Кіріспе

Джонни Джордан – нағыз аты Йоханнес Хендрикус ван Мусшер (7 ақпан 1924 – 8 қаңтар 1989), голландиялық эстрада әншісі, әсіресе француз шансонының голландиялық түрі – Lebenslied жанрында танымал болған. Ол Амстердам қаласы туралы, әсіресе Йордан ауданы туралы әндерімен кеңінен танылды (осы ауданға арналған жанр Йорданлид деп аталады), және ол Амстердамның ішкі қала аймарына еврей тілінен аударылған "Мокум" лақап атымен аталатын ерекше "үрпілі Мокум вибратосымен" орындады. 1950 жылдары Джонни Джордан бірден ұлттық деңгейде танымал болды және "Йорданлидтың тәжсіз патшасы" атанды, ал оның "Geef mij maar Amsterdam" әні – амстердамдықтардың ең көп жақсы көретін әндерінің бірі.

Өмірбаян

Жордан шатыр жабатын адамның ұлы болып дүниеге келді және Лийнбансграхт пен Розенграхт бұрышындағы Вестертореннің көз алдында өсті. Бұл кезде кедей жұмысшылар тұратын ауданның шеті болатын. Ол Рим католик жұмысшы отбасындағы екі бауырдың үлкені еді. 8 жасында туысы Карел Вербрюгге (Уилли Альберти)мен бірге отбасын асырау үшін көшеде ән айта бастады. 9 жасында Вербрюггемен болған төбелес кезінде бір көзін жоғалтты. 14 жасында "Джонни Джордан" есімін қабылдады, кәсіптік училищені бітірген соң түрлі жұмыстар істеді және барларда ән салды. Өзінің гомосексуалистігін білгеніне қарамастан, 1943 жылы үйленді.

Жетістік

1955 жылы ол әнші-композитор Луи Нойретпен бірлесіп, "Bovema" дыбыс жазу компаниясы ұйымдастырған "Jordaan фестивалі" ән сайысында жеңіске жетті; мақсаты – Джорданнан ең жақсы дауыстарды табу еді. Оның өмір бойына досы болған, өзі де танымал әнші Тенте Лин сол сайыста екінші орынды иеленді. Кабаре әртісі және тарихшы Жак Клётерс 1955 жылды "Джонни Джорданның жылы" деп атады: ол бірнеше айдың ішінде жүздеген мыңдаған пластинка сатты, Концертгебууда Тенте Линмен бірге өнер көрсетті және "қалыңдық" Джордан диалектін танымал етуге көмектесті. Джоннидің өзінің даңқы 1956 жылы айқын болды, ол әйелімен үйлену мерейтойын атап өту үшін атпен Жорданды аралап, 30 000 адамның алдында ән салды: Polygoon киножурналы бұл оқиғаны жылдың ең маңызды оқиғаларының бірі деп жариялады. 1950-1960 жылдардағы Нидерландының әлеуметтік-саяси құрылымында коммерциялық сәттілік ("Geef mij maar Amsterdam" миллионнан астам дана сатылды) барлық радиостанцияларда эфирге таратылуын білдірмеді – мысалы, социалистік VARA оның музыкасын бойкоттады, себебі ол тым қарапайым деп есептелді.

Кейінгі мансап

Қаржылық басқарудың нашарлығы оны қаржылық құлдырауға әкелді; ал 1962 жылы Роттердамда ашқан кафесі салық қарызының салдарынан жабылуға мәжбүр болды. Ол салық органынан қашу үшін Антверпенге кетіп, онда кафе ашты.

Қоштасу

Оның денсаулығы әрқашан нашар болған, ал 1970 жылдардың басында ол қайта-қайта қан кетуден және бірнеше жүрек ұстамасынан зардап шекті. Оның көрермендермен қоштасуы 1972 жылы Тенте Лиен, Вилли Альберти, Рамзес Шаффи, Зварте Рик, Гарри де Грут және ән жазушы Пи Верисспен бірлесіп жасалған телешоу болды. Ол Вреденхоф зиратындағы отбасылық қабірге жерленген.

Құрметтер мен БАҚ

Джони Джордан алаңы ("Johnny Jordaan алаңы"), Жордан ауданындағы Еландсграхттан жақын жерде орналасқан және оның құрметіне аталған; алаңда Джорданның, Тәте Линнің және Джорданның тұрақты аккордеоншысы Джонни Мейжердің мүсіндері орнатылған. Ол өмірінің соңғы жылдарын Штаатслиденбуртта (Жорданның батысында) өткізгендіктен, сол аудан да оның есімімен аталған алаңға ие болуға талпынды; әншінің Эландсграхтпен тікелей байланысы болмаған, алайда 1957 жылы бір ай бойы Эдисон театрында жұмыс істеген. 1990 жылы Карре театрында өткен қайырымдылық концертінен түскен қаражатқа бюст жасалып, 1991 жылы Эландсграхттан тыс жердегі тұраққа орнатылды. Бұл мәселе аудандық газеттерде қызу талқыланды; нәтижесінде Жордан жеңіске жетті. Жергілікті De Prael сыра зауыты "Джонни" атты ақ сыраны (оның ақ шашына байланысты) шығарады, ал 2006 жылы Амстердам мұражайында оны еске алуға арналған "Give mij maar Amsterdam" көрмесі ұйымдастырылды. 1997 жылы Амстердамдық Kleinkunst фестивалінде "О, Джонни" мюзиклі қойылды. 2005 жылы жарық көрген алғашқы Johnny Jordaan DVD-сі, "Bij ons in de Jordaan" деп аталып, музыкалық DVD чарттарында 1-орынға енді. DVD-ні Джоннидің өмір бойы жанкүйері, кейін оның жүргізушісі және досы Питер Полс жинақтаған; Полс (Амстердам, 1948–2009) Джонниге қатысты барлық материалдарды жинап, оның қайтысынан кейін жинағын Амстердам қалалық мұрағатына тапсырды.