Кіріспе

Батир ауылы Византия және ислам дәуірлерінде қоныстанған, ал Османдық және Британдық Мандаттың халық санақтарында оның халқы негізінен мұсылман деп тіркелген. Бұрын бұл қала Иерусалимнен Байт-Джибринге созылған жол бойында жатқан. Батир қазіргі Жаффа-Иерусалим темір жолының үстінен орналасқан, ол 1949 жылдан бастап Израиль мен Иордания арасындағы келісім сызығы қызметін атқарды. Алты күндік соғысқа дейін, Израиль оны басып алғанға дейін. 2007 жылы Батирдің халқы шамамен 4000 адамды құрады.

Этимология

Арабша атауы Бэттир ежелгі еврей қаласы Бетар есімін сақтайды, ол Бар Кохба көтерілісінде қиратылған және оның қираған қалдықтары қазіргі ауыл ішінде табылады. Сондай-ақ Тель-Бейтар деп белгілі, бұл ежелгі Бетардың қираған орындарынан тұратын археологиялық ескерткіш. Бұл жерде темір ғасырынан бастап біздің заманымыздың екінші ғасырына дейін үздіксіз қоныстанған, римдіктер Бар Кохба көтерілісі кезінде оны қиратқанға дейін. 1907 жылы Бэттирде бірінші яһуди-рим соғысы мен Бар Кохба көтерілісінен қалған найза ұштары, тас шарлар, ыдыстар, екі су сақтағыш және монеталар табылған, бұл қираған жерге жақын жердегі үш жергілікті отбасы тастарды тазалау кезінде болған. Уоррен кубогы да Бэттирге жақын жерден табылған деген аңыз бар. Яһуди дәстүріне сәйкес, бұл Модиимдік Раввин Елазардың қабірі орналасқан жері де болып табылады.

Византия дәуірі

Бәттирде кеш Византия немесе ерте Ислам дәуірінен қалған мозаика табылған.

Осман дәуірі

1596 жылы Баттир Осман салық тізілімдерінде Құдс ливасындағы Құдс нахиясындағы ауыл ретінде тіркелді. Онда 24 шаңырақ және екі жалғыз еркек, барлығы мұсылман тұрғындары болды, олар бидай, жазғы егістер немесе жеміс ағаштары, ешкілер немесе ара улары үшін салық төледі; жалпы сомасы 4800 акче. Барлық кіріс уақфқа бағышталды. 1838 жылы ол Иерусалимнің батысындағы Бени Хасан ауданындағы мұсылман ауылы – Битир деп аталды. Француз саяхатшысы Виктор Герин 1863 жылы осы жерді аралады, ал шамамен 1870 жылғы Османдық ауылдар тізімінде Баттирде 62 үйдің ішінде 239 адам тұрғаны көрсетілді, бірақ бұл санаққа тек ер адамдар ғана кірді. Сонымен қатар, ауылда "мешіт ауласынан ағып жатқан көркем бұлақ" бар екені де айтылды. 1883 жылы PEF-тің Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында Баттир терең шатқалдың тік беткейінде орналасқан орташа ауыл ретінде сипатталды. 1896 жылы Беттирдің халқы шамамен 750 адамға жететіні бағаланды. 20-ғасырда Баттирдің дамуы Иерусалимге салынған теміржолға жақын орналасуымен байланысты болды, ол базарға қол жеткізуді қамтамасыз етті, сондай-ақ жол бойында демалу үшін тоқтаған жолаушылардан түскен табысқа мүмкіндік берді.

Британдық мандат кезеңі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Батирде 542 мұсылман тұрғын болды, ал 1931 жылғы санақта бұл көрсеткіш 758-ге жетті; 172 үйдің 755-і мұсылман, екі христиан және бір яһуди отбасы болды. 1945 жылғы статистикаға сәйкес, Баттирдің халқы 1050 адамды құрады, барлығы мұсылмандар, ресми жер және халықты санау бойынша жалпы жер көлемі 8028 дунамды құрады. Оның ішінде 1805 дунамы бау-бақшалар мен суғаруға жарамды жерлер, 2287 дунамы астық егістігіне арналған, ал 73 дунамы құрылыс салынып дамыған (қалалық) жерлерді құрады.

Иордания кезеңі

1948 жылғы соғыс кезінде ауыл тұрғындарының көпшілігі қашып кетті, бірақ Мұстафа Хасан мен тағы бірнеше адам қалды. Олар түнде үйлерде шамдар жағып, таңертең малды жайылымға шығаратын. Ауылға жақындағанда израильдіктер Бәттирде әлі де адамдар бар деп ойлап, шабуылдан бас тартты. Соғысты тоқтату желісі темір жол мен ауылдың басты бөлігі арасынан жүргізілді, нәтижесінде Бәттир Иордания жағында, Израильмен шекарадан бірнеше метр қашықтықта қалды. Бәттирдің жерінің кемінде 30 пайызы және бірнеше ғимараты «Жасыл желінің» Израиль жағында орналасқан, бірақ ауыл тұрғындарына темір жолға зиян келтірмеу шартымен оны сақтап қалуға рұқсат берілді. 1961 жылғы Иордания халық санағы бойынша Бәттирде 1321 адам тұрды.

1967 жылдан кейін

1967 жылғы Алты күндік соғыстан бастап Бәттирдің мәртебесі иорданиялық оккупациядан және аннексиядан израильдік оккупацияға өзгерді. 1967 жылғы халық санауы бойынша халық саны 1445 адамды құрады. 1995 жылы Осло II келісіміне қол қойылғаннан бері Бәттирді Палестина Ұлттық Әкімдігі (ПҰӘ) басқарады. Ол қазіргі уақытта ПҰӘ тағайындаған тоғыз мүшеден тұратын ауылдық кеңес арқылы басқарылады. Ауылдың жерінің 23,7% B аймағына, ал қалған 76,3% C аймағына жатқызылды. 2012 жылы халық саны шамамен 4500 адам деп есептелді.

География

Баттир Бейт-Лехемнің солтүстік-батысында, Уди-эль-Жундидің ("Әскер аңғары") үстіндегі төбеде орналасқан. Бұл аңғар Яһуда таулары арқылы оңтүстік-батысқа қарай, жағалау жазығына дейін созылады. Ауылдың тарихи ядросы тығыз құрылысымен және ауыл шаруашылығы террасаларымен қоршалған. Баттирдің жаңа бөлігі Бейт-Лехемге қарайтын басты жол бойымен созылып жатыр. Ауылдың бұлағы – Эйн әл Балад, бұлақ үйімен қоршалған. 1883 жылы PEF-тің Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында қаланың табиғи қорғанысы туралы айтылған: үйлер тау террасаларында салынған, төменде жартасты тік беткей бар. Сондықтан солтүстіктен бұл жер өте мықты, ал оңтүстікте екі шатқалдың арасындағы тар жер төбені негізгі қыратпен байланыстырады. Баттирде жаз мезгілі қоңыржай, қысы жұмсақ, кейде қар жауады. Жылдық орташа температура 16°C.

Мәдениет және тағамдар

Баттир өзінің ерекше жергілікті баклажан түрімен танымал, палестиналықтар оны "Биттинжан Баттири" деп атайды немесе Баттири баклажаны деп біледі. Бұл түр палестиналық тағамдардың, мысалы, Мақлубаның маңызды құрамы болып табылады. Баттир ауылда және жақын жердегі Фукин шатқалында өсірілетін ақ қияр – "кхяр абыад" деп аталатын түрімен де мәшһүр. Әр жылғы жазда Баттирде Баклажан фестивалі өтеді, ол жергілікті өндірушілер мен шаруаларды қолдауға және атақты Баттири баклажандарының өсірілуін тойлауға арналған шара.

Демография

Батир ауылының тұрғындарының арасында Әбу 'Ебейд Алла, Әбу Нима, Батма, Бата, Кттуш, Машни, Муаммар және 'Увейна отбасылары кездеседі.

Археология

Ауылдың ортасында бұлақпен толыған ежелгі рим моншасы орналасқан. Қаланың табиғи бұлақтарының бірінің жанында рим жазуы да табылды, онда Бесінші Македония легионының және Он бірінші Клавдий легионының аттары жазылған. Бұл легиондар император Адриан билік еткен кезде қаланы қоршауға қатысқан деген болжам бар. Көтерілістен кейін бірден қоныстану туралы ешқандай мәлімет жоқ.