Кіріспе

Жауынгерлік ақпарат орталығы (CIC) немесе әрекет ақпарат орталығы (AIC) – жауынгерлік кемеде немесе AWACS ұшағында тактикалық орталық ретінде жұмыс істейтін және жақын шайқас кеңістігі немесе операциялар аймағында басқару мен бақылау үшін өңделген ақпаратты ұсынатын бөлме. Басқа әскери құрамаларда осыған ұқсас функцияларды атқаратын бөлмелер командалық орталықтар деп аталады. Кеме немесе басқару орнына қарамастан, әрбір CIC ақпаратты басшылыққа ыңғайлы және пайдалануға қолайлы форматта ұйымдастырып, өңдейді. Әрбір CIC көптеген арналар арқылы түсетін байланыс пен деректерді жинап, содан кейін оларды ұйымдастырып, бағалап, маңыздылығына қарай саралап, CIC офицері мен оның орынбасарларының басқаруымен шайқас басқару штабына уақтылы түрде ақпарат жеткізілуін қамтамасыз етеді.

Шолу

CIC-тер фильмдер мен теледидарда жиі көрсетіледі, көбінесе үлкен карталармен, көптеген компьютерлік консольдармен, радар және сонар дисплейлерімен немесе консольдермен, сондай-ақ жиектері жарықтандырылған мөлдір сызба тақтасында майлы қаламмен түсірілген полярлық сызбалармен. CIC тұжырымдамасы туған кезде, кеме ортасында орналасқан полярлық дисплейлер (PPI экраны) радар дисплейлерінде пайда бола бастады, бұл A экранының орнын басты, ол тек катодтық сәулелі трубкадағы қашықтықты көрсететін уақыт бойынша кешіктірілген нүкте болды. Мұндай полярлық сызбалар навигация және әскери басқаруда уақыт бойынша белгіленген қашықтық және бағыт туралы ақпаратты CIC шешім қабылдаушыларына көрсету үшін күнделікті қолданылады. Жеке "белгі" (қашықтық және бағыт мәліметі) өзіндік шешім қабылдау үшін жеткіліксіз ақпарат береді. Мұндай мәліметтердің тізбегі көбірек мәліметтерді береді, соның ішінде нысана қашықтықта жақындап келе ме әлде алыстап бара ма, оның жылдамдығы мен бағыты (жеткілікті бақылаулар мен тактикалық білім болған жағдайда, тек бағыт деректерінен есептеуге болады), басқа нысаналармен байланысы және олардың қашықтықтары мен мінез-құлқы. Полярлық сызбалар мен компьютерлерден (сонар, радар және лидар үшін ортақ) мұндай деректер жиынтығын алу CIC экипажына деректерді дұрыс картада немесе схемада дұрыс қашықтықта және бағытта көрсетуге, сондай-ақ нысананың бағытын және жылдамдығын дәл есептеуге мүмкіндік береді, бұл жиынтықты салыстырмалы бағыттар мен жылдамдықтар өзгермесе, болашақ позицияларды қосу үшін кеңейтеді. Әскери-теңіз контекстіндегі CIC кеменің жағдайы мен оның айналасындағы ақпаратты біріктіріп, басқарады және оны командалық офицерге жеткізеді, ол әдетте жақын жердегі көпірде болады немесе схемаларды көруге болатын жерде, ал егер бортында болса, жеке штаб-квартирасы және флоттың CIC-і бар жеңілдік офицеріне де жеткізеді. Басқа басқару контекстіндегі CIC немесе операциялық орталықтардың функциясы да осылай: ақпаратты ретке келтіру, жинау және шешім қабылдаушыларға ұсыну. Әдістер мен материалдар өзгеше болуы мүмкін, бірақ басшыға ақпарат пен нұсқаулар беру өзгермейді. Кейбір басқару, көмек және үйлестіру функциялары CIC қызметкерлеріне немесе тікелей CIC офицеріне жүктелуі мүмкін, мысалы, радарлық бақылау, нысанаға алу немесе сонарлық іс-қимылдар сияқты сенсорлық ресурстардың режимін және басымдығын қадағалау; сыртқы көздермен және активтермен байланыс. АҚШ-тың әскери кемелерінде бұл аймақ жауынгерлік басқару орталығы (CDC) деп аталады. АҚШ 1942-1943 жылдардың қысында командалық ақпараттық орталық тұжырымдамасын әзірледі және 1943 жылы 1942 жылғы Корал теңізі шайқасынан бастап Соломон аралдары науқаны кезіндегі Ironbottom Sound-тағы шығындарға дейінгі шайқастардан кейінгі талдаулардың нәтижесінде қайта жарақтандыру және оқу кезінде оны іске қосты. Британдық қолданыста бұл аймақ ұшақтарды басқару бөлмесі деп танылуы мүмкін; операциялық бөлмемен бірге олар "операциялық штабты" құрайды. Британдық ұшақтарды басқару бөлмесі радио және радар арқылы ұшақ тасымалдаушының ұшақтарын басқарудың бастапқы құралы болған ұшақтарды басқару кеңсесінен пайда болды. 1942 жылдың қыркүйегінде HMS Victorious кемесі ұшақтарды басқару бөлмесін орнатуды қамтитын қайта жөндеуден өтті.

Даму

Мұндай орталықтандырылған басқару бөлмесінің идеясын ғылыми фантастикада «Империя үшін күрес» (1900) романында кездестіруге болады. Оның алғашқы үлгілері Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған; контр-адмирал Кал Лэнингтің сөзіне сүйенсек, командалық ақпараттық орталықтың идеясы «нақты, саналы және тікелей» түрде Е. Э. Смиттің «Ленсман» романдарынан алынған «Directrix» ғарыш кемесінен тараған, сондай-ақ оның досы және әріптесі, зейнеткерліктегі американдық теңіз офицері Роберт Хайнлайнның еңбектері де ықпал еткен. Соломон аралдары кампаниясы мен Гуадалканал шайқасындағы көптеген шығындардан кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштері операциялық талдау жүргізіп, шығындардың көп бөлігі процедуралық қателіктер мен ұйымдаспаушылықтан туындағанын анықтады және бастапқыда «радарлық схема» деп аталған негізде ұрыс ақпараттық орталықтарын құрды. Әскери-теңіз тарихы орталығының «CIC кеше және бүгін» атты мақаласында 1942 жылы радар, радарлық процедуралар, шайқастағы тәжірибе, қажеттіліктер және операциялық бөлме бірге дамыды, қажеттіліктер туған сайын тәжірибе жинақталып, оқыту кеңейді, бәрі де біртіндеп, Тынық мұхитындағы шайқастарда радардың алғашқы қолданылуынан басталып, Корал теңізіндегі шайқаста радардың көмегімен жақындап келе жатқан жапондық ұшақтарына әуе қорғанысын бағыттауға алғашқы әрекет жасалды, бұл Мидуэй шайқасынан бұрын дамыды, онда Корал теңізі шайқасының нәтижелерін талдағаннан кейін орталықтандырылған басқару бөлмесінің мүмкіндіктеріне және процестеріне сенім артты. Әскери-теңіз тарихы және мұражайының эссесінде жаңадан құрылған CIC ұйымының жауапкершілігінің артуы бұрынғы тәртіпті, кім кімге есеп беретінін және, ең бастысы, байланыс протоколдарын бұзды, енді міндетті түрде топтағы CIC-тер, мүмкіндігі болған жағдайда, тіпті ең қарапайым эсминец эскорты немесе флоттың көмекші кемесімен де тұрақты байланысқа түсіп, олардың қарауылдарының байқауларын флоттың жалпы байқауларына қосты. Қысқасы, CIC-тер бір уақытқа үнемі өсіп, ескі ұйымдық құрылымды ескіртіп, оның орнына жаңа жүйемен ауыстырды, бұл жүйе ақпаратты сүзіп, жаңадан күш алған басқару тобына жеткізеді. CIC-терге берілген міндеттер мен мүмкіндіктер де кеме ішінде өсті. 1943 жылы эсминец CIC тек кемеге қарсы және суастына қарсы соғыс міндеттерін орындауға бағытталған болса, Филиппин теңізі шайқасында радарлық пост ретінде жұмыс істегенде алдыңғы әуе бақылаушысының (FAC) функцияларын орындауға және әуе іздеу радары мен әуеге қарсы іс-қимылдарды басқару функцияларын бірдей атқаруға мәжбүр болды.