ұлттық парк қызметі. gov: Тарихи әйнектеулі сәулеттік терракотаның сақталуы.
Heritage Ottawa. org: "Оттаваның бұрынғы Боулз тамақтану орны" (2002 жылғы қаңтардағы мақала).
Graciano. com: Куинсборо көпірінің астындағы Бриджмаркеттің қайта жаңартылуы – жоба архитекторының веб-сайты.
Гарвардтың Дизайн мектебі. edu: Керамика бойынша зерттеулер.
Randalls Urban Sculptures – бұрынғы ғимараттардан алынған сәулеттік терракота мен гаргульдердің фотосуреттері.
Heritage Ottawa. org: "Ottawa's Former Bowles Lunch" (January 2002 article)
Graciano. com: Renovation of Bridgemarket under the Queensboro Bridge — project architect's website. Harvard Graduate School of Design. edu: Ceramics Research
Randalls Urban Sculptures — photos of architectural terra cotta and gargoyles from demolished buildings.