Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құрылысы жойылған мыңаяқтылардың төмен класы
Extinct subclass of millipedes
Arthropleuridea – силур кезеңінде пайда болып, көміртек кезеңінде өркендеген және ерте перм кезеңінде жойылған мириаподтық бунақты жануарлардың құрылысы жойылған төмен класы. Бұл төмен класта әрқайсысы бір ғана туысқа жататын үш рет танылған.
Arthropleuridea is an extinct subclass of myriapod arthropods that flourished during the Carboniferous period, having first arisen during the Silurian, and perishing in the Early Permian. The subclass contains three recognized orders, each with a single genus.
Палеобиология
Артроплевридтер сол кезде кең таралған ылғалды көмір батпақтарында мекендеген және шөптесін өсімдіктердің арасында тығыла көмілген болуы мүмкін. Олар өсімдіктермен қоректенген немесе шірінділерді жеген. Олардың үлкен мөлшерінен бөлек, ең ерекше белгілері – сегіз буыннан тұратын аяқтары (көбінесе 30 жұпқа дейін) және өте берік экзоскелеттері болды. Желбезектерге (спиральдарға) қатысты ешқандай дәлел жоқ, сондықтан бұл жануарлар өкпе немесе жабын арқылы тыныс алған болуы керек. Дегенмен, ерте түрі, соның ішінде Эоартроплеура (Эоартроплевридалар отряды), су ортасында өмір сүрген сияқты. Осы себепті, кейбір ғалымдар Arthropleuridea-ны мыңжаяқтыларға жатқызуға күмән келтіреді, себебі қазіргі кезде суда тіршілік ететін мириаподтар белгісіз. 2 метрден асатын ұзындығымен артроплевридтер – кез келген уақытта тіршілік еткен ең ірі бунақты жануарлардың бірі. Олардың осылай үлкен өсуіне сол кездегі ірі құрлықтағы омыртқалы жануарлардың болмауы және атмосферадағы жоғары деңгейдегі оттегі мүмкіндік берген болуы мүмкін. Бұрын Артроплевраның көмір батпақтарының кеудегімен жойылғанына сенген. Артроплевра Еуропа мен Солтүстік Американың Жоғарғы карбон кезеңінен табылды. Эоартроплевра Еуропа мен Солтүстік Американың Жоғарғы силурден Жоғарғы девонға дейінгі кезеңдерінен табылды. Микродесемплекс, Микродесемплицидтер отрядының өкілі, басқа артроплевридеялықтарға қарағанда өте кішкентай, тек бірнеше миллиметр ғана. Бұл туыс АҚШ-тың Нью-Йорк штатының орта және жоғарғы девон кезеңдерінен белгілі. Кейбір авторлар Arthropleuridea-ны Chilognatha ішінде, барлық тірі Chilognatha мыңжаяқтыларына (Pentazonia + Helminthomorpha) жақын топ ретінде қарастырады. Басқа бір гипотеза кіші топты бөліп қарастырады: Arthropleurida және Eoarthropleurida отрядтарын базалық Penicillata (тірі Polyxenida-ның туысы ретінде) орналастырады, ал Microdecemplicida-ны тірі Chilognatha-ның туысы ретінде қалдырады. Осы гипотеза бойынша, Arthropleuridea парафилетикалық болып табылады.
Arthropleurids lived in the moist coal swamps that were common at the time and may have burrowed in the undergrowth. They were either herbivores or detritivores. Besides their size, their most distinguishing features were their legs with eight segments (as many as 30 pairs) and extremely tough exoskeletons. There is no evidence of spiracles, so the animals must have used lungs or gills for respiration. Early forms, however, including Eoarthropleura (order Eoarthropleurida), appear to have been aquatic. For this reason, some question Arthropleuridea's inclusion among millipedes because no modern aquatic myriapods are known. Reaching over 2 meters in length, arthropleurids are among the largest arthropods ever to have lived. The lack of large terrestrial vertebrate predators and the highly oxygenic atmosphere at that time probably enabled them to grow so large. It was previously believed that Arthropleura became extinct as the coal swamps dried out. Arthropleura has been found from the Upper Carboniferous of Europe and North America. Eoarthropleura has been found from the Upper Silurian through the Upper Devonian of Europe and North America. Microdecemplex, of the order Microdecemplicida, was dwarfed by the other Arthropleurideans, at just a few millimeters long. The genus is known from the Middle through Upper Devonian of New York state, USA. Some authors place Arthropleuridea within the Chilognatha, as a sister group to all living Chilognathan millipedes (Pentazonia + Helminthomorpha). An alternate hypothesis breaks up the subclass: placing the orders Arthropleurida and Eoarthropleurida within the basal Penicillata (as sister to the living Polyxenida), and leaving only Microdecemplicida as a sister group to the living Chilognatha. Under this hypothesis, Arthropleuridea would be paraphyletic.