Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық реакция арқылы оттегін бөліп шығаратын құрылғы. Химиялық оттегін бөліп шығаратын генератор – химиялық реакция арқылы оттегін бөліп шығаратын құрылғы. Оттегі көзі әдетте бейорганикалық супероксид, хлорат немесе перхлорат болып табылады. Озонидтер де оттегі көздерінің перспективті тобы болып саналады. Генераторлар көбінесе оқ тудырғыш арқылы тұтандырылады, ал химиялық реакция көбінесе экзотермиялық болады, бұл генераторды өрт қаупіне ұшыратады. Калий супероксиді КСРО ғарыш бағдарламасының алғашқы экипаждық миссияларында, төтенше жағдайларда су асты кемелерінде, өрт сөндірушілерде және шахта құтқару операцияларында оттегі көзі ретінде қолданылған.
Device that releases oxygen via a chemical reaction
A chemical oxygen generator is a device that releases oxygen via a chemical reaction. The oxygen source is usually an inorganic superoxide, chlorate, or perchlorate. Ozonides are a promising group of oxygen sources, as well. The generators are usually ignited by a firing pin, and the chemical reaction is usually exothermic, making the generator a potential fire hazard. Potassium superoxide was used as an oxygen source on early crewed missions of the Soviet space program, in submarines for use in emergency situations, for firefighters, and for mine rescue.
Технологияның жетістіктері ауа бар және жоғары концентрациялы оттегі қажет болатын жерлерде пайдалануға арналған өндірістік оттегі генераторларын жасауға мүмкіндік берді. Қысымды ауыстыру арқылы адсорбция (PSA) газдарды бөлу үшін молекулалық ілгек деп аталатын материалды қолданады. Оттегі өндіру кезінде цеолит негізіндегі ілгек азотты басымдықпен сіңіруге ықпал етеді. Таза, құрғақ ауа оттегі генераторының ілгектері арқылы өткізіліп, оттегіге тоғынған газ өндіріледі. Азотты бөлуге арналған мембраналық жабдықтар да қолданылады.
Advances in technology have provided industrial oxygen generator systems for use where air is available and a higher concentration of oxygen is desired. Pressure swing adsorption (PSA) incorporates a material called molecular sieve for gas separation. In the case of oxygen generation a zeolite based sieve forces preferential adsorption for nitrogen. Clean, dry air is passed through the sieve beds on the oxygen generator, producing an oxygen enriched gas. Nitrogen separation membrane equipment is also used.
Қолданылуы
Химиялық оттегі генераторлары ұшақтарда, өрт сөндірушілер мен шахта құтқарушыларының тыныс алу аппараттарында, су асты кемелерінде және ұзақ сақталу мерзімімен компактты авариялық оттегі генераторы қажет болатын барлық жерде қолданылады. Олар көбінесе көмірқышқыл газын сіңіруге арналған құрылғыны қамтиды, кейде литий гидроксидімен толтырылған сүзгіні; бір килограмм LiOH шамамен жарты килограмм CO2 сіңіреді. Су асты кемелерінде өздігінен жұмыс істейтін оттегі генераторлары (SCOG) пайдаланылады. Өзін-өзі құтқару құрылғылары (SCSR) шахталардан қашуды жеңілдету үшін қолданылады. Халықаралық ғарыш станциясында химиялық оттегі генераторлары қосымша көз ретінде қолданылады. Әрбір баллон бір экипаж мүшесіне бір күнге жеткілікті оттегі өндіруге қабілетті.
Chemical oxygen generators are used in aircraft, breathing apparatus for firefighters and mine rescue crews, submarines, and everywhere a compact emergency oxygen generator with long shelf life is needed. They usually contain a device for absorption of carbon dioxide, sometimes a filter filled with lithium hydroxide; a kilogram of LiOH absorbs about half a kilogram of CO2. Self contained oxygen generators (SCOGs) are used in submarines. Self contained self rescue devices (SCSRs) are used to facilitate escape from mines. On the International Space Station, chemical oxygen generators are used as a backup supply. Each canister can produce enough oxygen for one crewmember for one day.