Кіріспе
Австралиялық саясаткер және Жаңа Оңтүстік Уэльстің бұрынғы премьер-министрі Морис Иемма (; 1961 жылы 21 шілдеде туған) - Австралияның бұрынғы саясаткері, Жаңа Оңтүстік Уэльстің 40-шы премьер-министрі. Ол 2005 жылдың 3 тамызынан 2008 жылдың 5 қыркүйегіне дейін қызмет атқарды. Сиднейден Иемма Сидней университетінде және Сиднейдегі Технологиялық университетінде оқыды. Еңбек партиясының мүшесі, ол алғаш рет 1991 жылғы штаттық сайлауда Жаңа Оңтүстік Уэльс парламентіне сайланды, бұған дейін кәсіподақ өкілі болып жұмыс істеген. 1999 жылдан бастап Иемма Боб Карр бастаған үшінші және төртінші министрлікте министр болды. Ол 2005 жылы Каррдың орнынан кеткеннен кейін Каррдың орнына премьер және Жаңа Оңтүстік Уэльс Еңбек партиясының басшысы болды. Иемма 2007 жылғы сайлауда лейбористерді жеңіске жеткізді, бірақ аздап азайтылған көпшілікпен. Ол 2008 жылы партияның қолдауынан айырылып, премьер-министр қызметінен кетті, көп ұзамай парламенттен шығып, сайлауды бастады. Оның орнына премьер-министр ретінде Натан Рис тағайындалды.
Morris Iemma ('/j//ɛ//m//ə/; born 21 July 1961) is a former Australian politician who was the 40th Premier of New South Wales. He served from 3 August 2005 to 5 September 2008. From Sydney, Iemma attended the University of Sydney and the University of Technology, Sydney. A member of the Labor Party, he was first elected to the Parliament of New South Wales at the 1991 state election, having previously worked as a trade union official. From 1999, Iemma was a minister in the third and fourth ministries led by Bob Carr. He replaced Carr as premier and Leader of the New South Wales Labor Party in 2005, following Carr's resignation. Iemma led Labor to victory at the 2007 state election, albeit with a slightly reduced majority. He resigned as premier in 2008, after losing the support of caucus, and left parliament shortly after, triggering a by election. He was replaced as premier by Nathan Rees.
Өмірбаян
Иемма Сиднейде, Италияның Калабрия штатының Мартоне қаласынан келген Джузеппе мен Мария Иемманың жалғыз баласы болып дүниеге келді. Мария Иема киім саудасында жұмыс істеді, ал Италиядағы коммунистерді қолдаған Джузеппе Иема машина жасаушы болып жұмыс істеді. Моррис 16 жасында Еңбек партиясына кірді. Ол Сиднейдегі мемлекеттік мектептерде, соның ішінде қазір жабық Нарви ер балалар орта мектебінде білім алған. 1997 жылы Иемма Сантина Райтиге үйленді, олардың төрт баласы бар. Ерлі-зайыптылардың үлкен баласы Клара крикет ойнайды. Иемма Австралияның Еңбек партиясының Жаңа Оңтүстік Уэльс филиалының басым оңшыл фракциясының мүшесі. 1984 жылдан 1986 жылға дейін ол Commonwealth Bank Employees Union-тің өкілі болды. Содан кейін ол Боб Хоук және Пол Китинг федералды үкіметтерінде қоршаған ортаны қорғау және әлеуметтік қамсыздандыру портфельдерін жүргізген сенатор Грэм Ричардсонның кеңесшісі болып жұмыс істеді. Иемма NRL-дегі Сент-Джордж Иллаварра Драгондарының жанкүйері. Ол сондай-ақ АФЛ-дегі Сидней лебедейлерін қолдайды.
Хёрствиллдің депутаты
Иемма 1991 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында Хёрствиллдің либералды орындығына қатысты. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы Ассамблеясына "Естуші жергілікті адам" ұранымен сайланды, ол Ерлвудтың Phil White мүшесін жеңді. Бірінші мерзімінде ол Регламентті қарау комитетінің мүшесі болды және он бір ай бойы Конституция (белгілі мерзімдегі парламент) заң жобалары бойынша бірлескен арнайы комиссияның мүшесі болды. 1995 жылы қайта сайланып, Карр үкіметінде парламенттік хатшы болып тағайындалды. Бастапқыда ол Бас прокурорға және өнеркәсіптік қатынастар министрі Джефф Шоуға көмек көрсетті, ол 1997 жылы Премьер-министр Боб Каррға көмек көрсететін Парламент хатшысы болып тағайындалды. 1999 жылы Хёрствиллдің орындығы жойылғанда, ол Лакембаның қауіпсіз орындығына арналған қиын сайлау алдындағы шайқаста жеңіске жетті, оған Хёрствиллдің ескі орындығының бір бөлігі кірді. Iemma 2008 жылы отставкаға кеткенге дейін Lakemba ұстады. Денсаулық сақтау министрі лауазымында болған кезінде ол үлкен дау-дамайлар туғызбаған, бірақ ол денсаулық сақтау портфелі туралы: "Бұл үкіметтегі ең үлкен және ең қиын жұмыстардың бірі" деп айтқан. Иемма бірден бірнеше рет отставкаға кетеді. Премьер-министрдің орынбасары және қазынашы Эндрю Рефшаудж және бір кездері өзін әлеуетті көшбасшы деп санаған аға министр Крейг Ноулз екеуі де саясатты тастайтынын мәлімдеді. Салыстырмалы түрде қысқа мерзімдік билік еткеніне қарамастан, Иемма үкіметі көлік, денсаулық сақтау және болашақ сумен жабдықтау саласында маңызды қызмет көрсету проблемаларына тап болды. Сидней газеттері Иемма үкіметі саясатты әзірлеуге қарағанда "спинге" көбірек қызығушылық танытқан деп үнемі мәлімдеген. Оның премьерлік лауазымы басқа да ұяттармен шектелді. Мысалы, 2006 жылдың ақпан айында Канберрада COAG баспасөз конференциясын күтіп, Викторияның премьер-министрі Стив Бракспен сөйлесіп, камералардың жұмыс істеп жатқанын түсінбегенде, Иемма: "Бүгін? Крос-Сити туннельінің жаңа директоры қандай дау-дамай тудырды? Бұл мәселеде ешқандай дау жоқ". Дегенмен, оның алғашқы сайлауына дейін бірнеше ай бойы ол түрлі сауалнамаларда ыңғайлы көшбасшылықты сақтап қалды және 2007 жылдың наурыз айында өткен сайлауда қайта сайланды. Еңбек партиясы 52 орынға ие болды, ал Коалиция 35 орынға ие болды.
"Today? This fuckwit who's the new CEO of the Cross City Tunnel has been saying what controversy? There is no controversy." Nevertheless, in the months leading up to his first election as Labor leader, he maintained a comfortable lead in various opinion polls and was re elected in the March 2007 election. Labor was returned with 52 seats compared to 35 for the Coalition.
Екінші қызметі
2007 жылдың 15 шілдесінде NSW теміржол жүйесіндегі бірнеше сәтсіздіктерден кейін Иемма үкіметтің теміржол кәсіподақтарымен соғыста екенін мәлімдеді. 2007 жылдың қарашасында Иемма үкіметі генетикалық модификацияланған канола өндірісіне тыйым салуды алып тастады және мемлекеттің электр жүйесін жекешелендіру процесін бастады. 2008 жылдың 3 мамырында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының АЛП штаттық конференциясы 702 дауыспен 107-ге қарсы дауыспен Иемма үкіметінің штаттың электр жүйесін жекешелендіру жоспарларын қабылдамады.
Отставка және саяси мансаптан кейінгі өмір
2008 жылдың 5 қыркүйегінде Иемма вице-премьер Джон Уоткинстің отставкасына байланысты ұсынылып отырған кабинет қайта құрастырудың егжей-тегжейінен кейін премьер-министр лауазымынан кеткенін мәлімдеді. Iemma тағы бес министрдің де, соның ішінде қазынашы Майкл Коста мен денсаулық сақтау министрі Реба Меагердің де кетуін ұсынды. Иемманың фракциясы, Орталық бірлігі, қазынашыны жұмыстан шығаруды қолдады, бірақ басқа төрт министрді емес. Осылай қабылдамағанына қарамастан, Иемма қызметінен кетті. Ал, партия мүшелері оның орнына премьер-министр ретінде Нейтан Ристі бір ауыздан таңдады. Иемма 2008 жылдың 19 қыркүйегінде парламенттен отставкаға кетті, бұл оның 17 жылдық саяси мансабын аяқтады және Роберт Фуроло жеңген Лакембадағы орынға қосымша сайлауға мәжбүр болды. 2009 жылдың мамыр айында Иемма ауруханаға кірді. Нәтижесінде ол аяғын қозғалмайтын болды. Иемма 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап Оңтүстік-Шығыс Сиднейдің жергілікті денсаулық сақтау округінің төрағасы және Онкология институты NSW және Сидней крикет және спорттық алаңдары тресті кеңестерінің төрағасы болды. Алайда, Иемма Бартондағы алдын ала іріктеуге қарсылық білдірмеуге шешім қабылдады, ал оның орнына Стив МакМахонға алдын ала іріктеу өтті. 2012 жылдың қарашасында және 2014 жылдың наурызында Иемма NSW-тің жемқорлыққа қарсы тәуелсіз комиссиясына (ICAC) Australian Water Holdings және Sydney Water арасындағы дауға қатысты Эдди Обейдтің сыбайлас жемқорлық әрекеттеріне қатысты; және Иан Макдональд пен Обейдтің пайдалы кен өндіруге лицензия беру туралы сыбайлас жемқорлық әрекеттеріне қатысты. ICAC Obeid пен Macdonald екеуін де кен өндіруге лицензия беру туралы сыбайлас жемқорлықпен әрекет еткен деп тапты және қылмыстық айыптар тағылды. 2015 жылы Иемма 2016 жылғы Австралиядағы федералды сайлауда Бартонға қарсы сайлауға үміткер болды. Бартонды ақыр соңында Иемманың бұрынғы әріптесі Линда Берни жеңіп алды.
Құрметтер
Морис Иемма жабық спорт орталығы, Иемма құрметіне аталып, Кентербери Банкстаун қаласы мен YMCA NSW серіктестігімен жұмыс істейді. Бұл қазіргі заманғы спорттық нысан, ол әртүрлі жабық спорт түрлеріне, соның ішінде нетбол, баскетбол, футбол және волейболға, сондай-ақ спорт залына, киім ауыстыратын бөлмелерге, асханаға және бала күтіміне қызмет көрсетеді. Бұл нысан 2011 жылдың наурыз айында ашылды.