Кіріспе

Американдық драматург (1902–1995)

Эндрю Нельсон Лайтл (26 желтоқсан 1902 – 12 желтоқсан 1995) – американдық романист, драматург, эссеші және әдебиет профессоры.

Ерте өмір

Эндрю Нельсон Лайтл 1902 жылғы 26 желтоқсанда Теннесси штатының Мурфрисборо қаласында дүниеге келген. 1925 жылы Вандербильт университетін бітірген. Ол, мысалы, құлдыққа немқұрайлы қарады және «өркендеуді» сынады, ал кейбір сыншылар оның ностальгиямен жетекшілік еткенін айтты. 1948 жылы Лайтл Флорида университетінде Көркем өнер магистрі бағдарламасын ашуға көмектесті. Лайтл алғаш рет Америка Азамат соғысының Конфедерация генералы Натан Бедфорд Форрест туралы өмірбаян жариялады: «Бедфорд Форрест және оның достары» (1931). Лайтл оннан астам кітап жазды, оның ішінде романдар, әңгімелер жинағы және әдеби және мәдени тақырыптарға арналған эсселер жинағы бар. Көптеген сыншылар «The Velvet Horn» (1957) Лайтлдің ең жақсы туындысы деп санайды. Ол Ұлттық кітап сыйлығына үміткер болды. Оның 1973 жылғы «Тірілерге жоқтау» атты естеліктері Оңтүстік әңгімелеу өнерінің шедеврi, ол терең діни сезімталдық, ондаған жылдар, тіпті ғасырлар бойы оқиғаларды байланыстыратын тарихқа кең көзқарас және кейде әзіл-қалжың отбасылық әңгімелерді біріктіреді. Лайтл 1961 жылдан 1973 жылға дейін Оңтүстік университетінде профессор болып жұмыс істеген кезде «Sewanee Review» журналының редакторы болып қызмет етті. Лайтлдің қызмет ету кезеңінде журнал елдегі ең беделді әдеби журналдардың біріне айналды. Лайтл Фланнери О’Коннордың туындыларын ерте қолдағандардың бірі болды. Лайтл көптеген жазушыларды, соның ішінде Аллен Тейт пен Роберт Пенн Уоррен, сондай-ақ Элизабет Бишоп, Каролина Гордон және Роберт Лоуэллді ынталандырды. Оның терең сындық ойлары олардың жұмысын жетілдірді. Лайтл Флорида университетінде әдебиет және шығармашылық жазудан сабақ берді, онда Меррилл Джоан Гербер, Мэдисон Джонс және Гарри Крюс оның студенттері болды. Лайтл 1973 жылы Оңтүстік университетінен зейнеткерлікке шықса да, ол жазудан немесе оқытудан толығымен қол үзген жоқ. Өмірінің соңғы жылдарында ол өзінің бұрынғы кітаптарының көпшілігі қайта басылғанын көруден «үлкен қуаныш» алды. Бірнеше университет баспаларында оның әңгімелері мен эсселері жинақталды.

Жеке өмір және өлім

Лайтл 1940 жылдары Теннесси штатының Кросс-Плейнс қаласындағы тарихи «Корнсилк» үйінің иесі болған. Ол 1995 жылдың 13 желтоқсанында Теннесси штатының Монтейгл қаласында қайтыс болды. Мурфресборо қаласындағы Лайтл көшесі оның атасы Уильям Лайтлдің құрметіне аталған, ол Солтүстік Каролина штатының Хиллсборо қаласынан шыққан және Американ революциясы кезінде Солтүстік Каролина әскерінің алтыншы, бірінші және төртінші полктерінде қызмет еткен. Ол шамамен 1790 жылы Теннессиге көшіп келді.