Америка Құрама Штаттарындағы Эсперанто ұйымы

Кіріспе

Эсперанто АҚШ (E USA) – АҚШ-та эсперанто тілін білетін және қолдайтындардың ең ірі ұйымы. 1952 жылы Калифорния штатының Сакраменто қаласында Солтүстік Америка Эсперанто лигасы (ELNA) ретінде құрылды. Штаб-пәтері Мэн штатының Портленд қаласында орналасқан, Эсперанто АҚШ – 501(c)(3) коммерциялық емес ұйым және Универсалды Эсперанто қауымдастығының АҚШ филиалы. Брендон Соуэрс – E USA президенті, ал Квинтин Бобб – вице-президент. Ұйым Америкадағы ең ірі эсперанто тіліндегі кітап қызметін басқарады. Ол екі айда рет шығатын Usona Esperantisto бюллетенін жариялайды. Сондай-ақ, эсперанто туралы анықтамалық еңбектерді шығарады. Ұйым басшылығы президенттен, вице-президенттен, хатшыдан, қазынашыдан және тоғыз директордан тұрады; сонымен қатар, Эсперанто АҚШ-тың түрлі салалардағы қызметіне жауапты көптеген комиссарлар бар (мысалы, аудиовизуалды қызмет, кітапханалармен ынтымақтастық, жергілікті эсперанто клубтарымен байланыс және т.б.). E USA-ның жастар бөлімі USEJ (Usona Esperantista Junularo) болып табылады.

Тарих

XX ғасырдың бірінші жартысында АҚШ-тағы эсперанто тілінің басты ұйымы болды. 1950 жылдардың басында, суық соғыстың алғашқы күндері, EANA президенті Джордж Алан Коннор, коммунизмге қарсы күрескен, Еуропа мен Азиядағы эсперанто қозғалысының басшыларына қарсы маккартистік шабуылдар жасады. Универсалды эсперанто қауымдастығы (UEA) Коннорды, оның UEA басшылығындағы лауазымын ескере отырып, ұйымнан шығару және EANA-мен, UEA-ның АҚШ-тағы ұлттық қауымдастығымен қарым-қатынасты үзу мәселесін талқылай бастады. EANA-ға наразылық ретінде американ эсперантистері Солтүстік Америка Эсперанто лигасының құрылуын ұйымдастырды. Үш жылдан кейін UEA ELNA-ны американдық бөлімшесі ретінде мойындады және EANA-мен байланысын тоқтатты. Осы уақытқа дейін EANA мүшелерінің көп бөлігі ELNA-ға өтті. EANA жылдамдап маңызсыз болып, 1970 жылдары тарап кетті. 2007 жылы ұйым мүшелері «Эсперанто АҚШ» деген атты қосымша атау ретінде қабылдауға дауыс берді, бірақ ресми атауын – «Солтүстік Америка Эсперанто лигасы» (Esperanto Ligo por Norda Ameriko) қалдырды. Бұл өзгеріс ұйымның географиялық ауқымының АҚШ-пен шектелуіне байланысты жасалды, атауындағы «Солтүстік Америка» сөздеріне қарамастан. E USA әлі де бастапқы аббревиатурасын, ELNA-ны, кейде қолданады. E USA 1953 жылдан бері жыл сайын конвенция (эсперанто қозғалысының терминологиясына сәйкес «конгресс») өткізеді, көбінесе АҚШ-та, бірақ кейде Канадада немесе Мексикада (Канада Эсперанто қауымдастығымен немесе Мексика Эсперанто федерациясымен бірлесіп). E USA-ның 2010 жылғы конгресі Мэриленд штатының Бетезда қаласында, 2011 жылғысы Калифорния штатының Эмеривилл қаласында, 2012 жылғысы Техас штатының Даллас қаласында, 2015 жылғысы Мичиган штатының Детройт қаласында, 2016 жылғысы Флорида штатының Майами қаласында, ал 2013, 2017 және 2023 жылдардағы конгрестер Солтүстік Каролина штатының Рали қаласында өтті. 2018 жылғы конгресс Вашингтон штатының Сиэтл қаласында, 2019 жылғысы Массачусетс штатының Бостон қаласында өтті. 2020 және 2021 жылдардағы конгрестер COVID-19 пандемиясының салдарынан онлайн форматта өткізілді. 2022 жылғы конгресс Монреальде өткен 107-ші Дүниежүзілік эсперанто конгресі аясында ұйымдастырылды. Атақты спикерлер қатарында Хэмфри Тонкин, Каталина Ковац, Дункан Чартерс және Бертило Веннергрен болды.

During the first half of the 20th century, the chief Esperanto organization for the U. S. was the In the early 1950s, the early days of the Cold War, EANA's president, George Alan Connor, a fierce anti Communist, had begun his own McCarthyist attacks against leaders of the Esperanto movement in Europe and Asia. The Universal Esperanto Association (UEA) began debating whether to expel Connor, who also held a position in UEA's leadership, and also to break off relations with EANA, which was UEA's US national association. In protest against EANA, American Esperantists founded the Esperanto League for North America. Three years later, UEA recognized ELNA as its American section, and subsequently severed ties with EANA. By then, most EANA members had gone over to ELNA. EANA was quickly rendered insignificant, and had disappeared by the 1970s. In 2007, the members of the organization voted to adopt the name Esperanto USA as an alias, while retaining the formal, official name Esperanto League for North America (Esperanto Ligo por Norda Ameriko in Esperanto). Among other reasons, the change was made because the organization's scope is limited to the U. S., despite the North America in its original title. E USA still uses its original acronym, ELNA, but only occasionally. E USA has held an annual convention (called a "congress" in accordance with Esperanto movement usage) every year since 1953, usually in the United States but occasionally in Canada or Mexico (meeting jointly with the Canadian Esperanto Association or the Mexican Esperanto Federation, respectively). The 2010 conference of E USA took place in Bethesda, Maryland. The 2011 conference was in Emeryville, California, the 2012 conference in Dallas, Texas, the 2015 conference in Detroit, Michigan, the 2016 conference in Miami, Florida, and the 2013, 2017, and 2023 conferences in Raleigh, North Carolina. The 2018 conference occurred in Seattle, Washington, and the 2019 conference took place in Boston, Massachusetts. The 2020 and 2021 conferences were held online due to the COVID 19 pandemic. The 2022 conference was held at the 107th World Esperanto Congress in Montreal. Notable speakers have included Humphrey Tonkin, Katalin Kovats, Duncan Charters and Bertilo Wennergren.