Кіріспе

Эдвард Берндстің 1958 жылғы "Көк ғарыш патшайымы" – 1958 жылы DeLuxe Color және CinemaScope форматында түсірілген американдық ғылыми фантастикалық фильм. Бен Швальб продюсерлік еткен және Эдвард Берндс режиссерлік еткен фильмде Зса Зса Габор, Эрик Флеминг және Лори Митчелл түскен. Чарльз Бомонттың қатыгез Венера патшайымына қарсы бүлік туралы сценарийі Бен Хехт ұсынған идея негізінде жазылған және бастапқыда "Әлем патшайымы" деп аталған. Фильм шыққаннан кейін Allied Artists тарапынан жарнамаланды және кейбір кинотеатрларда Борис Карлоффтың басты рөлде ойнаған "Франкенштейн 1970" фильмімен бірге көрсетілді.

Сюжет

1985 жылы капитан Паттерсон (Эрик Флеминг) және оның ғарыш кемесінің экипажы (Дэйв Уиллок, Патрик Вальц және Пол Бирч) өздерінің зымыран кемесін Жердегі ғарыш станциясына жеткізеді. Жолда станция жұлдызаралық энергия сәулесімен жойылды, соның салдарынан зымыран кемесі де зақымдалды. Экипаж мүшелері Венераға құлап, дереу тұтқынға алынады. Олар планета қатыгез Yllana (Лори Митчелл) патшайымының диктатурасы астында екенін біледі, ол көптеген ер адамдарды өлтіріп, тек математиктер мен ғалымдарды Венераның айналасындағы түрме колониясында қалдырады. Патшайымның сарайында ғарышкерлерге әдемі сарай қызметкері Таллия (Зза Зза Габор) және оның венералық достары (Лиза Дэвис, Барбара Дарроу және Мэрилин Буферд) көмектеседі. Әйелдер ер адамдардың махаббаты мен назарын қайтадан сезіп, "ескі тәртіпті" қайта орнату үшін зұлым патшайымды құлатуды жоспарлайды. Паттерсон маскалы патшайыммен оның жатын бөлмесінде жеке қалғанда, масканы алып тастап, оның қорқынышты деформацияланған бетін көреді. Бұл "Жерден 10 жыл бұрын" Венера мен басқа планетаның ер адамдары арасындағы соғыс кезінде алған радиациялық күйіктен туындаған. Кейіннен, ашуға еріккен патшайым өзінің әлемін қорғау және билігін сақтау үшін Жерді жоюға шешім қабылдайды. Қарулы күзетшілердің куәгерлігімен Таллия мен экипаж оның энергия сәулесін – "жойғыш құралды" Жерге бағыттағанын ғана көреді. Иллана қаруды іске қосқаннан кейін, Таллияның одақтастары келіп, күрес басталады. Жойғыш құрал дереу бұзыла бастайды, соңында жарылып, патшайым Иллананы өлтіреді. Таллия Венераның жаңа басшысы болады. Келесі салтанатта ол Паттерсонның зымыран кемесі жөнделгенін және оның экипажымен бірге Жерге орала алатынын жариялайды. Таллияның техниктері сондай-ақ "электрондық теледидарды" жөндеп, Жердегі ғарыш басқару орталығына Паттерсонмен байланысуға мүмкіндік береді. Басқару орталығы оған қайта оралмауға, Жерден көмек келгенше кем дегенде бір жыл Венерада күтіп отыруға бұйрық береді. Экипаж жөнделген ғарыш кемесімен үйлеріне орала алғанымен, бұйрыққа бағынуға және қалуға қуанышты. Олар венералықтармен құшақтасып, құмарлықпен сүйісіп мерекелей бастайды.

Өндіріс

"Үш марқұм" және "Бауэри бойз" фильмінің режиссері Эдвард Берндс продюсер Уолтер Уэнгердің әйелі Джоан Беннетпен байланыс жасағаны үшін агент Дженнингсті шапқыншылықпен атып тастағаны үшін түрмеден босатылғаннан кейін, Уэнгердің тек арзан бағалы "Альлид Артистс" (бұрынғы "Монограм Пикчерз") компаниясында жұмыс таба алғанын еске алды. 1952 жылы Уэнгер Бен Хехттің "Ғалам патшайымы" атты сценарийі үшін он беттік идея әкелді, ол әйелдер басқаратын планетаның сатиралық бейнесі болды. Бірнеше жыл өткен соң, ғылыми-фантастикалық фильмдер идеясы кеңінен таралғанда, "Альлид Артистс" жобаны жаңартып, Уэнгерді Бен Швальбпен алмастырды, ол сол кезде "Бауэри бойз" фильмдерін өндіріп тұрған. Сценарист Чарльз Бомонт Хехттің сценарийінде көп нәрсе жоқ деп ойлады, бірақ Швальб идеяны пародизациялауды ұсынды және бұрынғы "Үш марқұм" сценаристі Эллвуд Уллманды Бомонттың сценарийін жаңартуға шақырды. "Альлид Артистс" фильмнің атын "Космос патшайымы" деп өзгертті, өйткені бастапқы атау әдемілік конкурсына ұқсайды деп ойлады. Бұл модель "Париж плейбойлары" (1954) фильміндегі "Бауэри бойз" тобы тарапынан да қолданылды, оның сценарийін Берндс пен Уллман бірлесіп жазды. Сондай-ақ, патшайымның сақшылары кейінірек "Жұлдыз жолы" телесериалында киген формалардың көрешілдігін (немесе оларға ықпал еткенін) көрсеткенін атап өту керек, олар "Жұлдыздық флоттың" үш түсінде – қызыл, көк және алтын түстес болды. 1991 жылы жарық көрген "Бір өмір жеткіліксіз" атты автобиографиясында Габор фильмдегі өзінің есте қаларлық диалогын айтады және өзінің кейіпкері киетін әсем киімдерді жасауға кеткен өндіріс шығындарын келтіреді: "Мен классикаға айналуға тағдырланған "Космос патшайымын" жасадым. "Королева" фильмін Бен Хехт ("Front Page" атымен танымал) жазды, ол оның жазған соңғы фильмдерінің бірі. Мен [Таллея] рөлін ойнаймын, ол [Иллана] патшайымының барлық қатыгездіктеріне қарсы тұратын және оны елден қуғысы келетін ғалым. Ең қызықтысы, "Мен сол патшайымды жек көремін" деп айтқанда, бұл сөз бүгінге дейін көптеген гей достарымның арасында қуаныш тудырады. Мен Бен Хехтті жақсы көретінмін және Эдит Хед жасаған костюмдерімді өте жақсы көретінмін, олардың әрқайсысының құны 15 000 долларға жетеді."

Қабылдау

1958 жылы фильмді сыншылар ірі газеттер мен сауда басылымдарында жағымды бағалады. Көптеген сыншылар, соның ішінде «Лос-Анджелес Таймс» газетінің Чарльз Стинсоны, фильмді бағалауларында нағыз ғылыми фантастика немесе тіпті ғарышқа қатысты оқиға ретінде емес, көңілді, сәл эротикалық пародия немесе карикатура ретінде қарастырды. 13 қарашадағы шолуында Стинсон осы туындыны «жақсы жасалған тәттілер» мен «көзге жақын, жарқын DeLuxe түсімен» көрнектіленген «қуанышты әдемілік» деп сипаттайды. Ол тіпті Габордың актерлік шеберлігін жоғары бағалады: «Allied Artists» компаниясының «Космос патшайымы» фильмі, әлдебір ғылыми фантастика емес. Егер солай болғанда, ол қорқынышты болар еді. Бірақ ол ғылыми фантастиканың әдемі пародиясы, және осылай болғандықтан, ол өте жақсы, шын мәнінде. Табиғи түрде, бірден-бір Зса Зса Габор – басты тартымдылық. Ол керемет өнер көрсетеді, жеңіл, әзіл-қалжыңды комедияға бейім, шашы айдың платинасы сияқты жарқыраған күйде, тілімен әдемілікпен, өзін-өзі паш етіп, терең дем алып, «Егер біз оны тоқтатпасақ, патшайым Земля планетасын жоқ етеді, капитан Паттерсон» дейді. Зса Зса, әрине, құтқарады. «Variety» журналы, ондаған жылдар бойы АҚШ ойын-сауық индустриясын қамтитын жетекші сауда басылымдарының бірі, «Космос патшайымын» «ғылыми фантастикаға адал сезімталдық енгізуге жасалған жақсы әрекет» деп бағалады. 1958 жылы Канадада Торонтодағы «The Globe and Mail» газетінің сыншысы Майк Хеллеур фильмдегі Венерадағы өмірді «Фоли-Бержердегі сахна артындағы өмірге» теңеді, оның ішінде жеңіл ойын-сауық пен тым ашық киінген жас әйелдер бар, олар Венера патшайымының сарайынан «көңіл көтерумен» өтеді. Хеллеур фильмде байқаған ерекшеліктердің бірі – ғарышкерлер кездескен планета тұрғындарының арасында Габордың ерекшелігі: «Ол – ғарыштағы венгр акцентімен сөйлейтін жалғыз қыз».

"Әдептілік жағынан жағымсыз"

"Motion Picture Daily" сауда басылымы 1958 жылы Ұлттық әдептілік легионының "Оңғары кеңістіктің патшайымы" фильмінің мазмұнына қарсылық білдіргенін хабарлады. Журналдың 3 қазандағы санында фильмнің шығуынан бір ай өтпеген кезде, Легион Голливуд өндірісінің "әдептілік" деңгейін бағалау жүйесінің мысалдары келтірілді: Легион осы аптада қараған жеті фильмнің ішінде екі фильм "Б" санатына жатты, олардың барлығы үшін моральдық тұрғыдан наразылық тудырды. "Б" санатында "Батыстың адамы" және "Оңғары кеңістіктің патшайымы" фильмдері бар. Бірінші фильмге қарсылық мынадай түсіндірілді: "Бұл оқиғаның жоғары моральдық мәні, шамадан тыс қатыгездік пен қажетсіз ұсыныстармен бұзылған". "Королева" фильмінде "ұсыныс жасайтын киімдер" бар екені айтылды.