Шарлотта фон Мальсдорф: Өмірі мен мұражайы

Кіріспе

Неміс трансгендер әйел (1928–2002)

Шарлотта фон Махлсдорф (18 наурыз 1928 – 30 сәуір 2002) Лотар Берфельде ретінде дүниеге келді. Ол Шығыс Германияда белгілі трансвестит болған және Берлиннің Махлсдорф қаласында Грундерзайт мұражайын құрды. Кейіннен Роза фон Праунхаймның «Мен өзімнің әйеліммін» (1992) атты көркем фильмі арқасында Германияда ЛГБТ символына айналды. Жергілікті үйді бұзуға дайындалып жатқанда, фон Махлсдорфқа онда тұруға рұқсат берілді, ал ондағы заттар Грундерзайт кезеңінен (шамамен 1870 жылдар) бастап күнделікті тұрмыстық заттардан тұратын жинағының негізі болды. Мұражай Шығыс Берлиннің гей қауымдастығы үшін танымал кездесу орнына айналды, бұл Шығыс Германия режиміне (Штази) ұнамады.

Алғашқы жылдар

Фон Махлсдорф Германияның Берлин-Махлсдорф қаласында Макс Берфельд пен Гретхен Гаупп отбасында дүниеге келді. Өте ерте жасынан ол гендерлік рөлдермен ойнай бастады және қыздарға арналған киім-кешек пен заттарға көбірек қызығушылық танытты. Ол екінші қол заттар сатушыға депортацияланған еврейлердің пәтерлерін тазалауға көмектесіп, кейде заттарды өзінде қалдыратын болды.

Мансап

Фон Махлсдорфтың коллекциясы Грундерзайт мұражайына айналды. Ол бұзылу қаупі төнген фон Махлсдорф иелігін сақтауға белсенді түрде кірісіп, оған елорда үйін тегін жалға алды. 1960 жылы Фон Махлсдорф Грундерзайт (Германия империясының құрылған кезеңі) дәуірінен қалған күнделікті қолданылатын заттардан тұратын мұражайын жартылай қалпына келтірілген Махлсдорф сарайында ашты. Мұражай кино, өнер және гомосексуалдық айналымдарда кеңінен танылды. 1970 жылдан бастап Шығыс Берлиннің гомосексуалдық қауымдастығы мұражайда жиі кездесулер мен тойларды өткізді. 1974 жылы Шығыс Германия билігі мұражай мен оның экспонаттарын мемлекеттік бақылауға алу ниетін білдірді. Оған қарсылық ретінде Фон Махлсдорф экспонаттарды мұражайға келгендерге сыйлай бастады. Актриса Аннекатрин Бюгер мен адвокаттың белсенді қатысуының арқасында, және мүмкін, оның Штазидің (Шығыс Германияның құпия полициясы) inoffizieller Mitarbeiter (қызметкері) ретінде тіркелуінің нәтижесінде, 1976 жылы биліктің әрекеті тоқтатылып, ол мұражайды сақтап қала алды. 1991 жылы неонацистер оның мұражайда өткізген кешін шабуылдады. Бірнеше қатысушы жарақат алды. Осы оқиғадан кейін Фон Махлсдорф Германиядан кетуді қарастырып жатқанын мәлімдеді. 1992 жылы ол «Федеративтік Германия Республикасының Еңбегі үшін орденімен» марапатталды. Германиядан кету туралы шешімі оның 1995 жылы мұражай арқылы соңғы келушісін шығарып салуына және 1997 жылы Швецияның Хассельфорс қаласының жанындағы Порла Брунн ескі шипажайына көшіп баруына әкелді, онда ол 19 ғасырдың аяғына арналған жаңа мұражай ашты (оның табысы орташа болды). Берлин қаласы Грундерзайт мұражайын сатып алды, ал 1997 жылы оны «Förderverein Gutshaus Mahlsdorf e. V.» қайта ашты. Оның өмірін, нацистік кезеңде, коммунистік Шығыс Германияда, немесе қабырға құлағаннан кейін, қазіргі Германияда, биліктегі идеологияға қарамастан аман қалған, қоғамнан шеттеген адамның өмірі деп сипаттауға болады, бұл туралы «Берлиндегі жыныстық және саяси хамелеон: Шарлотта фон Махлсдорфтың «Мен өзімнің әйеліммін» кітабындағы өмірінің түсініксіздігі» деген мақалада айтылған. Фон Махлсдорф 2002 жылдың 30 сәуірінде Берлинге сапар барысында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Von Mahlsdorf's collection evolved into the Gründerzeit Museum. She had become engaged in the preservation of the von Mahlsdorf estate, which was threatened with demolition, and was awarded the manor house rent free. In 1960, Von Mahlsdorf opened the museum of everyday articles from the Gründerzeit (the time of the founding of the German Empire) in the only partially reconstructed Mahlsdorf manor house. The museum became well known in cinematic, artistic and gay circles. From 1970 on, the East Berlin homosexual scene often had meetings and celebrations in the museum. In 1974 the East German authorities announced that they wanted to bring the museum and its exhibits under state control. In protest, von Mahlsdorf began giving away the exhibits to visitors. Thanks to the committed involvement of the actress Annekathrin Bürger and the attorney de—and possibly also thanks to her enlistment as an inoffizieller Mitarbeiter (an unofficial collaborator) for Stasi, the secret East German police—the authorities' attempt was stopped in 1976 and she was able to keep the museum. In 1991, neo Nazis attacked one of her celebrations in the museum. Several participants were hurt. At this time, von Mahlsdorf announced she was considering leaving Germany. In 1992, she received the Bundesverdienstkreuz, 'Order of Merit of the Federal Republic of Germany.' Her decision to leave Germany meant that she guided her last visitor through the museum in 1995, and in 1997 she moved to Porla Brunn, an old spa near Hasselfors, Sweden, where she opened (with moderate success) a new museum dedicated to the turn of the 19th century. The city of Berlin bought the Gründerzeit Museum, and by 1997 it had been opened again by the "Förderverein Gutshaus Mahlsdorf e. V.". Her life could be described as that of an outsider who survived, no matter the ruling ideology, during the Nazi period, Communist controlled East Germany, or, once the wall fell, modern Germany, as described in the article "The Sexual and Political Chameleon of Berlin: The Ambiguities of Charlotte von Mahlsdorf's Life in I Am My Own Wife.”

Von Mahlsdorf died from heart failure during a visit to Berlin on 30 April 2002.

Мұра

Адамдар әлі күнге дейін оның есін құрметтейді, ол Грундерзайт мұражайының негізін қалаушы ретіндегі еңбегі үшін немесе трансгендер әйел ретіндегі қоғамдық рөлі үшін, сондай-ақ Үшінші рейх пен Шығыс Германияда гомосексуалдарды қудалау мәселесін көтеріп шығуы үшін. Сондықтан "Förderverein Gutshaus Mahlsdorf e. V." және "Interessengemeinschaft Historische Friedhöfe Berlin" (Берлиндегі тарихи зираттар қауымдастығы) ұйымдастырған фон Мальсдорфқа ескерткіш орнату туралы өтініш сәтті аяқталды. Ұйымдастырушылардың ниеті Шарлоттаның қайтыс болған күнінің бір жылдығында "Ich bin meine eigene Frau (Мен өзімнің әйеліммін) – Шарлотта фон Мальсдорф – 18 наурыз 1928 – 30 сәуір 2002" деген жазуы бар ескерткіш орнату болды. Шарлотта фон Мальсдорф соңғы жылдары көбінесе "сахналық есімімен" ғана танымал болғанымен, оның туыстары "Лотар Берфельде, 1928 – 2002, Шарлотта фон Мальсдорф деп аталған. Мұражай негізін қалаушының есіміне" деген жазуды қабылдауға қол жеткізді.

Құжаттық фильм

1992 жылы неміс режиссері Роза фон Праунхайм фон Махлсдорф туралы "Мен өзімнің әйеліммін" (Original title: Ich bin meine eigene Frau) деген фильм жасады, онда фон Махлсдорф та түсірілді.

Фильм

Шығады, режиссер Хайнер Каров, 1989 жыл. Бармен қызы ретінде эпизодтық рөл. Роза фон Праунхаймның "Шарлотта Швецияда" фильмі. 2002 жылы фон Праунхайм Шарлоттаның Швецияның Порла Брунн қаласындағы жаңа өмірі туралы фильм түсірді. "Шарлотта" – Джон Эдвард Хейздің туындысы, 2009 жыл. 2010 жылы 56-шы Халықаралық қысқа метражды фильмдер фестивалінде көрсетілді (Оберхаузен).

Театрлық қойылымдар

Американдық драматург Даг Райт фон Мальсдорфтың өмірбаяны бойынша жасаған зерттемелері негізінде "Мен өзімнің әйеліммін" атты кейіпкерлік пьесасын жазды. Бродвейде және одан тыс сахналардағы алғашқы қойылымынан бері пьеса көптеген маңызды американдық театр сыйлықтарын жеңіп алды, оның ішінде Пулитцер сыйлығын, Тони сыйлығын, Драма столы сыйлығын, Драма лигасы сыйлығын, Люсиль Лортел сыйлығын және Ламбда әдеби сыйлығын. Неміс авторы, фон Мальсдорфтың кітабының әрі авторларының бірі, әрі баспагері, "Ich bin meine eigene Frau" ("Мен өзімнің әйеліммін") атты тағы бір пьеса жазды. Бұл пьеса 2006 жылдың көктемінде Лейпциг сахнасында тұңғыш рет қойылды. Ларри Мосс пен Йозеф Людвиг Пфицер Дуг Райттың пьесасын "Ich mach ja doch, was ich will" ("Мен бәрібір қалағанымды істеймін") деп бейімдеп, 2012 жылдың мамыр айында Германияның Мюнхен қаласындағы Teamtheater театрында көрсетті.