Кіріспе
Үнді актері, режиссері және продюсері (1926–1980)
Уттам Кумар (нағыз аты Арун Кумар Чаттопадхяй; 3 қыркүйек 1926 – 24 шілде 1980), «Маханайак» деп кеңінен танылған, үнді киноактері, продюсері, режиссері, сценарийші, композитор және әнші, негізінен бенгал киносында жұмыс істеді. Оның мансабы 1940 жылдардың соңынан 1980 жылы қайтыс болғанға дейін үш онжылдыққа созылды. Кумар үнді киносы тарихындағы ең ұлы актерлердің бірі және Бенгалиядағы ең танымал және сәтті киножұлдызы саналады. Ол 200-ден астам фильмде ойнады, оның ішінде «Агни Парикша», «Харано Сур», «Бичарак», «Саптапади», «Жиндар Банди», «Сеш Анка», «Дейя Нея», «Лал Патор», «Джатугриха», «Тана Теке Асчи», «Чоуринги», «Наяк», «Ниши Падма», «Чхадмабеши», «Дханье Мейе», «Амануш», «Агнишвар», «Багх Бонди Кела», «Саньяси Раджа», «Ого Бадху Сундори» фильмдері бар. Ол «Антони Фиринг» (1967) және «Чирияхна» (1967) фильмдеріндегі рөлдері үшін Ұлттық кино сыйлығының «Ең үздік актер» номинациясын алды. Оның басқа да марапаттары: BFJA «Ең үздік актер» сыйлығы және Filmfare «Ең үздік актер» сыйлығы. Толлыгундждегі «Маханайак Уттам Кумар» метро станциясы және Батыс Бенгалия үкіметінің «Маханайак Сэмман» сыйлығы оның есімімен аталады.
Ерте өмір
Арун Кумар Чаттопадхяй 1926 жылдың 3 қыркүйегінде Калькуттаның солтүстігіндегі Ахиритола ауылында дүниеге келді. Оның әкесі – Хогли округінен шыққан Саткари Чаттопадхяй, ал анасы – Чапла Деви. Ол орташа табысты отбасыда өсті. Әкесі «Метро» кинотеатрында фильмдерді көрсетуші болған. Оның Барун және Тарун деген екі інісі болды. Екіншісі де актер еді. «Утам» деген лақап атын оған анасының анасы берген. Кумар Чакраберия жоғары мектебіне қабылданды, кейін Оңтүстік қалалық (Басты) мектепке түсіп, онда мектеп бітірді. Оқу кезінде ол «Ай клубы» атты театр үйірмесіне қосылды. Кумардың алғашқы рөлі Рабиндранат Тагордың «Мукут» пьесасындағы рөл болды, ол бес жасында ойнады және осы рөл үшін медаль жеңіп алды. Ол «Гаясур» пьесасы үшін де медаль алды. Ол лати-хела күрес өнерін, йоганы үйренді және күрес, футбол, волейбол және крикетпен айналысты. Оның отбасына «Сухрид Самадж» атты әуесқой театр үйірмесі тиесілі болды. Оның кинодағы алғашқы жұмысы – 1948 жылы Нитин Бос түсірген «Дриштидан» фильмі, онда басты рөлді Асит Баран ойнады; бұл фильмде ол Арун Кумар Чаттопадхяй деген туған атымен түскен. Келесі жылы, 1949 жылы, ол алғаш рет «Камона» фильмінде басты рөлде ойнады, сонда атын Өтем Чаттерджи деп өзгертті. Кейін ол атын Аруп Кумар деп қайта өзгертті. 1950 жылы «Мариада» фильмінде ол алғаш рет ән шырқады. 1951 жылы шыққан «Сахаджатри» фильмінде ол Пахари Саньялдың кеңесі бойынша алғаш рет «Утам Кумар» деген есімді қолданды. Кумардың көптеген алғашқы фильмдері (шамамен 7 фильм) сәтсіздікке ұшырады, сондықтан оны «Сәтсіздік шебері» деп атады. Ол қатты көңілі қалды және киноиндустрияны тастауға шешім қабылдады. Осы уақытта Кумар Порт трестінде жұмыс істеуді жалғастырды.
Бастапқы табыстары мен жетістіктері (1952 - 1954)
1952 жылы Кумар М. П. Продакшнның «Басу Порибар» фильмінде басты рөлдердің біріне тартылды. Нермал Дэй режиссерлік еткен бұл фильм оның алғашқы табысқа жеткен және суперхит атанған, сондай-ақ мақтауға ие болған туындысы болды. Рей Кумардың қайтыс болғаннан кейін 1984 жылы фильмді аяқтады, сол рөлге Сомитра Чаттерджиді шақырды. Кумар 1966 жылы «Наяк» фильмінде алғаш рет Реймен ынтымақтастық жасады. «Наяк» фильмінің премьерасы «Индира» кинотеатрында өтті, сол кезде жанталасқан жанкүйерлерге қатысты оқиға болды. Сатьяжит Рей премьераға Ұттам Кумарды шақырды, ол кинотеатқа келгенде мыңдаған адам жиналды. Жұрттың ықыласынан Кумардың көйлегі жыртылып алынды. Осы фильм үшін ол үшінші рет BFJA үздік актер сыйлығын жеңіп алды. Кейін ол Берлин кинофестиваліне қатысты. Кумардың «Наяк» фильміндегі ойынынан әсерленген актриса Элизабет Тейлор онымен жұмыс істеуге және кездесуге ниет білдірді. 1967 жылы Кумар Реймен тағы да «Чирияхна» фильмінде жұмыс істеді, онда ол әйгілі бенгал детективі Бьомкеш Бакши рөлін сомдаған алғашқы актер атанды. Үндістан Үкіметі үздік актер үшін Ұлттық кино сыйлығын тағайындаған кезде, Кумар 1968 жылы 15-ші Ұлттық кино сыйлықтарында «Чирияхна» және «Энтони Фиринги» фильмдеріндегі рөлдері үшін марапатталған алғашқы актер болды. 1968 жылы ол «Чоуранги», «Кокхоно Мегх» және «Тин Адхьяй» фильмдерінде ойнады. 1971 жылы ол «Данни Мейе» және «Чхадмабеши», «Жибан Жиггаса» және «Экхане Пинхар» комедиясында жұмыс істеді. Осы фильм үшін ол бесінші рет BFJA үздік актер сыйлығын жеңіп алды. 1972 жылы ол «Стри» және «Мемсахеб» екі фильмінде жұмыс істеді және «Стри» үшін алтыншы рет BFJA үздік актер сыйлығын жеңіп алды. 1973 жылы ол «Рудра Чхая» хит-фильмінде және өзінің режиссерлік дебюті «Бон Палашир Падаболи» фильмінде жұмыс істеді. 1974 жылы ол Шакти Самантаның «Амануш» (бенгал және хинди тілдерінде) түсті фильмінде ойнады. Осы фильм үшін ол жетінші рет BFJA үздік актер сыйлығын және алғашқы Filmfare сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильм прокатта рекорд орнатып, «алтын мерейтой» атанып, Кумардың мансабындағы ең табысты фильмге айналды. 1975 жылы ол «Саньяши Раджа», «Мучак» және «Агнишвар» сияқты танымал фильмдерде ойнады, сондай-ақ «Приё Бандхоби» фильмінде Сучитра Сенмен соңғы рет бірге жұмыс істеді. Сол жылы ол «Багх Бонди Кхела» фильмінде жаман рөлде ойнады.
Соңғы жылдар 1976 - 1980 жылдар
1976 жылдан бастап Кумардың мансабы құлдырады, бірақ «Банхисиха» (1976) сияқты бірнеше табысты фильмдерге қарамастан, ол сегізінші және соңғы BFJA үздік актер сыйлығын жеңіп алды, бұл сол кездегі рекордтық жеңіс болды. 1977 жылы ол Шакти Самантаның «Ананда Ашрам» атты тағы бір қос нұсқасымен жұмыс істеді. 1978 жылы ол «Дханрадж Таманг» фильмінде жұмыс істеді, соның арқасында Filmfare Award East жүлдесінде «Үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. 1979 жылы ол табысты болған «Сунаяни» фильмінде жұмыс істеді. Бірақ осы фильмдердің арасында көптеген фильмдер сәтсіз аяқталып, орташа деңгейде болды. 1980 жылы «Дүй Притиби» шықты, ол ұзақ уақыттан кейін сәттілікке жетіп, сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Бұл оның өмірінде түсірілген соңғы фильм болды. Ол қайтыс болғаннан кейін бірнеше фильмдер жарық көрді, олардың бірі – «Ого Бадху Сундори» (1981) кассада үлкен жетістікке жетіп, 26 апта бойы көрсетілді. Кейіннен «Калланкини Канкабати» және «Протисод» фильмдері де сәтті болды. 1982 жылы «Деш Преми» атты хинди фильмі шықты, онда Уттам Кумар маңызды рөлде ойнады. Бұл фильм де сәтті болды. Оның 1987 жылы шыққан соңғы фильмі – «Мере Карам Мере Дхарам» атты хинди фильмі, онда ол шағын рөлде ойнады. Кейін Кумар «Только одна година» (84 күн бойы театрларда көрсетілген), «Бон Палашир Падабали» (120 күн бойы театрларда көрсетілген) және оның өлімінен кейін жарық көрген «Калланкини Канкабати» сияқты үш табысты фильмге режиссерлік етті. Ол Хеманта Мукерджи мен Аша Бхосле ән салған «Кал сен аллея» (চলচ্চিত্র) фильміне музыка жазды, сондай-ақ «Сабясачи» (1977) әнін де жазды. Ол өзінің «Навроджание» (1956) фильмінде де әнші болды. Кейін ол Рабиндра Сангит әндерін жазып алды. Ол Шьямал Митрамен бірге «Бон Палашир Падабали» фильміне қосымша музыка жазды.
Театр
Кумар киноға түсуге дейін театр өнерімен айналысты. 1953 жылы ол театрға қайта оралып, "Жұлдыз театр" атынан "Шьямали" атты қойылымда ойнады. "Шьямали" 486 түндік көрсетіліммен рекорд орнатты. Режиссер Ажой Кар осы қойылымның сюжеті негізінде "Шьямали" атты фильм түсірді. 1970 жылдары Кумар "Шилпи Сангшад" ұйымы аясында спектакльдерге режиссерлік жасады. Ол "Чарранкаби Мукунда Дас", "Саджахан" және "Чартитрахин" атты үш қойылымды қойды, бірақ оларда өзі ойнаған жоқ. Кейін ол "Алибаба" спектаклінде ойнады.
Экрандық серіктестіктер
Кумар мен Сухитра Сен көптеген фильмдерде бірге түсірілді. Пате Холо Дери, Харано Сур, Чауа Паова, Бипаша, Жибан Тришна, Сагарика, Триджама, Индрани, Сабар Упаре, Сурджо Торон, Раджлаксми О Сриканто, Экти Раат, Грихадаха, Камалатта, Хар Мана Хар және Ало Амар Ало. Олар 30 фильмде бірге жұмыс істеді, оның 29-ы кассалық табысқа жетті. Бір сұхбатында Уттам Кумар Сухитра Сенмен арадағы химия туралы былай деді: "Рома менің мансабымды құтқарып қалды. 'Шари Чуаттор' фильмінен бұрын барлық әйел актерлер менен үлкен болғандықтан, арамыздағы химия дұрыс жұмыс істемеді, соның салдарынан көптеген фильмдерім сәтсіз аяқталды. Содан кейін Рома келді және мен өзімнің қаһарман қызымды таптым деп сезіндім. Егер Рома келмеген болса, мен ешқашан Уттам Кумар болмас едім". "Сонар Харин" фильмінде Суприя Деви Кумармен бірге басты рөлде ойнады. Бірге көбірек фильмдерде түсірілген сайын, олар экраннан тыс жерде де жақын болды. 1963 жылы Уттам Бхуванипурдың Гриш Мукерджи көшесіндегі үйінен кетіп, Суприямен келесі 17 жыл бойы, өмірінің соңына дейін бірге тұрды. Олар "Уттараян", "Чирадинер", "Агни Санскар", "Суно Баранари", "Кал Туми Алея", "Лал Патор", "Анда Атит", "Судху Экти Бочхор", "Мон Ние", "Биламбита Лой", "Бхола Майра", "Саньяси Раджа", "Бон Палашир Падабали", "Сестра", "Жибон Мритюе", "Баг Бандир Кхела" сияқты бірнеше фильмде бірге ойнады. Кумар актриса Сабитри Чаттерджимен де көптеген фильмдерде жұмыс істеді. Олар алғаш рет 1951 жылы "Сахаджатри" фильмінде бірге түсті. Олар 39 фильмде бірге жұмыс істеді, бұл Уттам Кумардың ең көп бірге жұмыс істеген актерлерінің арасындағы рекордтық көрсеткіш. Олардың ішінде "Абак Притхиби", "Бхранти Билаш", "Уттараян (চলচ্চিত্র)", "Нишипадма", "Мучак", "Дханье Мейе" және тағы да басқа фильмдер бар.
Радиодағы дау
Кумар 1976 жылы "Чанди Пат" мақаласын "Үндістанның Бүкілұлттық Радиосының" (AIR) студиясында оқуға шақырылды. Ол, әдетте Бирендра Кришна Бхадра оқитын рөлді алмастырғаны үшін тыңдаушылар тарапынан сынға ілікті. Кумар өтініш айтып кешірім сұрады және Бхадра қызметке қайта орналастырылды.
Қайырымдылық және белсенділік
Кумар Үндістанның тәуелсіздік қозғалысында белсенді қатысты. 1945 жылы ол Субхас Чандра Боздың Үндістан Ұлттық Армиясының көмек қорына көмектесіп, "Анандомамат" пьесасының қойылымын ұйымдастырды және түскен 1700 рупиялық табысты Сатиш Чандра Бозға берді. Ол сондай-ақ 1946 жылы Калькуттадағы қақтығыстарға қатысты. Ұттам Кумар кедей суретшілер мен техникалық қызметкерлерге көмектесті. 1968 жылы ол "Абхинетри Сангха" ұйымынан шығып, кедей суретшілер мен техникалық қызметкерлерге көмек көрсету үшін өз "Шилпи Сангшад" қорына негіз салды. Ол осы ұйымның президенті өмірінің соңына дейін болды. Ол көптеген фильмдерде жалақысыз жұмыс істеді. 1978 жылғы су тасқынына байланысты, 1979 жылы бенгал және бомбей киноиндустриясының актерлері арасында қайырымдылық крикет матчын ұйымдастырды. Ол Бенгал командасының капитаны болды, ал Дилип Кумар Бомбей командасының капитаны болды.
Жеке өмір
Кумар 1948 жылы Гаури Чаттерджиге үйленді (27 қыркүйек 1929 – 21 сәуір 1981). Олардың Гаутам Чаттерджи (7 қыркүйек 1950 – 2 мамыр 2005) есімді ұлы болды. Олардың некесі қиындыққа толы болды. Көптеген жанкүйерлер Утам мен Сухитраның қарым-қатынасын білгісі келіп, олардың бірге екенін ойлады. Кумардың ажырасуына олардың себепкер болды деген қауесет тарады, бірақ бұл рас емес, олар екеуі де үйленген, отбасылары болған және әріптес ретінде бір-бірін құрметтеген. Оның немересі Гураб Чаттерджи және інісінің немересі Саурав Банерджи екеуі де актерлер. Келесі күні, 25 шілдеде, миллиондаған адам оның жаназасына жиналды және бір бүкіл ормандар кесілді. Бенгал тіліндегі "Анандабазар Патрика" газеті Утамның қазасы туралы екі хабар жариялады. Олардың бірінің тақырыбы қысқа болды: Cholochitre Indrapatan, яғни «Кино өзінің алып есімді жоғалтты».
Мұра
Кумарға admiration білдірген актерлер қатарында Элизабет Тейлор, Дилип Кумар, Виджаянтимала, Дәрмендра, Раджеш Ханна, Шамми Капур және Амитабх Баччан бар. 2009 жылы оның құрметіне Калькуттадағы Толлыгунджэ метро станциясы Маханайак Уттам Кумар метро станциясы деп қайта аталды. Станцияның жанында Кумардың толық бой мүсіні орнатылды. Пошта департаменті 2009 жылдың 3 қыркүйегінде актердің туғанына 83 жыл толуына орай оның суреті бар пошта маркасын шығарды. Бұл шара оның қайтыс болған күні Өтем Манчада жыл сайын өткізіледі.
Танымал мәдениетте
2016 жылы Кумардың өміріне негізделген «Маханайк» телесериалы, бенгал актері Просенжит Чаттерджидің қатысуымен жасалды. 2022 жылы Кумар туралы «Ахена Утам» атты фильм, бенгал актері Сасвата Чаттерджидің қатысуымен түсірілді. 2024 жылғы Срижит Мукерджидің «Оти Уттам» фильмінде Кумар VFX технологиясы арқылы бейнеленді, оның 54 фильмінен алынған кадрлар қолданылды.