Кіріспе

UV B сәулесінен қорғайтын, күннен қорғау кремдерінде қолданылатын зат.

Октил метоксициннаматы немесе этилгексил метоксициннаматы (INCI) немесе октиноксаты (USAN), саудалық атаулары Eusolex 2292 және Uvinul MC80 – бұл кейбір күннен қорғау кремдері мен ерінге арналған балзамдардың құрамына кіретін органикалық қосылыс. Ол метоксицин қышқылы мен 2-этилгексанолдан түзілген эфир. Бұл суда ерімейтін сұйықтық. Ол негізінен күннен қорғау кремдері мен басқа да косметикалық өнімдерде күннен келетін UV B сәулелерін жұтып алып, теріні зақымданудан қорғайды. Сонымен қатар, ол тыртықтардың көрінуін азайтуға да қолданылады.

Қолданылуы

Октил метоксицинамат – күн сәулесінен қорғайтын кремдердегі УФ-В сәулелерінен қорғау үшін ең көп қолданылатын белсенді компонент. Ол оксибензон және титан диоксидімен бірге қолданылуы мүмкін. Зерттеулер октил метоксицинаматтың операциядан кейінгі ішек жабысуларын алдын алудағы тиімділігін бағалап, октил метоксицинаматтың ішек беттерін жабу арқылы жабысулардың азаятындығын анықтады. Бұл әсер октил метоксицинаматты жарақат алғанға дейін қолданғанда жақсы байқалады. C=C, C=O және O=N-O сияқты хромофорлық топтардағы электрондар сәулеленумен оңай қоздырылады. Сондықтан октил метоксицинамат электронның энергия деңгейі жоғарылап, қозған күйге өткен кезде сәулеленуді сіңіре алады.

Қасиеттері

Октил метоксицинаматтың УФ спектрі 310 нм толқында максималдық шамаға ие.

Синтез

Олефин метатезі кеңінен зерттелді. Октил метоксицинаматты синтездеудің бір жолы – кросс-метатез. Транс-анетол мен 2-этилгексил акрилатының кросс-метатезінде нитро Грела катализаторының жоғары тиімділігі пайдаланылып, октил метоксицинамат (86% өнімділікпен) алынды.

Қауіпсіздік зерттеулері

2000 жылы жүргізілген бір зерттеу октил метоксициннаматтың қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық тудырды, себебі ол күннен қорғау кремдеріндегі әдеттегі деңгейден төмен концентрацияда егешқұйрық жасушаларына уытты әсер ететінін көрсетті. Дегенмен, тағы бір зерттеу октил метоксициннаматтың және басқа күннен қорғау агенттерінің адам терісінің сыртына жеткілікті мөлшерде енбей, тері астындағы адам кератиноциттеріне айтарлықтай зиян келтірмейтінін көрсетті. Эстрогендік және неврологиялық әсерлер зертхана жануарларында күннен қорғау кремдерін қолданушыларға жуық концентрацияларда байқалды және in vitro жағдайында да расталды. Октил метоксициннамат жарыққа сезімтал екені және жарыққа ұшырағанда ультракүлгін сәулелерді сіңіру тиімділігінің төмендеуі дәлелденді. Бұл ыдырау E октил п-метоксициннаматтан Z октил п-метоксициннаматтың түзілуіне алып келеді. Ал OMC ұзақ уақыт қараңғыда сақталғанда ыдырамайды. 2017 жылы Чехиядағы Масарик университетінің Қоршаған ортадағы Уытты Қосылыстарды зерттеу орталығы жүргізген зерттеу октил метоксициннаматтың (EHMC) адам жасушасының ДНК-сына зақым келтіруі мүмкін екенін көрсетті. Күн сәулесіне ұшырағанда оның молекулаларының кеңістіктегі орналасуы өзгереді және изомерлену процесі жүреді. Бұған дейін тек өзгермеген EHMC зерттелген болса, Масарик университетінің зерттеушілері оның изомерлеріне назар аударды және зертхана жағдайында оның маңызды генотоксикалық әсерге ие екенін анықтады. Бұл оның адам ДНК-сына зақым келтіріп, геном мутацияларына әкелуі мүмкін дегенді білдіреді, бұл денсаулыққа қауіпті салдарларға алып келуі мүмкін. Гипохлорит ерітіндісі бар бассейндерде октил метоксициннаматтың хлорланған аралық заттар түзуі байқалды. Октил метоксициннаматтың хлорлану аралықтары Salmonella typhimurium TA 100 штаммына әлсіз мутагендік әсер көрсетті. Реакциялар pH деңгейіне, қосылыстардың құрылымына және хлордың дозасына байланысты болды.

Экологиялық залал

Коралл рифтеріне тигізетін зиян туралы алаңдаушылық Гавайи штатының заң шығарушы органында октил метоксициннамат пен оксибензон қосылған күннен қорғайтын кремдердің қолданылуын шектеу туралы заң жобасын тудырды. Осы себепті, Палау үкіметі 2018 жылы заңға қол қойды (ол 2020 жылы күшіне енді), бұл заң он түрлі химиялық заттарды қамтитын күннен қорғайтын және тері күтімі өнімдерін сату мен қолдануды шектеді, соның ішінде октил метоксициннамат, оксибензон және октокрилен сияқты УФ-фильтрлерді де. Заңды бұзған сатушыларға айыппұл салынады және коммерциялық емес мақсатта қолданушылардан мұндай өнімдер тәркіленеді.