Кіріспе
Британдық ұлттық күнделікті газет, Лондонға негізделген британдық газет.
the British newspaper based in London
The Times – Лондонға негізделген британдық ұлттық күнделікті газет. Ол 1785 жылы «The Daily Universal Register» деген атпен шыға бастады, ал 1788 жылдың 1 қаңтарында қазіргі атауын алды. The Times және оның бауырлас газеті The Sunday Times (1821 жылы құрылған) Times Media баспасынан шығарылады, 1981 жылдан бері News UK-нің еншілес компаниясы, ал News UK толығымен News Corp-қа тиесілі. The Times және The Sunday Times редакциялық құрамын бөліспейді, тәуелсіз түрде құрылған және 1966 жылдан бастап ғана ортақ меншік иелері болды. The Times осы атпен шыққан алғашқы газет болды және «The Times of India» және «The New York Times» сияқты әлемдегі көптеген басқа газеттерге үлгі болды. Осы басқа атаулар кең таралған елдерде газеттің ұлттық деңгейде таралуына қарамастан, оны көбінесе «The London Times» немесе «The Times of London» деп атайды. Бұл газет Ұлыбританиядағы маңызды газеттердің бірі саналады. 2020 жылдың наурыз айында The Times-тің орташа тәуліктік таралымы 365 880, ал The Sunday Times-тің орташа апталық таралымы 647 622 болды. The Times-тің американдық нұсқасы 2006 жылдың 6 маусымынан бері жарық көріп келеді. Галымдар мен зерттеушілер The Times-ті оның кітапханаларда кеңінен қолжетімділігі және толық индексі болғандықтан жиі пайдаланады. 2019 жылға дейінгі газеттің толық тарихи архиві Gale Cengage Learning компаниясынан онлайн режимінде қолжетімді.
1785 жылдан 1890 жылға дейін
The Times газетін баспагер Джон Уолтер (1738–1812) 1785 жылғы 1 қаңтарда «The Daily Universal Register» деп құрды. Уолтер 1784 жылдың соңында жұмыс істеген сақтандыру компаниясы Ямайкадағы дауыл салдарынан келген шығындарға байланысты банкротқа ұшырағаннан кейін жұмысынан айырылды. Жұмыссыз қалған Уолтер жаңа кәсіп ашты. Сол кезде Генри Джонсон логографияны ойлап тапты, бұл жаңа типография тез және дәл деп есептелді (бірақ үш жылдан кейін ол жарнамаланғаннан гөрі тиімсіз екені дәлелденді). Уолтер логографияға патент алып, оның көмегімен кітап шығаруға арналған баспахана ашты. «The Times» газетінде жарияланған жалақ сөздері үшін Ньюгейт түрмесінде он алты ай түрмеге қамалды. 1815 жылы «The Times» газетінің таралымы 5000 дананы құрады. 1817 жылы Томас Барнс бас редактор болып тағайындалды. Осы жылы газеттің баспашысы Джеймс Лоусон қайтыс болды және бизнесті ұлы Джон Джозеф Лоусонға (1802–1852) тапсырды. Барнстың және оның 1841 жылғы ізбасары Джон Тадеус Деланның редакторлығымен «The Times» газетінің беделі, әсіресе саясатта және Лондон қаласында зор өркендеді. Питер Фрейзер мен Эдвард Стерлинг екі танымал журналист болды және «The Times» газетіне «Күркіреуші» («Біз кеше әлеуметтік және саяси реформа туралы мақала жариялап, дүркіретіп айттық») деген әйгілі лақап атты берді. Газеттің таралымы мен ықпалының артуына бумен жұмыс істейтін ротациондық баспа машиналарын ерте пайдалануы да себеп болды. Бу машиналарымен тез өсіп келе жатқан қала халқына тарату газеттің табыстылығын және оның өсіп келе жатқан беделін қамтамасыз етуге көмектесті. «The Times» газеті соғыс тілшілерін белгілі бір қақтығыстарды жариялау үшін жіберген алғашқы газеттердің бірі болды. Газеттің Крым соғысындағы армиямен тілшісі Уильям Говард Расселл Англияға жіберген хабарларымен үлкен ықпалға ие болды.
1890 жылдан 1981 жылға дейін
1890 жылы Артур Фрейзер Уолтер басқарған кезде «Таймс» газеті қаржылық қиындыққа тап болды, бірақ оны белсенді редактор Чарльз Фредерик Моберли Белл құтқарып қалды. Оның қызмет ету кезеңінде (1890–1911) «Таймс» «Британника энциклопедиясын» сатумен байланысты болды, бұл үшін Хорас Эверетт Хупер және оның жарнамалық директоры Генри Хакстон енгізген белсенді американдық маркетингтік әдістер қолданылды. «Британниканың» екі иесі Хупер мен Уолтер Монтгомери Джексон арасындағы сот дауларынан кейін «Таймс» 1908 жылы байланысын үзіп, газеттің магнаты Альфред Хармсворт, кейін Лорд Нортклифф сатып алды. 1914 жылдың 29 және 31 шілдесінде жарияланған редакциялық мақалаларында «Таймс» газетінің бас редакторы Уикхэм Стид, Британ империясы Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы керек деп мәлімдеді. 1920 жылдың 8 мамырында, Стидтің редакторлығымен «Таймс» газеті «Сион ақсақалдарының хаттамалары» атты антисемиттік туындыны шынайы құжат ретінде мақұлдап, еврейлерді әлемдегі ең үлкен қауіп деп атады. «Яһудилік қауіп, алаңдататын памфлет: тексеруге шақыру» деген тақырыптағы мақаласында Стид «Сион ақсақалдарының хаттамалары» туралы былай жазды: «Бұл «Хаттамалар» дегеніміз не? Олар шынайы ма? Егер солай болса, осы жоспарларды құрастырған және олардың жариялануына қуанған зұлым топ қандай? Егер жалған болса, онда орындалған және орындалуға жақын пайғамбарлықтардың ерекшелігі қайдан келді?» Келесі жылы «Таймс» газетінің Константинополь (қазіргі Стамбул) тілшісі Филип Грейвс «Хаттамалардың» жалған екенін ашқаннан кейін «Таймс» газеті өткен жылғы редакциялық мақаланы қайтарып алды. 1922 жылы Джон Джейкоб Астор, 1-ші виконт Астордың ұлы, «Таймс» газетін Нортклифф мүлігінен сатып алды. 1930 жылдары газет неміс тарапына ыңғайлылық танытуын қолдауымен танымал болды, редакторы Джеффри Доусон бейбітшілік саясатын қолдаушы үкімет өкілдерімен, әсіресе Невилл Чемберленмен тығыз байланыста болды. Норман Эббуттың Берлиннен нацистердің соғысқа дайындығы туралы хабарлары Лондонда бейбітшілік саясатын қолдау үшін өңделді. Ким Филби, Кеңес Одағына адал болған қос агент, 1930 жылдардың соңында Испаниядағы азаматтық соғыс кезінде газеттің тілшісі болды. Филби қақтығыстың алдыңғы шебінен жоғары сапалы репортаждар алудағы батылдығы үшін құрметке ие болды. Кейіннен ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық әскери барлау қызметіне (MI6) қосылып, соғыс аяқталғаннан кейін жоғары лауазымдарға көтерілді және 1963 жылы оның ашылуы болмай қалмай, Кеңес Одағына қашқан болатын. 1941–1946 жылдары солшыл британдық тарихшы Э. Х. Карр редактордың көмекшісі болды. Карр кеңесшілдік көзқарасын қолдайтын редакциялық мақалаларымен танымал болды. 1944 жылдың желтоқсан айында Афинада грек коммунистері (ELAS) мен британдық армия арасындағы қақтығыс басталғанда, Карр «Таймс» газетінің жетекші мақаласында коммунистердің жағына шықты, бұл Уинстон Черчилльді оны және мақаланы парламентте айыптауға итерді. Каррдың редакциялық мақаласының нәтижесінде «Таймс» газеті Екінші дүниежүзілік соғыстың сол кезеңінде «үш пеннилік «Дейлі Уоркер» газеті» (Коммунистік партияның «Дейлі Уоркер» газетінің бағасы бір пенни болған) деп танымал болды. 1966 жылдың 3 мамырында газет бірінші бетке жаңалықтарды басып шығаруды қайта бастады, бұрын бірінші бетке британдық қоғамның бай топтарына қызығушылық тудыратын шағын жарнамалар орналастырылатын. Сондай-ақ 1966 жылы газеттің логотипінде басынан бері болған Корольдік гербі алынып тасталды. Сол жылы Асторлар отбасы газетті канадалық баспа магнаты Рой Томсонға сатты. Оның «Томсон Корпорейшн» компаниясы «Санди Таймс» газетімен бірге «Таймс Ньюспэперс Лимитед» компаниясын құрды. 1978 жылдың 1 желтоқсанынан 1979 жылдың 12 қарашасына дейін газеттің жабылуына еңбек дауы себеп болды. «Томсон Корпорейшн» басшылығы 1979 жылғы энергетикалық дағдарыс пен кәсіподақтардың талаптарына байланысты бизнесті басқаруда қиындықтарға тап болды. Басшылық екі газеттің де сақталуына кепілдік бере алатын, жеткілікті ресурстары бар және заманауи баспа әдістерін енгізуге қаржылай қолдау көрсете алатын сатып алушыны іздеді. Роберт Максвелл, Тини Роуленд және Лорд Ротермир сияқты бірнеше үміткерлер пайда болды, бірақ Томсонның талаптарын толығымен қанағаттандыра алатын бір ғана сатып алушы болды – австралиялық медиа магнаты Руперт Мердок. Роберт Холмс а Корт, тағы бір австралиялық магнат, 1980 жылы «Таймс» газетін сатып алуға әрекеттенген болатын.
1981 жылдан бастап
1981 жылы «Таймс» және «Санди Таймс» газеттерін Томсоннан Руперт Мердоктың «News International» компаниясы сатып алды. Бұл сатып алу компанияның келіссөзшілері Джон Коллиер мен Билл О’Ниллдің кәсіподақтармен үш апта бойы жүргізген келіссөздерінен кейін болды. Мердок екі басылым үшін жеке журналистік ресурстарды сақтау туралы заңды міндеттеме берді. Осы кезде газет мачтасының басына Корольдік герб қайта орнатылды, бірақ бұрын ол биліктегі монархтың гербі болса, енді газет негізі қаланған кезде тақта отырған Ганновер үйінің гербі болды. 14 жыл редактор болғаннан кейін Уильям Рис Могк меншік иесінің өзгеруі аяқталғаннан кейін қызметтен кетті. Оның ең маңызды өзгерістерінің бірі – жаңа технология мен тиімділік шараларын енгізу болды. 1981 жылдың наурызынан 1982 жылдың мамырына дейін, баспа одақтарымен келісімге келгеннен кейін, «The Times» газетін 19 ғасырдан бері басып шығару үшін қолданылатын ыстық металл Linotype баспа процесі біртіндеп тоқтатылып, компьютерлік енгізу және фотоқұрастырумен алмастырылды. Бұл «Таймс» және «Санди Таймс» газеттерінің баспа бөлімдерінің қызметкерлерінің санын екі есеге азайтуға мүмкіндік берді. Алайда, журналистердің мәтінді тікелей енгізуіне («бір соққымен» енгізу) әлі де қол жеткізілмеді, бұл 1986 жылғы Вапинг дауына дейін уақытша шара болып қала берді, одан кейін «The Times» Gray’s Inn Road (Флит-стрит жанындағы) New Printing House Square-ден Вапингтегі жаңа кеңселерге көшірілді. Жеті рет «Жылдың үздік халықаралық журналисі» атағын алған Роберт Фиск 1988 жылы шілдеде Иран Әуе Жолдарының 655-ші рейсін атып түсіру туралы мақаласына «саяси цензура» деп қарастырғандықтан шетелдік тілші қызметінен кетті. Ол газеттегі оқиғаларға араласуының себебін және газеттің Израильге қолдау білдіруін егжей-тегжейлі жазды. 1990 жылдың маусым айында «The Times» газеті тірі адамдардың толық есімдерін бірінші рет атағанда «мырза», «ханым» немесе «қыз» сияқты сыпайы атауларын қолдануды тоқтатты, бірақ кейінгі сілтемелерде тек тегі алдында қолдануды жалғастырды. 1992 жылы «Егер олар тілек білдірсе» үйленбеген әйелдер үшін «Мс» қолданылуын қабылдады. 2003 жылдың қарашасында «News International» газетті кең және таблоидты форматта шығара бастады. Келесі жылы «Көкжазбалар» журналы Солтүстік Ирландия, Шотландия және Уэст-Кантриде шығарылмай қалды. 2004 жылдың 1 қарашасынан бастап газет тек таблоид форматта басылып шығады. 2005 жылдың 6 маусымында «The Times» газеті өзінің хаттар бетіне жаңа дизайн енгізді, бұл хат жазушылардың толық пошталық мекенжайларын басып шығару тәжірибесін тоқтатты. Басылған хаттар ұзақ жылдар бойы газеттің маңызды бөлігі болып саналды. «Біздің хатшылардан» деген басты мақалаға сәйкес, толық пошталық мекенжайларды алып тастаудың себебі – бетке көбірек хаттар сыйыру еді. 2007 жылы Лордтар палатасының коммуникациялар жөніндегі арнайы комитетімен кездесуде Мердок заң мен тәуелсіз кеңес оған редакциялық бақылауға ие болуына кедергі келтіретінін мәлімдеді. 2008 жылдың мамырында «The Times» газетінің басылымы Вапингтен Гертфордширдегі Уолтэм-Крост, Мерсисайд және Глазгодағы жаңа зауыттарға көшірілді. Бұл газеттің әр бетіне алғаш рет толық түсті басуға мүмкіндік берді. 2012 жылдың 26 шілдесінде Лондон-2012 Олимпиадасының ресми ашылуымен және естелік алдыңғы қақпақтар сериясын шығарумен сәйкес «The Times» газетінің мачтасына «Лондон» деген қосымша енгізілді. 2016 жылдың наурызында газеттің цифрлық жаңаруы тоқтатылды, сондай-ақ смартфондар мен планшеттерге арналған қосымша жаңартылды. 2018 жылдың сәуірінде IPSO «The Times» газетіне Tower Hamlets бала асырап алу ісі бойынша сот отырысы туралы баяндамасы үшін шағымды қолдады. 2019 жылдың сәуірінде мәдениет министрі Джереми Райт «News UK» компаниясының 1981 жылы «The Times» және «Санди Таймс» газеттерінің журналистикалық ресурстарын бөлек ұстау туралы заңдық міндеттемелерін жеңілдету туралы сұранысын қабылдауға бейім екенін мәлімдеді. 2019 жылы IPSO «The Times» газетіне «GPS деректері контейнердің трафиктік орталыққа кіргенін көрсетеді» деген мақаласы бойынша, сондай-ақ Ұлыбританияның су жолдарындағы ластану туралы серияның бір бөлігі ретінде үш мақала бойынша шағымдарды растады: «Суға түсуге қауіпсіз өзен жоқ», «Лас бизнес» және «Ақиқаттың артында», сондай-ақ «Британдықтар шетелдік медицина студенттерінің алдында жеңіліске ұшырады». 2019 жылы «The Times» газеті имам Абдулла Патель туралы мақала жариялады, онда Патель 2003 жылы Манчестерде британдық полиция қызметкерін өлтіргендіктен Израильді кінәлады деп қате айтылған. Сондай-ақ, мақалада Пательдің балалар бағы бар екені, ол Ofsted-тің пікірінше, іс-шараларда ата-аналарды бөліп көрсетуіне байланысты сынға ұшырады, бұл «британдық демократиялық принциптеріне» қайшы екенін Ofsted мәлімдеді. «The Times» газеті Пательдің ар-намысын қорғау талабын қабылдап, кешірім сұрап, залап ақысын және сот шығындарын төлеуге келісті. Пательдің адвокаты Зиллур Рахман бұл іс «мұсылман қауымдастығының жиі ұшырасатын журналистикалық деңгейін көрсетеді» деді. 2019 жылы «The Times» газеті «Әйелдерге жасалатын сүннеттеу – тырнақ қию сияқты нәрсе, – деді спикер» деген мақала жариялады. Мақалада Сұлтан Чоудхуридің суреті жарияланды, бұл кейбір оқырмандарға Чоудхури осы пікірді айтқан деген жаңылыс ойға әкелді. Чоудхури тәуелсіз баспасөз стандарты ұйымына шағым түсірді және «The Times» газетін қорлау үшін сотқа берді. 2020 жылы «The Times» газеті кешірім сұрады, мақаласын түзетті және Чоудхуриге залап ақысын және сот шығындарын төлеуге келісті. Чоудхуридің адвокаты Ништар Салим «Бұл жауапсыз журналистиканың тағы бір мысалы. Ақылы сайттан тыс жерде сенсациялық үзінділерді жариялау және толық мақаланы төлемді қабылдамайынша жасыру – қауіпті ойын» деді. 2020 жылдың желтоқсанында Cage және Моаззам Бегг «The Times» газетіне қарсы қоздырған қорлау ісінде 30 000 фунт стерлингтен астам сомада төлеуге келісті. 2020 жылдың маусымында «The Times» газетінде жарияланған хабарламада Cage және Бегг Редингте пышақпен шабуыл жасаған күдіктіні қолдағандығы айтылды, үш адам қаза тапты. «The Times» газетінің хабарламасында Cage және Бегг күдіктінің әрекеттерін полиция және басқалар жасаған қателерді атап өту арқылы ақтағандығы да айтылды. Залап ақысын төлеуге қоса, «The Times» газеті кешірім сұрады. Cage «залап ақысының сомасы мемлекеттік демеушіліктегі исламофобияны және баспасөздің оған қатысты жауапкершілігін ашып көрсету үшін пайдаланылады» деді. «Мердоктың баспасөз империясы белсенді түрде ксенофобиялық элементтерді қолдады және ашық қоғам мен есеп беру принциптерін бұзды. Біз соғыс қылмыскерлері мен азаптауды қолдаушыларға және жек көру отын тұтандыратын баспасөз барондарына жарық түсіре береміз».
Мазмұны
The Times газетінің алғашқы жартысы жаңалықтарға арналған; алғашқы жаңалықтар бөлімінен кейін пікір/комментарий бөлімдері басталады, одан кейін әдетте әлемдік жаңалықтар келеді. Бизнес беттері газеттің орталық екі бетінде басталады, одан кейін The Register бөлімі орналасқан, онда қайтыс болғандар туралы хабарламалар, сот және қоғамдық жаңалықтар бөлімі, сондай-ақ осыған қатысты материалдар жарияланады. Спорт бөлімі газеттің соңында орналасқан. 2016 жылдың сәуір айында The Times газетінің бағасы жұмыс күндері 1,40 фунт стерлинг, сенбі күндері 1,50 фунт стерлинг болды.
Уақыт 2
The Times басты қосымшасы, күн сайын, әртүрлі рубрикалардан тұратын times2 болып табылады. 2010 жылдың наурыз айының басында жабылды, бірақ жабылу сынға ұшыраған соң 2010 жылдың 12 қазанында қайта іске қосылды. Оның тұрақты бөлімдерінің ішінде «Ақыл ойындары» деп аталатын жұмбақтар бөлімі бар. Оның алдыңғы нұсқасы 2005 жылдың 5 қыркүйегінде басталды, оған дейін ол T2, ал одан бұрын Times 2 деп аталған.
Ойын
Ойын дүйсенбі күндері газетке қосымша ретінде жарияланады және өткен апта соңындағы футбол жаңалықтарын толық қамтиды (Премьер Лига, Футбол Лигасы Чемпионаты, Бірінші және Екінші лигалар). "Ойын" газетінің шотландиялық нұсқасында Шотландия Премьер Лигасы матчтарының нәтижелері мен талдаулары да бар. ФИФА Әлем Кубогы мен УЕФА Еуропа чемпионаты кезінде "Ойын" газетіне күнделікті қосымша шығады.
Сенбілік қосымшалар
Times газетінің сенбілік санында түрлі қосымшалар жарияланады. Бұл қосымшалар 2009 жылдың қаңтарында жаңа форматта қайта шықты: Спорт, Сенбілік шолу (өнер, кітаптар, телебағдарламалар тізімі және идеялар), Демалыс (саяхат және өмір салты туралы материалдарды қоса алғанда), Ән тізімі (көңіл көтеру шараларының тізімдемесі) және The Times Magazine (әр түрлі тақырыптар бойынша мақалалар).
"Таймс" журналы
The Times Magazine журналында танымал адамдар, сән және әсемдік, тамақ-сусын, үйлер мен бақшалар, немесе жазушылардың қызықты оқиғалары сияқты әртүрлі тақырыптарды қамтитын мақалалар жарияланады. Атақты жазушыларының қатарында 2005 жылы «Жылдың тамақ және сусын жазушысы» атанған Джайлс Корен және «Ұлыбританияның ұлы дайындаушысы» байқауының жеңімпазы Надия Хуссейн бар.
Онлайн-болуы
The Times және The Sunday Times газеттері 1996 жылдан бері онлайн-режимінде жұмыс істеп келеді, бастапқыда times.co.uk және sundaytimes.co.uk мекенжайларында, кейін timesonline.co.uk сайтында. Қазіргі таңда екі веб-сайт бар: thetimes.co.uk күнделікті оқырмандарға арналған, ал thesundaytimes.co.uk сайты апталық журнал сияқты мазмұн ұсынады. Екі газеттің де iPad және Android нұсқалары қолжетімді. 2010 жылдың шілдесінен бастап News UK компаниясы баспа нұсқасына жазылмаған оқырмандардан The Times және The Sunday Times газеттерін онлайн оқу үшін аптасына 2 фунт төлем қабылдайды. Төлемді қабылдағаннан кейін веб-сайттарға кіру саны 87%-ға төмендеді, бұл айына 21 миллионнан 2,7 миллионға дейін азайды. 2009 жылдың сәуір айында timesonline сайтының күндізгі оқырмандарының саны 750 мың адамды құрады. 2011 жылдың қазан айында The Times цифрлық өнімдеріне шамамен 111 000 адам жазылған. 2021 жылы Рейтер институты жүргізген сауалнама бойынша цифрлық абоненттердің саны шамамен 400 000-ға жетті, ал The Times 13 медиа ұйымның ішінде сенімділігі бойынша 6-шы орынға ие болды. Times Digital Archive-ке жазылу арқылы қол жеткізуге болады.