Кіріспе

Британдық газет, 1821 жылы құрылған The Sunday Times - британдық жексенбілік газет. Оның таралымы Ұлыбританияның сапалы баспасөз нарығы санатында ең үлкен болып табылады. Ол 1821 жылы "Жаңа бақылаушы" деп құрылған. Оны News Corp. иелігіндегі News UK (бұрынғы News International) компаниясының еншілес компаниясы Times Newspapers Ltd басып шығарады. Times Newspapers сонымен қатар The Times газеттерін шығарады. Екі газет бөлек және тәуелсіз құрылған, 1966 жылдан бері бір меншік иелері болып табылады. 1981 жылы оларды News International сатып алды. 2020 жылдың наурызында The Sunday Times басылымының тиражы 647 622 дана болды, бұл оның негізгі бәсекелестері The Sunday Telegraph және The Observer-дің жиынтығынан асып түседі. Кейбір басқа ұлттық газеттер 2000-шы жылдардың басында таблоид форматына ауысқан кезде, The Sunday Times үлкен кең парақты сақтап қалды және оны жалғастыруға ниетті екенін айтты. 2019 жылдың желтоқсанына қарай, ол дүйсенбіден сенбіге дейін шығарылатын "Таймс" газетіне қарағанда 75% көп дана сатылған. Газет The Sunday Times Rich List және The Sunday Times Fast Track 100 газеттерін жариялайды.

Құрылтай және ерте тарихы (18211915)

Газет 1821 жылы 18 ақпанда "Жаңа бақылаушы" деп жариялана бастады, бірақ 21 сәуірден бастап оның атауы "Тәуелсіз бақылаушы" деп өзгертілді. Оның негізін қалаушы Генри Уайт, екі газет арасында ешқандай байланыс болмаса да, 1791 жылы құрылған The Observer-дің табысынан пайдаланып, осы атауды таңдаған. 1822 жылы 20 қазанда The Sunday Times деп қайтадан дүниеге келді, бірақ оның The Timesпен ешқандай байланысы жоқ. 1823 жылдың қаңтар айында Уайт газетті радикалды саясаткер Дэниел Уиттл Харвиге сатып жіберді. Жаңа иесінің басшылығымен "Санди Таймс" бірнеше жаңалықтарды жариялады. 1838 жылы патшайым Викторияның таққа отырғызылуы туралы ағаштан жасалған сурет британдық газеттердегі ең үлкен сурет болды. 1841 жылы ол романды серияға шығарушы алғашқы газеттердің бірі болды: Уильям Харрисон Эйнсворттың "Олд Сент Полс". Газетті 1887 жылы Австралияда тау-кен өндірісімен және Лондон қор биржасында "Мидас" компаниясын шығарып, байлық құрған Элис Энн Корнуэлл сатып алды. Ол газетті өзінің жаңа компаниясы - Британдық және Австралиялық тау-кен инвестициялық компаниясын және өзінің сүйіктісі Фил Робинсонға сыйлық ретінде сатып алды. Робинсон редактор болып тағайындалды және екеуі кейінірек 1894 жылы үйленді. 1893 жылы Корнуэлл газетті "Observer" газетіне ие болған Фредерик Бирге сатып жіберді. Бір өзінің әйелі Рейчел Сассон Берді редактор етіп тағайындады. Ол қазірдің өзінде редактор болды The Observer - ұлттық газетті басқарған алғашқы әйел - және 1901 жылға дейін екі атақты да редакциялай берді.

Кемсли жылдары (19151959)

1903 жылы иеленушілердің тағы бір өзгеруі болды, содан кейін 1915 жылы газетті Уильям Берри мен оның ағасы Гомер Берри сатып алды, кейіннен олар Лорд Камроуз және Виконт Кемсли болып атанды. Олардың иелігінде The Sunday Times инновациялық беделін жалғастырды: 1930 жылы 23 қарашада ол 40 беттік санын жариялаған алғашқы жексенбілік газет болды, ал 1940 жылы 21 қаңтарда жаңалықтар бірінші беттің жарнамасын алмастырды. 1943 жылы Кемсли газеттер тобы құрылды, The Sunday Times оның бас газетi болды. Бұл кезде Кемсли Ұлыбританиядағы ең ірі газет тобы болды. 1945 жылы 12 қарашада кейін Джеймс Бондты жасаған Иан Флеминг газетке шетелдік менеджер (шет редактор) және арнайы жазушы ретінде қосылды. Келесі айда оның таралымы 500 000-ға жетті. 1958 жылы 28 қыркүйекте газетте жеке шолу бөлімі ашылып, екі бөлімді үнемі жариялайтын алғашқы газет болды.

Томсон жылдары (1959-1981)

1959 жылы Кемсли тобы Лорд Томсон сатып алды, ал 1960 жылдың қазан айында тиражы алғаш рет бір миллионға жетті. 1962 жылы 4 ақпанда редактор Денис Гамильтон The Sunday Times Magazine журналын шығарды. (Журнал сатушылардың үнемі өз бетінше журналдардың сатылуына әсер етуінен қорқып, ол бастапқыда "түсті бөлім" деп аталды және 1964 жылдың 9 тамызына дейін The Sunday Times Magazine деген атауды қабылдамады.) Бірінші санының мұқабасында Мэри Квант киімін киген Жан Шримптонның суреті бар еді және оны Дэвид Бейли түсірді. Журналдың басылуы баяу болды, бірақ жарнама көп ұзамай өсе бастады, уақыт өте келе басқа газеттер өздерінің журналдарын шығарды. 1963 жылы Клайв Ирвингтің басшылығымен "Инсайт" тергеу тобы құрылды. "Бизнес" бөлімі 1964 жылы 27 қыркүйекте іске қосылды, бұл The Sunday Times Британияның алғашқы тұрақты үш бөлімді газетін жасады. 1966 жылдың қыркүйегінде Томсон The Times газетін сатып алып, Times Newspapers Ltd (TNL) компаниясын құрды. Бұл "Санди Таймс" пен "Таймс" газеттерінің бір иесінің қолына алғаш рет берілуі еді. 1967 жылдан 1981 жылға дейін редактор болған Гарольд Эванс The Sunday Times газетін жетекші науқандық және тергеу газетінің біріне айналдырды. 1968 жылы 19 мамырда газетта талидомид туралы алғашқы ірі науқандық баяндама жарияланды, оны 1961 жылы австралиялық дәрігер Уильям Макбрайд The Lancet журналында туған кездегі ақаулармен байланысты деп жариялады және тез арада кері қайтарып алынды. Газет "Апталық шолу" бөлімінде "Талидомид файлы" деп аталатын төрт бетті "Инсайт" зерттеуін жариялады. Ұлыбританияда есірткі таратқан Distillers Company компаниясымен (қазір Diageo компаниясының бір бөлігі) Ұлыбританияда зардап шеккендерге өтемақы төленген. TNL Лондондағы Грей Инн-роудтағы зауытында бірқатар өндірістік дауларға ұшырады, баспа одағы ескі ыстық металл мен еңбекті қажет ететін Линотип әдісін қағаздарды цифрлық жолмен жасауға мүмкіндік беретін технологиямен ауыстыруға қарсылық білдірді. Томсон кедергі келтіретін тәжірибелерді және адам санын арттыруды сатып алу үшін миллиондаған фунт инвестиция салуды ұсынды, бірақ кәсіподақтар әрбір ұсынысты қабылдамады. Нәтижесінде 1978 жылдың қарашасында The Sunday Times және басқа да басылымдар топтастырылуы тоқтатылды. Ол 1979 жылдың қарашасына дейін қайта басталды. "Таймс" газетінің журналистері жұмысты тоқтатқан кезде толық жалақы алып жүрсе де, өндіріс қайта басталғаннан кейін олар көбірек ақша талап етіп, ереуілге шықты. Кеннет Томсон, компанияның басшысы, өзін сатқын сезініп, оны сатуды шешті. Эванс The Sunday Times-ты басқарушылық сатып алуды ұйымдастыруға тырысты, бірақ Томсон оның орнына кәсіподақтармен жұмыс істеу мүмкіндігі бар деп ойлаған Руперт Мердокқа сатуды шешті.

Мердок жылдары (1981 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Руперт Мердоктың News International компаниясы 1981 жылы ақпанда топты сатып алды. 1985 жылы америкалық азамат болып қабылданған австралиялық Мердоктың The Sun және News of the World газеттері бар еді, бірақ консервативті үкімет келісімді монополиялар мен бірігулер комиссиясына жібермеуді шешті, бұл әділ сауда туралы заңның экономикалық емес бизнесті жолдамадан босату туралы ережесін келтірді. Томсон корпорациясы, егер олар белгіленген мерзімде басқа біреумен алмаса, газеттерді жабумен қорқытты, және Мердоктың сатып алуын заңдық түрде кешіктіру екі атақтың жойылуына әкелуі мүмкін деп қорқынышты. Керісінше, Мердок редакциялық тәуелсіздікті сақтау үшін заңды түрде міндетті кепілдіктер берді. Эванс 1981 жылы ақпанда The Times редакторы болып тағайындалды және The Sunday Times-та оның орнына Фрэнк Джайлс келді. 1983 жылы газет жалған Гитлер күнделіктерін жариялау үшін сериялау құқығын сатып алды, оларды өзінің тәуелсіз директоры, Хью Тревор Ропер, тарихшы және Гитлердің соңғы күндері кітабының авторы растағаннан кейін олар шынайы деп ойлады. 1983 жылдан 1994 жылға дейін редактор болған Эндрю Нилдің басшылығымен "Санди Таймс" "Санди Телеграф" газеті редакторы Перегрин Ворстхорнның салтқа сай консерватизмге қарсы келетін Тэтчершілдік көзқарасты қабылдады. Сондай-ақ, ол тергеушілікпен танымал болды. Оның алғашқы жаңалықтарына 1986 жылы Израиль 100-ден астам ядролық оқ-дәрі жасап шығарғанын және 1992 жылы Эндрю Мортонның "Диана: оның өз сөздерімен жазған шынайы тарихы" кітабынан үзінділер жарияланғанын атап өтуге болады. 1990 жылдардың басында газет АИТВ-тің СПИД-ке себепші рөлін жоққа шығарған мақалалар сериясымен дау тудырды. 1986 жылдың қаңтарында баспа жұмыскерлерінің ереуілі жарияланғаннан кейін The Sunday Times және басқа газеттер тобының өндірісі Ваппингтегі жаңа зауытқа көшірілді, ал ереуілшілер жұмыстан босатылды. Журналистерге тікелей көшірме енгізуге мүмкіндік беретін қондырғы Электр, электронды, телекоммуникация және сантехника одағының (EETPU) көмегімен іске қосылды. Баспа кәсіподақтары жаңа зауыт алдында пикеттер жариялап, журналистер мен басқаларды сол жерде жұмыс істемеуге итермелеу үшін демонстрациялар ұйымдастырды. Демонстрациялар кейде зорлық-зомбылыққа ұласады. Бұл наразылық 1987 жылдың ақпан айында сәтсіз аяқталды. Нилдің редакторлық қызметі кезінде бірқатар жаңа бөлімдер қосылды: 1989 жылы жыл сайынғы "The Sunday Times Rich List" және "Funday Times" (соңғысы баспа түрінде жарияланбай, 2006 жылдың наурыз айында жеке веб-сайт ретінде қайта іске қосылды, бірақ кейін жабылды); "Стальда және саяхат", "Жаңалықтар шолуы" және "Өнер" 1990 жылы; және "Мәдениет" 1992 жылы. 1994 жылдың қыркүйегінде "Стиль" және "Саяхат" екі бөлек бөлім болды. Нил редактор болған кезде "Санди таймс" газеті АИВ-тің СПИД-ке себепші емес екенін дәлелдеу үшін жүргізілген науқанды қолдады. 1990 жылы "Санди Таймс" газетінде американдық консервативті бір адамның СПИД-тің себептері туралы ғылыми консенсусты қабылдамай, СПИД гетеросексуалдарға жұқпайды деп айтқан кітабы басылып шықты. 1994 жылдың соңында редактор болып тағайындалған Джон Уизроу (бірнеше ай редактор қызметін атқарғаннан кейін) газеттің таралуын жалғастырды. 1996 жылы веб-сайт ашылды және жаңа баспа бөлімдері қосылды: 2001 жылы "Үйге", 2002 жылы "Қозғалыс", 2006 жылы "InGear" деп аталды. (Ол 2012 жылдың 7 қазанынан бастап "Driving" деген атауға қайта оралды, бұл Sunday Times Driving деген жаңа дербес веб-сайттың ашылуына сәйкес келді.) Технологияны қамту 2000 жылы апта сайынғы "Doors" журналымен кеңейтілді, ал 2003 жылы "The Month" интерактивті CD-ROM түрінде ұсынылған редакциялық бөлім болды. Журналдың бөлімдері тұрақты түрде қосылып отырды, олардың ішінде "1000 музыка жасаушылар" 1997 жылы алты апта ішінде жарық көрді. Джон Уизроу таралымының 1,3 миллионға дейін өсуін қадағалады және The Sunday Times-тің 1994 жылы сұрақтарға ақшалай ақша, 2006 жылы құрметке ақшалай ақша, 2010 жылы ФИФА-дағы жемқорлық туралы хабарлар сияқты ауыр жаңалықтар жариялағаны үшін беделін қайта растады. Газеттің шетелдік жарияланымдары ерекше күшті болды, оның журналистері Мари Колвин, Джон Свайн, Хала Джабер, Марк Франчеттти және Кристина Лэмб 2000 жылдан бері Британдық баспасөз сыйлығының "Жылдың шетелдік репортері" номинациясында басымдықты иеленді. 1985 жылдан бастап газетте жұмыс істеген Колвин 2012 жылдың ақпан айында Сирия әскерлері өлкенің азаматтық соғысы кезінде Хомс қаласын қоршау кезінде қаза тапты. Басқа газеттер сияқты, The Sunday Times газетінің таралымы төмендеп, 1,3 миллионнан 710 мыңға дейін төмендеді. Оны�...

Онлайн-болуы

"Санди Таймс" газетінің өз сайты бар. Бұрын The Times газетімен онлайн-болып жүрген, бірақ 2010 жылдың мамырында олардың екеуі де өздерінің брендтік ерекшеліктерін көрсету үшін өз сайттарын іске қосты. 2010 жылдың шілдесінен бастап сайттарға кіру үшін ақы алынады. 2010 жылдың желтоқсанында iPad нұсқасы, ал 2011 жылдың тамызында Android нұсқасы шығарылды. 2012 жылдың шілдесінен бастап газеттің цифрлық нұсқасы Apple-дің Newsstand платформасында қол жетімді болды, бұл жаңалықтар бөлімін автоматты түрде жүктеуге мүмкіндік береді. Аптасына 500 МБ-дан астам мазмұны бар бұл әлемдегі ең үлкен газет қосымшасы. The Sunday Times iPad қосымшасы 2011 жылғы газеттер сыйлығының жыл басылымдары қосымшасы атанып, iMonitor екі рет әлемдегі ең жақсы газет немесе журнал қосымшасы болып танылды. Газеттің баспа және цифрлық нұсқаларына қол жеткізуге мүмкіндік беретін әртүрлі жазылу топтамалары бар. 2012 жылдың 2 қазанында The Sunday Times газетінің редакциялық мазмұны мен арнайы тапсырыспен жазылған мақалаларды қамтитын премиум көліктер үшін жеке жарнамалық сайт "Sunday Times Driving" ашылды. Оған тегін кіруге болады.

"Санди Таймс" саяхат журналы

Бұл 164 бетті ай сайын шығатын журнал газеттен бөлек сатылатын және Ұлыбританияда саяхатқа арналған ең көп сатылатын журнал болды. The Sunday Times Travel Magazine журналының алғашқы саны 2003 жылы жарық көрді, онда жаңалықтар, ерекшеліктер және ішкі нұсқаулар болды.

Телефон тыңдау туралы даулы оқиға

2011 жылдың шілдесінде The Sunday Times 1843 жылдан 2011 жылға дейін Ұлыбританияда жарық көрген Мёрдоктың таблоидты газетінің News of the World-ін қамтитын News International телефонды бұғаттау дауына қатысты. Британияның бұрынғы премьер-министрі Гордон Браун The Sunday Times газетін өзін кейіп танытып, жеке қаржы деректерін алу үшін "таныс қылмыскерлерді" жалдаған деп айыптады. Браунның банкі The Sunday Times газетінде жұмыс істейтін тергеушінің оның банктік есептік жазбаларына қол жеткізу үшін бірнеше рет Браунның кейіпкері болып шыққанын хабарлады. "Санди Таймс" газетінде бұл айыптаулар қатаң түрде жоққа шығарылды және бұл оқиғаның қоғамдық мүддеге қызмет еткенін және ол баспаға шағымдар комиссиясының айла-шарғы қолдану туралы кодексіне сәйкес келгенін айтты.

Қателер

1990 жылдардың басында екі жылдан астам уақыт бойы The Sunday Times газетінде АИТВ-тің ЖҚТБ-ны тудырудағы рөлін жоққа шығарып, Африкадағы ЖҚТБ эпидемиясын аңыз деп атаған бірқатар мақалалар жарияланды. Бұған жауап ретінде "Нейчэр" ғылыми журналы газеттің АҚТҚ/СПИД туралы жазғандарын "қате қателік және, мүмкін, апатты" деп сипаттады. Nature журналы газеттің "АИТВ-тің ЖҚТБ-ға себепші рөлін дұрыс емес етіп көрсеткенін, сондықтан Nature журналы бұл мәселені болашақта қалай қарастыратынын бақылауда ұстайды" деп мәлімдеді. 2010 жылдың қаңтар айында The Sunday Times газетінде Джонатан Ликтің мақаласы жарияланып, IPCC-тің Төртінші бағалау баяндамасындағы сан "негіздемелі талапқа" негізделген деп мәлімдеді. Бұл оқиға бүкіл әлемнің назарын аударды. Алайда сол мақалада келтірілген бір ғалым кейіннен газеттегі мақаланың қате екенін және оның өз сөздерін бұрмалай қолданылғанын айтты. 2012 жылдың қыркүйек айында Джонатан Лик баспасөзге шағымдану комиссиясына ресми шағымданғаннан кейін The Sunday Times газетінде "Солтүстік теңізде тек 100 ересек балық" деген тақырыппен мақала жариялады. Бұл санның BBC мақаласында дұрыс емес екені дәлелденді. Газетте басылып шыққан түзетуде, балық аулаудың толығымен жетілген балық санының 13 жастан асқан кезде төмендеуіне қатысты тақырыпты жеңілдеткені үшін кешірім сұралды, бұл балық аулаудың көбейетін жасына қатысты. Газетте айтылғандай, балық төрт пен алты жаста көбейе бастайды, бұл жағдайда Солтүстік теңізде балық саны әлдеқайда көп.

Антисемитизм туралы айыптар

1992 жылы газет Холокостты жоққа шығарғаны үшін көп сынға ұшыраған автор Дэвид Ирвингке Гёббельстің күнделіктерін растау және оларды серияға шығару үшін редакциялау үшін 75 000 фунт стерлинг төлеуге келісті. Халықаралық сынға ұшыраған келісім тез арада тоқтатылды. 2013 жылдың қаңтар айында The Sunday Times басылымында Джеральд Скарфтың карикатурасы жарияланды. Онда Израиль премьер-министрі Бенджамин Нетаньяху қабырғаны қанмен цементтеп, палестиналықтар кірпіштердің арасында тұтқындалған. Картинаның жариялануы Халықаралық Холокостты еске алу күнімен тұспа-тұс келгендіктен, ол наразылық тудырды және Анти Диффамация Лигасы оны айыптап отырды. Руперт Мердок "картинаның әзіл-сықақ, қорлаушылыққа толы екенін" және "Скарфтың ешқашан The Sunday Times-тың пікірін білдірмегенін" жазғаннан кейін газет кешірім сұрады. Журналист Ян Баррелл The Independent газетінде жазған хатында кешірім сұрағандығын "израильдік лоббидің өз саясаткерлеріне қатысты сын-пікірлерге қарсы тұрудағы күші" және Руперт Мердоктың "өз газеттерінің редакциялық мазмұнына араласпайды" деген сөздеріне күмән келтіретінін" сипаттады. 2017 жылдың шілдесінде Кевин Майерс The Sunday Times газетінде "Би-Би-Сидегі ең жақсы ақы алатын екі әйел алып барушы - Клаудия Винклмен мен Ванесса Фелт, олардың керемет жұмысы мен үшін өте таныс емес, еврейлер екенін атап өткім келеді. Олар үшін жақсы". Ол былай деп жалғастырды: "Яһудилер таланттарын ең төменгі бағаға сатуды талап етуімен танымал емес, бұл - барлық қолмен жоғалған, ақымақтықпен ең пайдалы шара. Олардың агенттері кімдер? Егер төменгі сатыдағы әйелдердің жалақысын келіскендер осылар болса, онда, мүмкін, соңғылары нарықта өздерінің шынайы құндылықтарын тапқан болар". "Санди Таймс" Myers-ті жұмыстан босатты. Ол қазір Ирландиядағы ең көп сатылған газеттердің үшінші орындарында (Қарнайы: ABC 2012 жылдың қаңтар-маусым аралығында). 2012 жылға дейінгі екі онжылдықта таралымы тұрақты түрде 127,000-ден астамға дейін өсті, бірақ содан бері азайып, қазіргі уақытта 60,352 (қаңтар - маусым 2018 ж.) Газеттің редакциялық көлемі өте жоғары, ол саясатты, жалпы жаңалықтарды, бизнесті, жеке қаржыны, спортты, мәдениетті және өмір салтын қамтиды. Кеңседе 25 адам жұмыс істейді. Газетте сондай-ақ белгілі фриланс колонкалар бар, соның ішінде Бренда Пауэр, Лиам Фэй, Мэтт Купер, Дэмиен Киберд, Джилл Керби және Стивен Прайс. Алайда, ол Кевин Майерспен келіспеушілік тудыратын колонка жариялағаннан кейін ынтымақтастықты тоқтатты. Ирландиялық басылымның құрылғаннан бері төрт редакторы болды: Алан Рудок 1993 жылдан 1996 жылға дейін, Рори Годсон 1996 жылдан 2000 жылға дейін, Фиона МакХью 2000 жылдан 2005 жылға дейін және 2005 жылдан 2020 жылға дейін Фрэнк Фитцгиббон. Джон Бернс 2020 жылдан бастап ирланд тіліндегі басылымның редакторы қызметін атқарады.

Шотландиялық басылым

20 жылдан астам уақыт бойы газет Шотландияда жеке басылым шығарды, оны 2012 жылдың қаңтарынан бастап Джейсон Аллардайс редакциялады. Ағылшын тіліндегі басылымдағы мақалалардың көпшілігі шотланд тіліндегі басылымда жарияланса да, оның қызметкерлері шотланд тіліндегі онға жуық жаңалықтарды, соның ішінде бірінші беттің мақаласын шығарады. Сондай-ақ, апта сайынғы "Шотландиялық фокус" және шотландтық түсініктемелері бар және шотландтық спортты қамтиды. Шотландия саны нарықтағы ең көп сатылатын "сапалы газет" болып табылады, ол "Scotland on Sunday" және "Sunday Herald" газеттерінен көп сатылады.