Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шинаин (аударма: Дала халқы) – фантастика авторы Мерседес Лакки жасаған ойдан шығарылған этнографиялық топ. Олар ежелгі Каледаин нәсілінің ұрпақтарының шамамен жартысын құрайды, ал қалған жартысы Таледралар (Бүркіттің бауырлары). Оларды таңдаған отаны – Дхориша жазығы, үлкен кратердің түбіндегі кең-салысты жоталы дала және шамандық рәсімдер барысында ғана сиқырды қолданудан бас тартуларымен ерекшеленеді. Олар бедуиндерге ұқсас өмір салтымен өмір сүреді: көшпелі, шатырларда тұрады, көбінесе мал өсіреді және жылқы шаруашылығымен айналысады. Шинаин сонымен қатар саудагерлер, және жазықтың шетінде Ката'шин'аин деген жартылай тұрақты елді мекені бар. Олардың физикалық ерекшеліктері бар: қара шашты, көк көзді, алтын түсті терілі. Шинаин өздерінің құдайына – Қаленелге (Жұлдыздардың қылышы немесе Жұлдызды көз) қадір тұтады, ол төрт түрлі бейнеде көрінеді: Қыз, Жауынгер, Ана, Қартайған ана. Олардың кітаптарда көбінесе айтылмаған ер құдайы да бар. Ол да құдайша сияқты, құдайдың төрт бейнесіне сай төрт түрлі бейнеге ие: Саяхатшы, Қорғаушы, Аңшы және Жол көрсетуші.
The Shin'a'in (translation: People of the Plains) are a fictional ethnographic group created by fantasy author Mercedes Lackey. They comprise roughly half of the descendants of an ancient race, the Kaled'a'in; the other half are the Tale'edras (Brothers of the Hawk). They are characterized by their chosen homeland, the Dhorisha Plains, an enormous grassland in the bottom of a great crater, and by their refusal to use magic except as part of the shamanic rituals. They resemble the Bedouins in lifestyle; they are nomadic, living in tents, and they are predominantly herders and horse breeders. The Shin'a'in are also traders, and have a semi permanent settlement, Kata'shin'a'in, on the rim of the Plains. They are characterized by a certain racial type; black haired, blue eyed, with golden skin. Shin'a'in worship their deity in the form of a Goddess, Kal'enel (Sword of the Stars, or The Star Eyed) with four aspects; Maiden, Warrior, Mother, Crone. They also have a male deity who does not appear much in the books. Like the Goddess, he has four aspects that correspond to the four aspects of the Goddess: the Rover, Guardian, Hunter and Guide.
Жылқылар
Шинаиндер жылқылармен қарым-қатынастарымен танымал, оларды көбінесе dester'edre (Жел туған бауырлар) немесе одан да жас клан балалары (Jel'sutho'edrin) деп атайды. Шинаин жылқысы өзінің сапасымен, әсіресе соғыс аттарымен танымал. Даладан шыққан соғыс аттары әрқашан аналық болады: Шинаиндер олардың ақылдылығы үшін биелерді артық көреді. Шинаин соғыс аттары ешқашан Шинаин емес адамға тиесілі бола алмайды және олар ешқашан сатылмайды. Оларды "соғыс биесі" деп атайды, және олар сыртқы түрінен гөрі ақыл-ойы, ептілігі мен бұлшық еттері үшін өсіріледі, сондықтан олар көрікті болмайды. Олардың сыртқы түрі біршама жалпақ, үлкен, кең маңдайлары, шаңды сұр түсті терісі және күшті арт жағы (арт жағы көбінесе алдыңғы жағынан жоғары болады) бар. Оларды тек олардың иелері ғана ұстауға немесе мінуге үйретеді, және рұқсатсыз жақындаған кез келген адамды ауыр түрде жарақаттайды немесе (көбінесе) өлтіреді. Атты студиялар ешқашан даладан шықпайды, ал сырттан келгендерге сатылатын жалғыз Шинаин жылқылары – олардың жүк көтеруге арналған жылқылары мен сұрыпталғандары, олар соғыс аттарынан мүлдем басқа тұқымға жатады (бірақ Шинаин емес жылқылардан әлдеқайда жақсы).
The Shin'a'in are famous for their relationship to their horses, whom they often refer to as dester'edre (Wind born Siblings), or ever younger clanschildren (Jel'sutho'edrin). The Shin'a'in horses are famous for their quality, especially the warsteeds. A warsteed off the Plains is always female: the Shin'a'in prefer the mares for their intelligence. No Shin'a'in warsteed is ever permitted to belong to a non Shin'a'in, and they are never sold. Battlemares, as they are known, are distinguished as being ugly, as they are bred for their brains, agility and muscle rather than for looks. In appearance they are somewhat coarse, with large, broad foreheads, dusty gray coats and muscular quarters (the hindquarters often somewhat higher than the forequarters). They are trained to allow only their riders to handle or ride them, and will seriously injure or (more often) kill anybody unauthorized who comes close to them. The studs never leave the plains, and the only Shin'a'in horses sold to outsiders are their saddle beasts and their culls, which are of entirely different breeding stock to the warsteeds (though highly superior to non Shin'a'in horses).
Тарих
Шинаиндер мен Таледралар тайпалардың бөлінуі кезінде екі бөлек халыққа айналды, бұл оқиға кейбір жандар үшін қайғымен еске алынады. Ұлы соғыс, дана және жақсы сиқыршы Үрто мен зұлым Маар арасында болды, нәтижесінде екеуі де қаза тапты және олардың қамалдары қирады. Маардың бекінісі суға толы кратерге айналып, кейін Евендим көлі деп аталды. Үртоның мұнарасы қара шынымен қапталған алып кратерге айналды. Құдай Каледаинге көрініп, оларға екі міндет тапсырды: алғашқы міндет алған тайпалар сиқыр арқылы жерге келтірілген зиянды қалпына келтіруі керек еді, осылайша Тале'эдралар пайда болды. Шамандық сиқырдан басқа қандай да бір сиқырды қолданудан бас тартқан тайпалар кратерде тұрып, Үртоның мұнарасындағы әлі де сақталған қаруларды күзетуі керек еді. Екінші міндетті қабылдаған тайпалар Шинаин атанды, ал Құдай қираған жерді шөппен жауып, олардың онда өмір сүруіне жағдай жасады. Осы жазықтың халқының қайта толуы зор құрбанды талап етті: Шинаиннің алғашқылары болған төрт тайпаның ақсақалдарының (Бүркіт, Қасқыр, Шөпті мысық және Елік) өмірі. Осы оқиға жазыққа «Дхориша-Шина», яғни «Құрбандық жазығы» деген ат берді. Сондай-ақ, басқалардан тым алыс кеткен Каледаин тайпасы да болды, олар Жоғалған тайпа – к’Леша деп есептелді. К’Лешалар Мерседес Лаккидің «Вальдемар» романдарынан табылған уақыт белгілемелеріне сәйкес, шамамен 2400 жыл өткен соң, Сиқыршылар соғысы мен Сиқыршылар дауылдары кезінде қалғандарымен қайта қосылды.
The Shin'a'in and Tale'edras became two separate peoples at the Sundering of the Clans, an event remembered with some sorrow. A great war between Urtho, a wise and good mage, and Ma'ar, an evil one, resulted in the death of both and the destruction of their citadels. Ma'ar's fortress became a crater that filled with water and was later named Lake Evendim. Urtho's tower become a massive crater covered in black glass. The Goddess appeared to the Kaled'a'in and gave them two tasks: The Clans who were given the first task were to use magic to restore the damage done to the land through magic; these people became the Tale'edras. The Clans who shunned the use of any magic except for that of the Shaman were to live in the crater and guard the weapons still sealed in Urtho's tower. The clans who accepted the second task became the Shin'a'in, and the Goddess covered the ruined land with grass so that they could live there. This re populating of the Plains came at a great cost: the lives of the Elders of the four Clans who were the first of the Shin'a'in (Hawk, Wolf, Grass Cat, and Deer). This gave the Plains their name the Dhorisha Shin'a, the Plains of Sacrifice. There was also a Kaled'a'in clan that had gated so far out from the others that they were considered the Lost Clan, the k'Leshya. The k'Leshya reunited with the others during the Mage Wars and Mage Storms near 2400 years later, per Mercedes Lackey's timelines found in the Valdemar novels.
Орындар мен әлеуметтік ұйым
Шинаиндер тотемдік жануарлардың атымен аталатын руларда ұйымдастырылған (Мысық руы, Қыран руы және т.б.). Мысалы: Лихаирден – Шабысшы елен руы, немесе Талеседрин – Қыранның балалары. Әр руды клан ақсақалы мен шаман (немесе бірнеше шаман) басқарады. Сиқырды қолданушылар – шамандар ғана. Руда туған және сиқыр қолдану қабілетіне ие балалар шамандардың қатарына қосылуы керек немесе оқу үшін Тайледрасқа баруы тиіс. Егер олар екеуіне де келіспесе, шаман Құдайдан сиқырдың күшін жоюды сұрайды, ал бала руда өмір сүруін жалғастырады. Шинаин руында маңызды бірнеше мүше бар: ру ақсақалдары, шамандар мен емшілер, сондай-ақ ру анасы. Ру Шинаин үшін соншалықты маңызды, русыз Шинаиннің өмір сүруге себебі жоқ деп есептеледі. Олар өз рулары үшін өмір сүреді және өледі.
The Shin'a'in are organized in Clans named for a totemic animal (Clan of the Cat, Clan of the Hawk, etc. E. g.: Liha'irden as Clan of the Racing Deer, or Tale'sedrin as Children of the Hawk.) They have a clan elder and a shaman (or several shamans) who rule the Clan. The shamans are the only magic users; children born to the Clan who have the ability to use magic must join the shamans or leave the Plains to join Tayledras for training. If they wish to do neither, then the Shaman will call upon the Goddess to seal away the touch of magic and the child will continue to live life in the Clan. The Shin'a'in clan has several pivotal members: the Clan Elders, Shaman and Healers, in addition to a Clanmother. Clan is so important to the Shin'a'in that a Shin'a'in Clanless is considered as having no reason to live. They live and die for their Clans.
Шамандар
Шамандар – Шин'аиннің рухани көшбасшылары. Олар Рулардың ішінде зор құрметке ие. Олар клан мен кланнан тыс білімді сақтайды. Шамандарды қарапайым бас киімдерімен және екі кішкентай бұғы мүйізімен тануға болады. Шамандардың өз Календерлері бар, олар жауынгерлер емес, ғалымдар және білім сақтаушылар. Бұл "Жазушылар", олар терең көк түсті киім киеді және кланның және кланнан тыс білім мен тарихты сақтауға, сондай-ақ "Қылышкерлер" шайқас және күрес жолына адал болғандай, сондай адал.
Shamans are the spiritual leaders of the Shin'a'in. They hold a great place of respect within the Clans. They are the keepers of outClan knowledge. Shamans can be distinguished as they wear simple headdresses with two small deer antlers. The Shaman possess their own type of Kal'enedral who instead of warriors are scholars and keepers of knowledge. These Scrollsworn, as they are known, wear a dark navy blue, and are as devoted to the preservation of the Clan and outClan knowledge and history, as the Swordsworn are to the way of the fighting and combat.
Календерл
Шинаиннің кіші тобы – Каленедр (сөзбе-сөз – Оның қылыш әйелдері немесе Қылышқа ант бергендер) деп аталатын жауынгерлер тобы. Мұндай адамдар әр түрлі себептермен Құдайға ант береді; белгілі Каленедрдың бірі – Тарма шена Талеседрин, ол өзінен басқа кланының барлық мүшелері қарақорғаштардан қаза тапқаннан кейін кланы үшін кек алуға ант берді. Шынайлардың арасында қандастыққа тыйым салынған. Қандық қақтығыс немесе кек алу үшін Каленедрдің антын беру қажет. Бұл ант үш бөліктен тұрады: бірінші, Каленедр Оңтүстік жел мен Жаңа Ай Құдайына (Жауынгерге) ант береді, екінші, олар барлық Шынай кландарына қызмет етуге ант береді, және тек содан кейін ғана өз кландарына ант етеді. Бұл келісім клан арасындағы бәсекелестікті болдырмайды, және ешбір Шынай екіншісіне қарсы қару көтеруге болмайды. Каленедрлер бойдақ, мүлдем жыныстық құштарлықтан ада (Құдайша оларды алаңдатудан босату үшін оны алып тастайды) және көбінесе андрогин болып табылады. Кәдімгі Каленедрлер тек қоңыр немесе қара түсті киім киеді: қара түс тек қандық қақтығыс кезінде немесе ритуалдық жекпе-жекте ғана тағылады. Каленедрлер өлімнен кейін де Құдайларына қызмет етуді жалғастырады; олар – леши’а Каленедрлер (рух Каленедрлер) және қара киімдерімен ерекшеленеді, әдетте Каленедрлер қандық қақтығыста болғанда ғана киіледі және беттері бүркелген (оларға «Бүркенгендер» деген лақап ат беріледі). Осы Бүркенгендер тірі Каленедрлерді оқытумен айналысады: ғимараттың ішінде өткізілмеген әр түні Бүркенгендер Каленедрлерге қару қолдануды үйретеді. Бұл Каленедрлерді әлемдегі ең қорқынышты және тәжірибелі жауынгерлердің біріне айналдырады.
A sub group of Shin'a'in is a class of warriors known as the Kal'enedral (literally Her Sword Brothers, or Sword Sworn). Such persons swear an oath to the Goddess for various reasons; one famous Kal'enedral was Tarma shena Tale'sedrin, who took the oath to avenge her Clan after every member but herself was murdered by bandits. Blood feud is forbidden amongst the Shin'a'in. In order to pursue blood feud or revenge, the oath of Kal'enedral must be sworn. This oath is in three parts: first, the Kal'enedral are Sworn to the Goddess of the South Wind and the New Moon (the Warrior), secondly they are Sworn to the service of the Shin'a'in Clans as a whole, and only then are they Sworn to their particular clan. This arrangement precludes inter clan rivalry, and no Shin'a'in may take up arms against another. Kalen'edral are celibate, entirely without sexual desire (the Goddess removes it to free them from distraction) and are frequently androgynous. Ordinary Kal'enedral dress only in dark brown or black: the black is only worn when on blood feud or engaging in ritual combat. Kal'enedral continue to serve their Goddess after death; they are leshy'a Kal'enedral (spirit Kal'enedral) and are distinguished by their black clothing, normally only worn when the Kal'enedral is on blood feud, and veiled faces (giving them the nickname "the Veiled Ones"). It is the Veiled Ones who are entrusted with the training of the living Kal'enedral: on every night spent not within the confines of a building, the Veiled Ones will train the Kal'enedral in weapons work. This makes a Kal'enedral one of the most feared and accomplished warriors in the world.
Қанды ант
Шынайлар өз кландарына ерекше көңіл бөледі және әдетте сырттан келгендермен көп қарым-қатынас жасамайды. Бірақ, кейде олар Ше'ендран (Қан бауыр/Қан қарындас) сертін сырттан келген адаммен бірге қабылдайды. Бұл сертке қатысушылардың әрқайсысы оң алақанына кішкентай, ай тәрізді кесіп, қолдарынан ұстасып, қандарын араластырады. Ше'ендран серті байланыстыратын екі адамды туған бауырлардан немесе жақындарынан да жақын етеді, сондай-ақ бір-бірінің сезімін сезінуге мүмкіндік береді (егер біреуі қауіпке ұшыраса, екіншісі оны сезінеді). Осылайша, Тарма Шена Талеседрин және оның Ше'ендрасы, әйгілі сиқыршы Кетриверис (Кетри) Талеседрин кланының негізгі құрамын қайта толықтырды, себебі серт беру арқылы Кетри асырап алу арқылы Шынай болып саналды. Талеседрин Кетри мен оның күйеуі Ядрекпен туған балаларымен, сондай-ақ басқа кландардан асырап алынған балалармен қайта жанданды. Осыдан кейін Талеседрин кланы сары шашты және/немесе жасыл көзді мүшелері бар жалғыз Шынай кланы ретінде танылды.
The Shin'a'in are notoriously clan conscious, and do not normally have a great deal of contact with outsiders. Occasionally, however, one will swear the oath of She'enedran (Blood Brother/Sister) with an outlander. This oath involves each participant making a small, crescent shaped incision on their right palm and joining hands to mingle the blood. The bond of She'enedran renders the bondmates closer than siblings or lovers, and allows them to feel a little of what the other is feeling (and if one is in danger, the other will know it). It was in this way that Tarma shena Tale'sedrin and her She'enedra, the sorceress Kethryveris (Kethry) repopulated the core clan of Tale'sedrin, for by swearing the oath Kethry became Shin'a'in by adoption. Tale'sedrin was repopulated by the children of Kethry and her husband Jadrek, in addition to receiving adoptees from other Clans. From then on, the Tale'sedrin were renowned as being the only Shin'a'in Clan to have blond haired and/or green eyed members.