Акрам әл-Хурани: Сирия саяхатшысы және реформаторы
Akram al-Hawrani
Акрам әл-Хурани (1912-1996) – сириялық саясаткер, Араб социалистік партиясын құрған. Ауыл шаруашылығы реформалары мен теңдік үшін күрескен. Саяси өмірдегі рөлі, мансаптары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сириялық саясаткер (1912–1996)
Syrian politician (1912–1996)
Акрам әл-Хурани (أَكْرَم الْحَوْرَانِي, сондай-ақ El Hourani, Howrani немесе Hurani деп те жазылады) (1911 жылдың қарашасы – 1996 жылдың 24 ақпаны) – Сирияның 1950 жылдардағы демократиялық дәуірінде көрнекті рөл атқарған сириялық саясаткер. Ол Араб социалистік партиясын құрып, басқарды. Әл-Хурани 1940 жылдардың басынан бастап 1963 жылы елден қуылғанға дейін Сирия саясатында өте ықпалды тұлға болды. Осы кезеңде ол, әсіресе ауыл шаруашылығы саласында және жерді қайта бөлуде феодалдық жүйеге қарсы маңызды реформалар жүргізе алды, осы арқылы әділ және теңдікті қамтамасыз етуге үлкен үлес қосты. Әл-Хурани Сирия парламентінің мүшесі, парламент төрағасы, ауыл шаруашылығы министрі, қорғаныс министрі және Біріккен Араб Республикасының вице-президенті сияқты түрлі лауазымдарды атқарды. Ол 1983 жылы туған, Австралиядағы RMIT университетінде сымсыз желілер инженериясы және сигналдарды өңдеу саласындағы лекторы және зерттеуші Акрам Әл-Хуранидің (Akram Al Hourani) әкесі.
Akram Al Hourani (أَكْرَم الْحَوْرَانِي, also transcribed El Hourani, Howrani or Hurani) (November 1911 – 24 February 1996), was a Syrian politician who played a prominent role during the democratic era of Syria in the 1950s, he established and led the Arab Socialist Party. He was a highly influential figure in the Syrian politics from the beginning of the 1940s until his departure into exile in 1963, during this period he was able to introduce significant reforms towards more just and fairer society especially in relation to the agricultural sector and land redistribution against the feudal system. Al Hourani held various positions as a member of the Syrian parliament, the head of the parliament, minister of agriculture, minister of defence, and the vice president of the United Arab Republic. He is the grandfather of Akram Al Hourani (born 1983), a lecturer and researcher in wireless network engineering and signal processing at RMIT University in Australia.
Өмірбаян
Әл-Хурани отбасы араб әл-Халқийин тайпасынан тегін алып, 1510 жылдар шамасында Оңтүстік Хауран аймағындағы Жасим қаласынан Орталық Сириядағы Хамаға көшіп келген (содан әл-Хурани тегі пайда болған). Әл-Хурани отбасы Хама мұражайындағы шежіреде Мұхаммед пайғамбардан таратынын мәлімдеген. Акрам әл-Хурани Хамада дүниеге келіп, отбасының байлығы азайғандықтан, қарапайым жағдайда өсті. Ол Хама мен Дамаск қалаларында білім алған. Оның әкесі Мұхаммед Рашид әл-Хурани – ауыл шаруашылығы жерлерін біртіндеп сатып алған саудагер, араб және түрік тілдерін жақсы білген, көптеген кітаптардан тұратын кітапханасы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін бір жыл өткен соң (1915 жылы) Хамадағы армян геноцидінен аман қалғандарға көмек көрсету кезінде жұқпалы аурудан қайтыс болды. Әл-Хурани әкесі қайтыс болғанда 4 жаста болған. 1936 жылы Дамаск заң мектебіне түсіп, кейін өкінген Сирияның әлеуметтік ұлттық партиясына мүше болды. 1938 жылы партиядан шығып, Хамаға заңгерлікпен айналысуға оралды. Ол жерде кузені Осман әл-Хурани құрған «Хизб әл-Шабаб» (Жастар партиясы) басшылығын қабылдады, ол араб социалистік партиясының негізін қалады. ХХ ғасырдың басында Хама провинциясы феодализммен ерекшеленді, жердің көп бөлігі жер иелеріне тиесілі болды. Жер иелері шаруаларды толық бақылауда ұстады, оларға жеке әскерлер де қолдау көрсетті. Әл-Хурани осы жүйеге қарсы күресіп, аграрлық реформалар қажеттігін айтты, бұл Хама мен оның провинциясында оған үлкен халықтық қолдау әкелді. 1943 жылы ол Сирия Парламентіне депутат болып сайланды. Ол 1947, 1949, 1954 және 1962 жылдарғы сайлауларда мандатын сақтап қалды. Әл-Хурани өзінің атағын туған аймағындағы әлеуметтік әділдікті қорғау арқылы қалыптастырса да, ол сонымен қатар берік араб ұлтшылдығына ие болды.
Al Hourani's family had its origins in the Arab al Halqiyyin tribe and moved to Hama in central Syria from the town of Jasim in the southern Hawran region around 1510s (hence the surname Al Hourani.) The Al Hourani family claimed to be descended from Muhammad in a family tree displayed in the museum of Hama. Akram Al Hourani himself was born in Hama and grew up in modest circumstances as the family's wealth had dissipated. He was educated in Hama and Damascus. His father Muhammad Rasheed Al Hourani was a merchant who gradually bought agricultural lands and was fluent in Arabic and Turkish languages owning a large book collection, he died one year after the start of World War I (in 1915) due to an infection while distributing aid to the Armenian genocide survivors in Hama, Al Hourani was only 4 years old when his father died. In 1936, he enrolled in the Damascus Law School, and became a member of the Syrian Social National Party which he regretted later. In 1938 he left the party and returned to Hama to practice law. There he took over the Hizb al Shabab (Youth Party) founded by his cousin Othman Al Hourani which constituted the seed for the Arab Socialist Party. The province of Hama in the earlier part of the twentieth century was characterised by feudalism, with landlords owning most of the land. The landlords exercised complete control over the peasantry, backed up by what amounted to private armies. Al Hourani set about attacking this system and called for agrarian reforms, giving him considerable popular support in Hama and its province, and in 1943 he was elected as a deputy to the Syrian Parliament. He retained his seat in the elections of 1947, 1949, 1954, and 1962. While it was in defence of social justice in his home region that Al Hourani made his name, he also had a strong Arab nationalist outlook.
Қуатқа жақын
1950 жылы әл-Хурани партиясын Араб социалистік партиясы деп атады; сол кезде Батутұ былай дейді, «оның 10 мыңнан кем емес мүшесі болды және сол жылы Алеппода Сирия тарихындағы алғашқы шаруалар съезін өткізгенде, шамамен 40 мың адамды ауылдан тарта алды». 1949 және 1954 жылдар аралығында Сирия саясаты төрт әскери төңкеріспен дүркіл қақты. Әскердегі зор ықпалына байланысты, әл-Хурани осы төңкерістерге қатысқан деп жаңылыс пайымдалды, бірақ оның қатысын растайтын нақты дәлел жоқ. Ол бастапқыда үшінші және төртінші төңкерістің жетекшісі Әдиб әл-Шишақлимен тығыз байланыста болды, ол 1951 жылдан 1954 жылға дейін Сирияны тиімді басқарды. 1952 жылғы қаңтарда әл-Шишақлидің шаруаларға мемлекеттік жерлерді бөлу туралы жарлыққа қол қоюы әл-Хавранидің ықпалымен болған сияқты көрінеді. Алайда, диктатордың билігі күшейген сайын оның ықпалы азайды, және 1952 жылғы сәуірде Араб социалистік партиясын тыйым салуға шешім қабылдағанда, ол Ливанға эмиграцияға кетті. Сол жылдың қараша айында ол Мишель Афлак пен Салах аль-Дин аль-Битар басқаратын Араб Баас партиясымен Араб социалистік партиясын біріктіруге келісті. Осылайша, соңғысы алғаш рет белсенді жақтастардың айтарлықтай базасын алды. Біріккен партия Араб Баас социалистік партиясы деген атауды қабылдады. Ол 1958 жылы президент Насердің барлық сириялық саяси партиялармен бірге таратылды. Әл-Хурани мен Афлақ арасындағы қарым-қатынас 1962 жылы жаман аяқталды. Шындығында, әл-Хурани әскери төңкеріс арқылы билікке ие болуға қатысты түрде қарсы болды, бұл оның 1957 жылы армияның жоғары шенді офицерлері (Араб социалистік партиясының мүшелері немесе оларға жақын адамдар) үкіметті бақылауға алу үшін жасаған «Катна бүлігі» деп белгілі оқиғалар мен әскери операцияларға қарсы шығуынан көрінеді.
In 1950 Al Hourani renamed his party the Arab Socialist Party; at that point, Batatu states, "it counted no fewer than 10,000 members and was able to attract as many as 40,000 people from the countryside when in the same year it convoked at Aleppo the first peasant congress in Syrian history." Between 1949 and 1954 Syrian politics was punctuated by four military coups. Based on his strong influence in the army, Al Hourani was wrongly considered to have played a part in these coups, there is no concrete evidence to support his involvement. He was initially particularly close to the leader of the third and fourth coups, Adib al Shishakli, who effectively ruled Syria from 1951 until 1954. Al Shishakli's decision to sign a decree distributing state lands to the peasantry in January 1952 appears to have been under al Hawrani's influence. However, as the dictator grew more autocratic his influence waned, and when al Shishakli decided to ban the Arab Socialist Party in April 1952, he went into exile in Lebanon. There, in November that year, he agreed to merge the Arab Socialist Party with the Arab Ba'ath Party led by Michel Aflaq and Salah al Din al Bitar. The latter thus gained a substantial base of active supporters for the first time. The unified party adopted the name Arab Ba'ath Socialist Party. It was disbanded, along with all Syrian political parties by president Nasser in 1958. The relation between Al Hourani and Aflaq ended acrimoniously in 1962. In fact, Al Hourani firmly rejected the ascension to power using military coups, this is exemplified by his firm opposition to what is known as the "Qatna mutiny" which was a series of events and military deployments in 1957 orchestrated by high ranking officers in the army (which were members / sympathizers with the Arab Socialist Party) to take control of the government.
Араб Баас Социалистік партиясы
Әл-Хурани 1954 жылдан 1959 жылға дейін Баас партиясының ұлттық командасының мүшесі болды, яғни партияның жалғанараб басшылығының құрамында болды. Баас партиясының мүшелерімен және Сирияның көптеген саяси күштерімен бірге ол 1954 жылдың басында әл-Шишақлиді биліктен кетуге мәжбүрлеген агитация мен саяси жұмылдыруда белсенді рөл атқарды. 1957 жылдан 1958 жылдың ақпанына дейін Сирия парламентінің спикері қызметін атқарды. Осы қызметінде Әл-Хурани әлеуметтік және экономикалық прогрессивті реформалардың қабылдануына ықпал ете алды.
Al Hourani was a member of the Ba'ath Party national command, meaning its pan Arab leadership, from its establishment in 1954 until 1959. Along with the other Ba'athists and members of most of Syria's political forces, he played a prominent role in the agitation and political mobilization that forced al Shishakli to give up power in early 1954. He was speaker of the Syrian parliament from 1957 to February 1958. In that position, Al Hourani was able to influence the introduction of social and economical progressive reforms.
Біріккен Араб Республикасы
1958 жылы Сирия мен Мысыр арасындағы одақ туралы келісімнен кейін Әл-Хурани Гамал Әбдел Насер басшылығымен Біріккен Араб Республикасының (БӘР) вице-президенті болды және 1959 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Сол жылдың желтоқсан айында Насер Баас партиясына қарсы қатыгез сын айтты, одан кейін партия мүшелеріне қарсы репрессиялық науқан басталды. Осыдан кейін ол лауазымынан кетіп, Ливанға жер аударылды. Кейіннен ол Афлак пен әл-Битармен партияның БӘР-ға қатысты ұстанымы бойынша келіспеді, себебі ол БӘР-дан бөлінуді жақтады. 1961 жылы Сириядағы әскери төңкеріс БӘР-дың тарауына әкелді, Әл-Хурани бұл шешімді ашық қолдады және бөлінуді қолдайтын мәлімдемеге қол қойды (Биттар да қол қойды, бірақ кейіннен қол қоюын қайтарып алды). Баас партиясы бірнеше бағытталған фракцияларға бөлінді, бірақ ұлттық басшылық қайта бірігуді жөн санағандықтан, Әл-Хурани партиядан шығып кетті. 1962 жылдың маусым айында ол ресми түрде партиядан қуылды, содан кейін ол өзінің жақтастарымен бірге Араб социалистік партиясын қайта құрды. Алайда, біртүлікке халықтың қолдауы оның өсуіне кедергі келтірді және ол тек Хамадағы бастапқы бекінісінде ғана күшті болды. 1962 жылдың қыркүйегінде ол Халид әл-Азм құрған «бөлінісшіл» (инфисали) кабинетке қосылды, бұл Баас және Насеристік қозғалыстардың күшті сын-ескертуіне ұшырады. 1963 жылы Баас партиясын билікке әкелген әскери төңкерістен кейін Әл-Хурани тұтқындалды және Сириядан жер аударылғанға дейін Меза түрмесіне қамалды. Өмірінің соңғы жылдарын Иорданияның Амман қаласында өткізді, ол 1996 жылы қайтыс болды.
After the treaty of union between Syria and Egypt in 1958 Al Hourani became vice president of the United Arab Republic (UAR) under Gamal Abdel Nasser, a post he held until 1959. After Nasser launched a bitter verbal attack on the Ba'ath Party in December that year, followed by a campaign of repression against its members, he resigned his position and went into exile in Lebanon. He subsequently differed with Aflaq and al Bitar over the party's position regarding the UAR, due to his support for secession from the UAR. When a 1961 military coup in Syria led to the dissolution of the UAR, Al Hourani publicly supported it and signed a statement in favor of the secession (as did Bitar, but he later withdrew his signature). The Ba'ath Party split into several competing factions, but as the national command decided in favour of reunification, Al Hourani left it. He was officially expelled in June 1962, whereafter he and his loyalists re established the Arab Socialist Party. However, popular support for unity hampered its growth and it was strong only in his original stronghold of Hama. In September 1962 he joined the "secessionist" (infisali) cabinet formed by Khalid al Azm, drawing strong criticism from the Ba'athist and Nasserist movements. In the year 1963, and following the military coup that brought the Ba'ath to power, Al Hourani was arrested and put in the Mezzah Prison, before being exiled from Syria. He spent the final years of his life in Amman Jordan, where he eventually died in 1996.