Кіріспе

Logos Foundation – 1970 және 1980 жылдары Австралияда Жаңа Зеландияның Окленд қаласынан шыққан баптист пасторы Говард Картердің басшылығымен өркендеген, ықпалды және даулы христиандық миссиялық ұйым. Logos Foundation бастапқыда түрлі конфессияларды біріктіретін харизматикалық оқыту қызметі болды, көбінесе протестанттық, бірақ католиктік мирян тобы мен жеке тұлғалармен де байланыстары болды. Логос қоры теологиялық көзқарастарында және іс-әрекеттерінде реконструкционист, реставрационист және доминионист болып саналды.

Ерте тарих

Министрлік 1966 жылы Поль Коллинз Жаңа Зеландияда «Логос» журналын жариялау арқылы харизматикалық жаңаруға қызмет ететін діни ағымдардан тыс оқыту министрлігі ретінде құрылды. Пауль Коллинз оны 1969 жыл шамасында Австралияның Сидней қаласына көшірді, онда Сидней қалалық залында және Вентворт қонақүйінде ірі діни ағымдардан тыс жаңару конференцияларын өткізді. Ол Говард Картердің басшылығына берілді, бірнеше жыл бойы Жаңа Оңтүстік Уэльстің Көк тауларында, Хазелбрукке, ал 1970 жылдардың ортасында Көк таулардың жоғарғы бөлігіндегі Блэкхитке көшірілді. Осы жылдары оқыту министрлігі оған ұқсас ойлы қауымдар мен үй топтарын байланысқа тартты. Баспа ісі маңызды операцияға айналды, ол харизматикалық христиандық тақырыптары мен христиандық жетілу және Мәсіхтің үстемдігіне бағытталған жаңарту ілімдерін қысқа кітаптар мен ай сайынғы «Логос/Жаңару» журналы (АҚШ-тағы «Жаңа шарап» журналымен байланысты) арқылы таратты. Ол жыл сайын 1000-нан астам тіркелген қатысушылармен бір апталық конференциялар өткізді, онда Дерек Принс, Эрн Бакстер, Дон Башам, Чарльз Симпсон, Боб Мамфорд, Кевин Коннер (Австралия), Питер Морроу (Жаңа Зеландия) және басқа да халықаралық харизматикалық спикерлер қатысты. Вествуд лоджасында (Маунт-Виктория) жақын жерде Библия колледжі де құрылды. Блэкхиттегі негізгі орында христиандық K–12 мектебі, Таулар христиан академиясы құрылды, ол осы қозғалыстың ерекше белгісі болған христиандық тәуелсіз мектептер мен үйде оқытудың алға басушысы болды. Ол Ескі Келісімдегі ондықтанды беру (жергілікті шіркеуге) тәжірибасын жалғастырды және одан да көп құрбандық беруді күтті. Теологиялық тұрғыдан ол христиандық негізгі сенімдерді үйретті. Алайда, пікірлер мәселесінде «Логос» ілімі авторитетті ретінде ұсынылды, ал баламалы көзқарастарға жол берілмеді. Бұл ілімге күмән келтіргендер қозғалыстан кетуге бейім болды. Уақыт өте келе, топтық сәйкестікке ұмтылатын секта тәрізді мәдениет қалыптасты, ал сұрақ қоюға батылдары басқа мүшелермен тез арада келісімге келтірілді, олар рухани тілмен жауап беретін автоматтандырылған жауаптарды қолданды. Кейбір жағдайларда, басшылар сұрақсыз бағынуды талап ету үшін қатыгездік танытты. Топ өзін «дүниеден» бөлек деп санады, ал кез келген баламалы көзқарастар, тіпті басқа да христиандық көріністер, конфессиялар немесе түсіндірмелер күдікті, көбінесе жалған деп есептелді. 1970 жылдардың ортасынан бастап шәкірттерді жеке пасторлар (әдетте олардың «жасушалық тобының» жетекшісі) арқылы өмір бойына шәкірттікке бейімдеудің иерархиялық экклезиологиясы қабылданды, олар өз кезегінде жеке пасторларына есеп беретін болды. Жақтастарына тіпті олардың жетекшісі Говард Картердің Боб Мамфорд, Чарльз Симпсон, Эрн Бакстер, Дерек Принс және Дон Башамның АҚШ-тағы Форт-Лодердейлдегі Христиандық өсу министрліктерінің апостолдық тобымен шәкірті ретінде байланыста екендігі хабарланды (олардың желісінің ең жоғары деңгейінде шамамен 150 000 адам болған, шамамен 1985 жыл). Говард Картердің негізгі пасторлық қарым-қатынасы 1950 жылдардың Шипагерлік қайта жаңаруының және 1960, 70 және 80 жылдардың харизматикалық жаңаруының ізашары Эрн Бакстермен болды. Бір өкілді шіркеудің мүшелері, Christian Faith Centre (Сидней), үшін жеке шіркеу пасторларына бағыну туралы жазбаша келісімдер ұсынылды және бұл сол кездегі қозғалыста кең таралған тәжірибе болды. 1980 жылы «Логос» қозғалысы шіркеулері «Австралиялық келісім қауымдастығы» (AFoCC) атауын қабылдады және 1980 жылдардың басында көптеген Пятидесятниктердің мыңжылдыққа дейінгі теологиясынан (жеңіліс теологиясы ретінде сипатталған) пресвитериандық қайта құрушы теономистердің мыңжылдықтан кейінгі теологиясына (жеңіс теологиясы ретінде сипатталған) эскатологиялық ауысу арқылы жетектелді. Сиднейдегі Христиандық сенім орталығының пасторы Дэвид Джексон сияқты кейбір жетекші басшылар, қозғалыс ашық теологиялық-саяси парадигмаға ауысқан кезде оны тастап кетті. 1980 жылдардың ортасында AFoCC тағы да Келісім Евангелиелік шіркеу ретінде қайта аталды (АҚШ-тағы Евангелиелік Келісім шіркеуімен байланысы жоқ). «Логос» қоры «Келісім» евангелиелік шіркеуінің білім беру, коммерциялық және саяси бөлімі ретінде жалғасты. Ол соңғы рет 1987 жылы Квинсленд штатының Тувумба қаласына көшіп барды, онда бұған дейін де қауымдастықтар болған және демографиялық орта өте оңшыл діни-саяси қозғалыстардың өсуіне өте қолайлы болған. Бұл құнарлы жер қозғалыстың қысқа мерзім ішінде шыңына жетіп, 2000-нан астам адамнан тұратын жергілікті қолдау базасына және үлкен пошта арқылы қолдау базасына қол жеткізді.

1980 жылдары Квинслендке көшіп барады

Тоуомбаға көшуге көп дайындық қажет болды, оның ішінде мүшелер Жаңа Оңтүстік Уэльсте үйлер мен өзге де мүліктерін сатыстырып, ал Логос қоры Тоуомба мен Дарлинг Даунста көптеген үйлерді, бизнестерді және коммерциялық мүлікті сатып алды. Ұйымды және көптеген мүшелерін көшіру барысында Тоуомбадағы бірнеше шағын христиан шіркеулері қосылды. Олардың кейбіреулері Картердің басқа ұйымдарымен байланысы бар үй шіркеулері/топтары еді. Картер мен оның жақтастары Квинсленд премьер-министрі, белгілі христиан консерваторы Йоханнес Бжелке Петерсенмен байланыс орнатуға тырысып, осылайша өз мақсаттарына жетуді көздеді. Картер эсхатологиядағы постмилленаризмге қарай өтуге және діни-саяси бағытты күшейтуге жетекшілік етті. Картердің авторитарлық және культтік стиліне наразылық білдірген басшылық құрамының көп бөлігі қозғалыстан шығып кетті. Колин Шоу осы кездегі маңызды мүше болды, ол пастор Говард Картерді «Құдайдың жақсылыққа бөленген адамы» деп санады және кейіннен Филиппиннің Кесон қаласында Логос ұйымының миссионерлік және рухани қызметтерін басқарды. Логос филиппин шіркеуін, Христиандық жаңару орталығын (орташа пентекост/харизматикалық шіркеу) Пайғамбарлар қозғалысының ілімдерін тарату және насихаттау үшін өзінің базасы ретінде пайдаланды. Филиппиндегі жергілікті көмекпен Колин Шоу Картердің қатысуымен конференцияларды ұйымдастырып, оларды Христиандық жаңару орталығының атынан демеушілік етті. Көптеген білімі төмен және адал филиппин пасторлары мен жергілікті тұрғындары, әдетте шағын шіркеулерден, Логос қозғалысын қолдауға және оған аз қаржыларынан ондықтандыруға ықпал етті. Бірақ Говард Картердің арамдыққа толы өмірі мен жемқорлығы әшкере болғаннан кейін, Логостың филиппин бөлімі тарап, жергілікті шіркеулерге қайта оралды. Колин Шоу Пайғамбарлар қозғалысынан бас тартып, кедейлікте өмір сүретін филиппин христиандарын қалай манипуляциялағаны үшін қатты өкінішпен, біраз уақыт бойы жан-дүниесін іздеумен және өзін-өзі қуғынға салумен айналысты. 1989 жылы Логос Квинсленд штатының сайлауына қатысып, кандидаттардың христиандық принциптерге және библиялық этикаға адалуы, Фицджеральд тергеуінен ашылған Квинсленд үкіметіндегі кең таралған жемқорлықтан гөрі маңызды екенін жариялаған науқандар мен газет жарнамаларын жүргізді. Сол кезде Courier Mail газетінде жарияланған жарнамаларда порнографияға, гомосексуализмге және абортқа қарсы консервативті ұстанымдар, сондай-ақ өлім жазасын қайта енгізу туралы пікірлер қатты қолдау тапты. Кейбір жақтастары Ескі өсиет заңдарын және жазаларын даулап жақтады. Кейінірек Sydney Morning Herald газеті осы науқанның бір бөлігін былай сипаттады: «Сайлаушыларға гомосексуализм мен цензура сіздің дауысыңызды анықтауы керек екені айтылды; жемқорлық басты мәселе емес еді». Бұған дейін де осындай әрекеттер болғанымен, Квинслендтегі соңғы жылдары Логос қоры культ сипаттағы бейімділіктерді дамытты. Бұл авторитарлық орта биліктің бұзық және Киелі кітапқа қайшы пайдаланылуына әкелді. Көптеген жағдайларда басшыларға бағыну және дұрыс емес мойынсұну культ сипаттас болды, ал «рухани жабу» мақсатымен бағыну тұжырымы олардың ілімінде басты орын алды. Бұл рухани жабу туралы түсінік көп ұзамай адамдардың өміріне билікті ашық түрде пайдалану жүйесіне айналды, және 1975 жылдан бастап АҚШ-тағы евангелистік және пентекосттік лидерлердің Пайғамбарлар қозғалысына қарсылығына қарамастан орын алды. Алайда, Австралияда Логос қоры мен Келісімдік Евангелистік шіркеу арқылы бұл қозғалыс Солтүстік Америкада тоқырау кезеңіне енгеннен кейін де дамыды. Австралиядағы жақтастары Картер АҚШ-тағы жағдайдың шындығынан оқшауланды.

Басқа қосылыстар

Бұл қозғалыстың көптеген басқа топтармен байланысы болды, соның ішінде World MAP (Ральф Махони), Калифорния; Christian Growth Ministries, Форт-Лодердейл; және Роузас Рашдуни, АҚШ-тағы христиандық қайта құрушылықтың негізін қалаушы. Іс-шараларға баспа, жариялау, конференциялар өткізу, үйде оқыту, христиандық музыкалық ресурстар және діни қызметкерлерді даярлау кірді. Ірі пошта арқылы тапсырыс беру бизнесі жүргізілді. Logos Foundation (Австралия) және басқа да ұйымдар кейде теологиялық біліктіліктерді, сондай-ақ академиялық дәрежелерді – магистр және докторлық дипломдарды ресми оқу процесі мен қатаң сараптамадан өткізбей, көбінесе «Университет» деген сөзді қамтитын күмәнді атаулармен берді. Картер 1987 жылы өзіне Магистр дәрежесін берді, оны, көрінеу, болмаған Pacific College Theological (Тынық мұхиты теологтар колледжі) берген. Америка Құрама Штаттарынан келген уағыздаушыларға Картер осындай біліктіліктерді жиі сыйлады, соның ішінде Океанияның Санкто Спиритус (Океания және Киелі Рух университеті) деген жоқ университеттен берілген докторлық дәреже де бар еді. Бұл адамдар кейіннен Солтүстік Америка бойынша өздерінің саяхаттап уағыздау және жаңару қызметтерінде «Доктор» атағын қолданды.

Жоғалу, таралу және бүгінгі күні әсер ету

Бүкіл әлем бойынша пасторлық қозғалыс манипулятивті қарым-қатынастармен, билікті теріс пайдаланумен және күмәнді қаржылық келісімдермен сипатталатын секталық ұйымға айналды. Бұл бастапқыда, көбінесе адал ниеттегі адамдардың дәстүрлі және тұтынушылық діннің қалыптасқан шектеулерінен христиан дінін азат етуге жасаған әрекеті болды. Алайда, билікке және мойынсұнуға баса назар аудару арқасында қозғалыс зәулімдікке бой ұсынды. Бұл, рухани аштықпен, ертедегі табыс пен өсумен, аралас ниеттермен және жаңа басшылардың тәжірибесіздігімен бірігіп, қауіпті және тұрақсыз ортаны құрады. Говард Картер осы факторларды өзінің беделін нығайту үшін шеберлікпен пайдаланды. Оның «Құдайдан жеке аян алғаным» деген жиі айтқан сөздері оның ізбасарлары тарапынан қасиетті жазбалардан кем емес, тіпті олардан жоғары тұрған деп есептелді. Логостың соңғы жылдарында осы практиканың кеңінен қолданылуы, қозғалыстың қарапайым фундаменталистік христиандық жаңару қозғалысынан сектаның ашық белгілеріне ауысқанын көрсетті. Логос қоры мен Келісімдік Евангелистік шіркеуі 1990 жылы Говард Картердің қызметтен бас тартуы мен зинақорлық фактісінің жария болуынан кейін ұзаққа шыдамады. Хей (2010) өз диссертациясында: «Картердің сәтсіздігіне себептердің қатарында өзін-өзі сенімсіз сезінуі, басқалармен ашық қарым-қатынас құра алмауы, мақтандығы және өз қабілетіне артық сенуі бар» деп жазды. Ол, қазіргі заманғы көптеген евангелистер мен мега шіркеу басшылары сияқты, қозғалыстың ізбасарлары тарапынан құрметке бөленді. Басшының нағыз жауапкершілікке тартылмаған ортасы оның алдауын және екі жақты өмірін көп жылдар бойы жасыруға мүмкіндік берді. Осы жанжалға дейін сұрақ қоғайтын болғандар тобы тарапынан тез түзетіліп, тіпті жазаланды, бұл өте зиянды ортаны күшейтті. Картердің адалсыздығы ашылғанда, оның сәнді өмір салтының толыққанды мәліметтері де жарияланды. Картердің Солтүстік Америкаға жиі саяхаттары бірінші сыныпты билеттер мен бес жұлдызды қонақүйлерді пайдаланып, зәулім және ысрапты болды. Ұйымның құлдырау алдындағы қаржылық мәселелері құпия сақталды. Көптеген мүшелер Логос операциясына қатысты ақша сомасының қаншалықты көп екенін және басшылардың осы қаражатқа қалай қол жеткізгенін білмеді. Қалған мүшелер бұрынғы Логос жетекшісі Ян Шелтон басшылығымен Тоуомба қалалық шіркеуін құрды. Ианның ұлы Лайл Шелтон (лоббист) кейіннен «Христиандық құндылықтарды» насихаттауға тырысатын және жыныстық қатынас, аборт және діни бостандық мәселелерінде Логоспен бірдей көзқарасты ұстанатын Австралиялық Христиандық Лоббисінің басқарушы директоры болды. Көптеген жоғары лауазымды бұрынғы Логос мүшелері енді жойылған Ренджвилл Біріккен шіркеуінде қабылданады. 1997 жылы Ренджвилл Біріккен шіркеуінің бір бөлігі Блейк-стриттегі Тоуомбадағы Рендж Христиандық қауымдастығын құру үшін Біріккен шіркеуден шықты, оның ішінде бірқатар бұрынғы Логос мүшелері болды.