Кіріспе
Американдық композитор
Дэвид Ланг (8 қаңтар 1957 жылы туған) – Нью-Йорк қаласында тұратын американдық композитор. Bang on a Can музыкалық ұжымын құрдас негізін қалаушы, ол 2008 жылы «The Little Match Girl Passion» шығармасы үшін Музыка саласындағы Пулитцер сыйлығымен марапатталды. Бұл шығарма 2010 жылы Пол Хиллиер мен Theatre of Voices тобының «Үздік шағын ансамбль орындауы» номинациясы бойынша «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. Лэнг «Жаслық» фильмінен «Simple Song #3» әні үшін «Оскар» сыйлығына үміткер болды.
Ерте өмір және білім
Лэнг Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында дүниеге келген. Лэнг еврей тегінен шыққан. Жастық шағында ол тромбонмен ойнаған. Стенфорд университетін бакалавр дәрежесімен бітірген соң, Айова университетіне оқуға түсті. Ол былай дейді: "Айова университетінде Мартин Дженни есімді композициядан сабақ беретін ұстаз болды. Ол бір семестр сабақ беру үшін Стенфордқа келген еді. Мен оны тамаша деп ойладым. Ол мен бұрын естімеген көптеген нәрселерді білетін. Сондықтан, магистратураға түсуді ойлағанда, Айоваға бардым. Мен оған қуандым. Бұл шынымен алтын ғасыр болды. Маған ол жер өте ұнады". Лэнг 1989 жылы Йель университетінде музыка өнерінің докторы ғылымын қорғады. Дженниден басқа, оның ұстаздары Анри Лазароф, Лу Харрисон, Ричард Хервиг, Джейкоб Друкман, Ханс Вернер Хенце және Мартин Бресник болды. Джулия Вольф және Майкл Гордонмен бірге Лэнг 1987 жылы Bang on a Can ұйымын құрды.
Бірлескен жұмыстар
1999 жылы ол композиторлар Джулия Вольф және Майкл Гордонмен, сондай-ақ либретто авторы/суретші Бен Катчормен бірлесіп "Комик операсы" – "Көшірме ғимарат" шығармасын жазды. Бұл қойылым "Жаңа американдық қойылымның үздігі" номинациясы бойынша Obie жүлдесіне ие болды. Ланг, Вольф және Гордон кейін либретто авторы Дебора Артманмен бірлесіп "оратория" – "Жоғалған заттар" шығармасын жасады, оның жазбасы 2001 жылдың жазында шықты (Teldec New Line). Олардың келесі бірлескен жобасы – "Shelter" мультимедиалық туындысы, ол да Дебора Артманның либреттосымен бірге скандинавиялық вокалдық тобы Trio Mediaeval және неміс ансамблі musikFabrik үшін жасалды. Бұл туынды 2005 жылы Германияда және АҚШ-та орындалды. 2017 жылы қытай әншісі Гонг Линна Лао Луомен қатар "Bang on a Can" композиторлары жазған "Бұлт, өзен және тау" шығармасын тұсаукесермен ұсынды. Олар сондай-ақ 2017 жылдың қазан айында Бруклин музыка академиясында "Bang on a Can" тобының 30 жылдық саяқатын мерекелеуге арналған "Road Trip" шығармасын да премьералады.
Егіндіктің арғы жағына өтудің қиындықтары
1999 жылы Ланг пен драматург Мак Велман "Егістікті кесіп өтудің қиындығы" операсын Амброз Бирстің 1854 жылы егістікті кесіп өтіп бара жатқанда жоғалып кеткен деген әңгімесіндегі, Уильямсон есімді Алабама плантаторы туралы қысқа әңгімесіне негіздеді. (Бирстің оқиғасы қалалық аңыз ретінде қайта жаңғырылады, және таныс болғандай, жоғалған адамға көбінесе Дэвид Ланг есімі беріледі.)
Ұрыс әндері
Көптеген хорлар мен би элементтері бар, шайқас гимндерінен тұратын шығарма алғаш рет 2009 жылы Филадельфияда Мендельсон клубы мен Лия Штайн би компаниясы тарапынан орындалды. Оның АҚШ-тың батыс жағалауындағы тұңғыш көрсетілімін Роберт Гирри режиссерлік етті және 2013 жылдың сәуір айында Кезар павильонында Сан-Франциско хор қоғамы, Volti, Пьемонт балалар хоры және Лия Штайн би компаниясы сахнаға шықты. 2014 жылдың мамыр айында Колледж хоры мен Манхэттен қыздар хоры Intrepid Sea, Air & Space мұражайында шайқас гимндерін орындады. 2015 жылы Шенноа хоры (Шенноа университеті) кампуста өткен концертте «шайқас гимндерін» орындады.
Кішкентай желекші қыздың құмарлығы
Лэнг 2007 жылы Пол Хиллиер мен оның «Голостар театры» үшін жазған «Кішкентай отпақ қыздың құмарлығы» шығармасы үшін 2008 жылы музыка саласындағы Пулитцер сыйлығын алды. Ханс Кристиан Андерсеннің «Кішкентай отпақ қыз» ертегісіне негізделген және Бахтың «Матай құмарлығы» шығармасына шабыттанған бұл шығарма Карнеги Холл корпорациясы мен Перт театры және концерт залының бірлескен тапсырысы болды. Алғашқы орындалуы 2007 жылдың 25 қазанында Нью-Йорктегі Zankel залында өтті. The Washington Post газетінің журналисі Тим Пейдж былай деп жазды: «Мен Дэвид Лэнгтің «Кішкентай отпақ қыздың құмарлығы» шығармасынан бұрынғы ешбір жаңа композицияға осылай қатты әсер еткен емеспін, бұл музыка мен білетіннің барлығынан ерекшеленеді». 2017 жылы Метрополитен өнер мұражайының жылдық мерекелік концертіне, онда бес жыл бойы «Кішкентай отпақ қыздың құмарлығы» орындалған, Лэнг «Кішкентай отпақ қыз (байқаулы)» деп аталатын жаңа нұсқасын жазды, онда көрермендер қауым рөлінде болып, аралық әндерге қатысады. Harmonia Mundi лейблінде жарық көрген «Кішкентай отпақ қыздың құмарлығы» шығармасының Theatre of Voices және Пол Хиллиердің орындауы 2010 жылы «Ең жақсы шағын ансамбль орындауы» номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алды. «Кішкентай отпақ қыздың құмарлығы» «21-ғасырдың классикасы» деп сипатталды.
Өлім сөйлейді
Лэнг бұл ән циклін жазды – Карнеги Холл мен Стэнфордтың жанды өнерінің тапсырысымен, ол 2012 жылдың қаңтар айының соңында екеуінде де тұңғыш рет орындалды – «Кішкентай қыздың құмарлығына» қосымша шығарма ретінде. Алғашқы шығармада өлім жасырын кейіпкер болған, ал осы ән циклінде өлім тұлғаландырылған. «Өлім» кейіпкері үшін әндерді таңдау үшін Лэнг Франц Шуберттің әндерлеріне жүгінді және олардан ағылшын тіліне өзі аударма жасады. «Өлім» партиясын My Brightest Diamond тобының Шара Уорден орындады, ал аспаптар тобында гитарада The National тобының Брайс Десснер, фортепианода Нико Мюлли, скрипка мен дауыста Оуэн Паллетт болды. Ұлттық қоғамдық радио бұл жазбаны 2013 жылғы ең жақсы он классикалық альбомның бірі деп таңдады.
Шектеу операсы
Лэнг либреттоны іздеу жүйесіне қысқа, жеке фразаларды енгізіп, шыққан нәтижелерді жазып дайындады. Операда осы анонимді жаңғырулар бар, оларды сопрано Тони Арнольд сыбырлап айтады, ал Халықаралық қазіргі заманғы ансамбльдің төрт музыканты өте үнсіз ойнайды. Көрерменнің ешқайсысы операның толық нұсқасын ести алмайды және оны жаздыру мүмкін емес, сондықтан оны тек тікелей өнер көрсетілімінде ғана бастан кешіруге болады.
Қатысып кету
Арсенал футбол матчында көпшіліктен естіген күшті ән салудан шабыттанған Ланг 1000-нан астам адам орындайтын ән жазу идеясын ойлап тапты. Алғашқы орындалысы 2014 жылдың 9 маусымында Бирмингемдегі Миллениум Пойнтта болды. Әншілер топтарға бөлінді және әр топтың алдында мегафонмен жетекші тұрды. Дирижер Саймон Холси болды. Ланг әннің мәтінін іздеу жүйесінде "When I am in a crowd I" деген сөз тіркесі арқылы тауып, нәтижелерді тақырыптық топтарға жинақтады.
Ұлттық әнұрандар
Композитор әлемнің барлық ұлттық әндерін зерттеп, олардан идеялар мен фразаларды алып, оларды ағылшын тіліне аударды. Музыкалық тұрғыдан алғанда, ол негізінен қысқа, арпеджиоланған фразалардан тұратын "The Little Match Girl Passion" шығармасына өте ұқсас. Ол хор және струнный квартет үшін жазылған. Алғаш рет 2014 жылдың 7 маусымында Уолт Дисней концерт залында Лос-Анджелес шебер хорымен орындалды, ал әлемдік премьерасының жазбасы 2016 жылдың көктемінде Cantaloupe Music лейбелінде жарық көрді. 2015-16 жылдары Ланг композитор резидентурасында болған Виннипег симфониялық оркестрі ұлттық әнұрандардың Канададағы премьерасын, ал Троица хоры Уолл-стрит Нью-Йорктегі премьерасын олардың Он екінші түн фестивалі аясында, ал Лондон симфониялық хоры Ұлыбританиядағы премьерасын орындады.
анатомия театры
18-ғасырдағы қылмыскерлердің қабірде жарылуының (дисекция) салдарынан туған анатомия театры, Лэнгтің музыкасымен, Лэнгтің либреттосымен және суретші Марк Дионның қатысуымен 2016 жылы Лос-Анджелес операсында тұңғыш рет көрсетілді. Ол ағылшын кісі өлтіруші әйелдің мойындауымен және жазалануымен басталады, содан кейін анатомистің оның денесінде зұлымдық іздерін табуға жасаған тырысынан әңгімеленіп, тіпті өлікке арналған ария да орындалады. Көрермендерге тамақ-сусын ұсынылып, олар 18-ғасырғы қабірде жарылуға куә болған адамдардың орнына балконда отырғызылды. Осы маусымда Лос-Анджелес операсындағы премьерасынан кейін, сыншылар бұл туындыны зұлымдықтың мәнін қызықты, қорқынышты және терең зерттейтін шығарма деп бағалады. Оригиналды жазба Cantaloupe Music лейблымен Marc Kudisch, Peabody Southwell, Robert Osborne, Timur, International Contemporary Ensemble қатысуымен және Кристофер Роунтридің дирижерлігімен шығарылды.
Жеңілген
Лэнгтің соло баритонға арналған бір актілі камералық операсы Томас Бернхардтың «Жеңілген» романы негізінде жазылған. Лэнг Бернхардтың романын алғаш рет 1998 жылы оқып, оны музыкаға беруге құштар екенін бірден сезінді. Лэнг композитор, либретто авторы және режиссер ретінде жұмыс істеді. Bang on a Can өндірген «Жеңілген» 2016 жылғы BAM Next Wave фестивалін ашты. Операның ерекше сахналық шешімі әнші Род Гилфриді оркестр орындықтарының үстіндегі платформаға орналастырды, ол театр балконымен бір деңгейде болды. Көрінетін жалғыз адам – Гилфридің шалқая жатқан платформасындағы пианист Конрад Тао еді. Кішкентай ансамбль сахна сыртынан естілді. Опера үшін оркестр орындықтары алынып тасталды. Лэнг пен «Жеңілген» 2016 жылғы Ричард Б. Фишердің «Келесі толқын» сыйлығымен марапатталды.
Сынсыз оркестр үшін симфония
Филадельфия мектептерінде 1000-нан астам музыкалық аспап бұзылғандықтан ойнатылмай жатыр. Бұзылған аспаптарды жөндеу жөніндегі ағымдағы жобаның бөлігі ретінде, Temple Contemporary, Филадельфия оркестрі, Бойер музыка және би колледжі, Кертис музыка институты және мектеп округімен бірлесіп, Ланг аспаптардың бұзылған күйде шығаратын дыбыстары үшін арнайы симфония жазды. Кәсіби музыканттар мен қоғамдық мүшелер оркестрде орындады немесе аспаптарды өздеріне алды. Концерттен кейін аспаптар жөнделіп, мемлекеттік мектептерге қайтарылды.
Фильм музыкасы
Ол "Requiem for a Dream" атты Кронс квартеті үшін аранжировкалар жасады, "The Woodmans" деректі фильмінің музыкасын жазды және "(Untitled)" (Атауы жоқ) фильмінің саундтрегін жазды. "(Untitled)" фильмінде Ланг Адам Голдберг сомдаған классикалық композитордың басты кейіпкері үшін музыка жазды. Лангтың 2015 жылғы итальяндық режиссер Паоло Соррентиноның "Жастар" фильміне жазған музыкасында ол Майкл Кейн сомдаған композитор және дирижер рөліндегі басты кейіпкер үшін де музыка ұсынды. "Жастар" фильмінен шыққан "Simple Song #3" әні 2016 жылғы "Оскар", "Алтын глобус" және "Критиктер таңдауы" сыйлықтарында "Ең үздік түпнұсқа ән" номинациясына ие болды. Италияда "Жастар" фильмінің саундтрегі мен "Simple Song #3" әні "Дэвид ди Донателло" сыйлығын "Ең үздік саундтрек" және "Ең үздік түпнұсқа ән" номинациялары бойынша жеңіп алды. "Жастар" фильмінің саундтрегінде Лангтың "Just (After Song of Songs)" хор әні де бар, бұл шығарма бастапқыда Louth Contemporary Music Society ұйымының тапсырысымен жазылған. Соңғы жұмысы ретінде ол Пол Даноның "Жабайы өмір" фильміне музыка жазуда.
Жазбалар
Лэнгтің музыкасы Argo/Decca, BMG, Cantaloupe Music, Chandos, CRI, Naxos Records, Point Music және Sony Classical лейблдерінде жарық көрген. Cantaloupe лейблі үшін оның жеке альбомдарының ішінде 2001 жылғы «The Passing Measures» (Birmingham Contemporary Music Group орындауында), 2003 жылғы «Child» (Sentieri Selvaggi орындауында) және 2005 жылғы «Elevated» (Audrey Riley, A Change of Light және Lisa Moore орындауында) бар. Оның музыкасы Icebreaker, So Percussion, Bang on a Can All Stars және Evan Ziporyn топтарының жазбаларында да ұсынылған. Оның 1996 жылғы «Wed» шығармасының струнный квартетке арналған нұсқасы ETHEL тобының 2012 жылғы «Heavy» альбомында орын алған. Оның ноталары Red Poppy Music баспасынан шығады.