Кіріспе

Фантазиялық спорттық ойын. Фантазиялық футбол – қатысушылардың нақты футболшылардан ойдағы команда құрып, сол футболшылардың нақты статистикалық көрсеткіштері немесе алаңдағы еңбегіне сүйене отырып ұпай жинаған ойын. Әдетте, фантазиялық футбол ойындары белгілі бір елдегі бір лигаға негізделген, бірақ оның түрлі нұсқалары да бар. Фантазиялық футбол қазірдің өзінде маңызды индустрияға айналды, себебі оған арналған сайттар фантазиялық футбол қауымдастығын дамытумен шұғылданып, тікелей ставкалар ұйымдастыратын платформалар пайда болды. Фантазиялық футболға арналған сайттары бар компаниялар бар, соның ішінде 2009 жылы онлайн-фантазиялық футбол аудиториясын кеңейту үшін құрылған Fantasy Football Scout.

Тарих

Фантазия футболы 1990 жылы америкалық педагог Уэйн Финли ойлап тапты. Фантазия бейсболынан (сонымен қатар Rotisserie деп те аталады, себебі алғашқы ойыншылар Нью-Йорк қаласындағы La Rotisserie Française мейрамханасында кездескен) шабыттанған Альбини Studio Vit баспасы арқылы фантазия футбол ережелерін алғаш рет жариялады, оған Fantacalcio (calcio – футбол сөзінің итальян тіліндегі мағынасы) деген ат берді. Альберто Россетти және Диего Антонелли сияқты басқа журналистер де регламенттің түпкі нұсқасын жасауға үлес қосты. Ойынның танымалдығын арттыруға La Gazzetta dello Sport газетімен болған ынтымақтастық үлкен көмек көрсетті. Газет 1994 жылдың жазынан бастап ойынды өз бетінше ұйымдастырып, фэнтези командаларының ұпайларын есептеуге қажетті рейтингтерді ұсынды. Бұл бастама үлкен редакциялық табысқа жетті: шамамен 10 000 абонент қатысады деп күтілгеніне қарамастан, жыл соңына дейін 70 000 абонент ойын ойнады. Фантазия футболы Италиядан Еуропаның басқа елдеріне жылдам тарады. Испанияда футбол фантазиясы, Францияда фантазиялық футбол, ал Германияда Fantasy Fußball немесе Fantacalcio деп аталады. Келесі жылдары Еуропа құрамасы үшін екі фантазия футбол жарысы құрылды. Оларды УЕФА басқарады және екі ірі континенттік клубтық жарысқа – УЕФА Чемпиондар лигасына (УЕФА Чемпиондар лигасының фантазия футбол ойыны) және УЕФА Еуропа лигасына (УЕФА Еуропа лигасының фантазия футбол ойыны) байланысты. Екі жарыс та Альбини ережелеріне сәйкес келеді, бірақ голкиперлер гол жібермесе 4 емес, 2 ұпай алады, ал алғашқы ойыннан кейін трансферлер ойыншы басына 2 ұпай тұрады. Ұлыбританиядағы фантазия футболының нұсқасы ең ірісі болып саналады, онда 9 миллионнан астам ойыншы бар. Fantasy Football Scout веб-сайтында бұрынғы нәтижелеріне сүйене отырып, фантазия футбол менеджерлерін тізімдейді.

Командалар

Фантастикалық футбол лигаларының көпшілігі, әсіресе ұлттық газеттер ұйымдастыратын лигалар, қатысушылардан 11-ден 15-ке дейін ойыншыны белгілі бір бюджет шегінде таңдауды талап етеді. Көбінесе әр клубтан алынатын ойыншылар санына шектеу қойылады; әдетте 1 қақпашы, 4 қорғаушы, 4 немесе 3 жартылай қорғаушы және 2 немесе 3 шабуылшы таңдалады. Кейбір ойындарда команда құрамымен қатар, қосалқы ойыншылар да таңдалады. Әдетте бір командадан 3-тен аспайтын ойыншыны пайдалануға болады. Шағын лигаларда ойыншылар белгілі бір сомаға емес, қарсылас менеджерлердің бәсекесімен атысу арқылы сатып алынады. Бұл, нақты бір ойыншы тек бір командада ғана ойнауы мүмкін дегенді білдіреді, демек ол жинаған барлық ұпай тек сол команданың есебіне жатады. Көптеген лигаларда маусым барысында жарақат алу, дисквалификация немесе нашар форма көрсету жағдайында команда құрамын өзгертуге мүмкіндік беріледі.

Мемлекеттік және жеке лигалар

Фантастикалық футбол ойындарының көпшілігі жеке немесе қоғамдық лигаларға қосылу мүмкіндігін ұсынады. Қоғамдық лигалар барлығына ашық, және көбінесе әр клубқа немесе әр елге арналған лигалар болады. Лига мүшелері бір-бірімен бәсекелеседі, ал кейбір жағдайларда мұндай лигаларды жеңгендерге ақшалай сыйлықтар тағайындалады. Жеке лигалар менеджерге тек достарымен ғана ойнауға мүмкіндік береді. Кейбір ойындар бұл мүмкіндікті лигалардағы бірегей командалармен үйлестіреді. Яғни, Премьер-лиганың әрбір ойыншысы тек бір рет қана қолданылады. Осының салдарынан, трансфер нарығында қызу белсенділік байқалады, мұнда ойыншылар қатысушылар арасында айырбасталады.

Мини-лиганың басталу нұсқалары

Маусым басында фэнтези футболдың шағын лигаларын әртүрлі тәсілдермен құруға болады.

Ашық

Ашық опция футболдың кез келген допты кез келген қиял менеджері таңдай алатын лигаларда қолжетімді. Қиял менеджерлері әдетте шектеулі бюджетке ие, және әрбір футболшыға белгілі бір баға қойылған. Қиял менеджерлері өздеріне бөлінген бюджеттен аспауы керек, бірақ лигадан кез келген ойыншыны таңдауға құқылы.

Жобалық

Футболшыларды тек бір рет таңдауға болатын лигалар үшін драфт опциясы қарастырылған. Ойыншыларды таңдаудың белгілі бір реті болады, ал қиял менеджерлерінде бюджет болуы немесе болмауы мүмкін. Драфт лигаларында қиял менеджерлері арасында сауда жасау жиі кездеседі.

Аукцион

Аукциондық опция әрбір футболшыны бір рет қана таңдауға болатын лигалар үшін қолжетімді. Фантастикалық лига менеджерлеріне бюджет беріледі, олар осы бюджетпен футболшыларға ұсыныс жасай алады. Егер олар ойыншы үшін аукционды жеңіп алса, сол ойыншыны тек өз командасына ғана қоса алады.