Кіріспе

Американдық драматург

Хан Онг (1968 жылы туған) – американдық драматург және романист. Ол мектепті тастап кеткен, сонымен қатар МакАртур қорының «гений» грантын алған ең жас иегерлерінің бірі. 16 жасында ол АҚШ-қа көшіп келді. Оның «Fixer Chao» және «The Disinherited» романдары сияқты туындылары шеттетілу, мәдени және әлеуметтік қайшылықтар сияқты тақырыптарды қамтиды. «Мен жеткілікті жаздым, соның арқасында кейіпкерлерімнің көпшілігі шеттетілгендер екенін байқадым», – деді Онг екінші кітабының тұсаукесерінен кейін журналистке. «Бұл менің екі рет шеттетілуіме байланысты – менің гомосексуалдығым және ұлтым. Бірақ мен мұны сыйлық деп есептеймін. Мүмкін, өмірде ол сыйлық болмаса да, өнерде – әлбетте».

Өмірбаян

Хан Онг 1968 жылдың 5 ақпанында Филиппиннің Манила қаласында қытай текті ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Оның отбасы 1984 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп, Лос-Анджелестегі Корея қалашығына қоныстанды. Ол Грант орта мектебінде оқыды, ол негізінен ақ нәсілді оқушыларға арналған мектеп болатын. Онг төрт бауырымен тығыз қарым-қатынаста болған жоқ, жаңа өлкесінде өзін шеттетілген сезінді, сонымен қатар жасөспірім кезеңімен күресті. Ол: "Жасөспірім шақ пен жаңа ел – екеуі де жеке-жеке қиын" деп еске алды. Сондықтан ол кітаптар мен теледидардан көңіл көтеруге тырысты. Орта мектептегі драма курсы оның театрға деген қызығушылығын оятып, 16 жасында алғашқы пьесасын жазды және Лос-Анджелес Театр Орталығының жас драматургтер зертханасына қабылданды. Ол 18 жасында орта мектепті бітірмеді, себебі ол оның өзіне пайдалы емес деп ойлады, бірақ кейін GED аттестатын алды. Онг өзін асырау үшін жазумен қатар түрлі жұмыстар істеді, мысалы, ол Марк Тапер форумынан тапсырыс алғанға және Ұлттық өнер кеңесінен грант алғанға дейін, трофей жасау фабрикасында жұмыс істеді.

Еңбек жолындағы жетістіктері мен марапаттары

1993 жылы Онг «Swoony Planet» пьесасы үшін ең жақсы жаңа американдық пьесалар бойынша Джозеф Кесселринг сыйлығының иегері атанды. 1994 жылы Онг Нью-Йоркке көшіп, пьесалары үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. Ол Америка репертуарлық театрының көркемдік директоры және американдық сахнаның ең беделді тұлғаларының бірі – Роберт Брустейннің мақтауына ие болды. 1997 жылы, жиырма тоғыз жасында Онг престижді МакАртур стипендиясының жиырма үш жеңімпазының қатарында болды, оның гранты 200 000 долларға тең еді. Онг Вашингтон Пост газетінің тілшісі Лона О’Нил Паркерге берген сұхбатында: «Бұл МакАртур стипендиясы [өз буынындағы] адамдардың өзін-өзі анықтау маңыздылығын және жақсаруға деген құштарлығын көрсетеді деп үміттенемін. Мен мектептен шығуды интеллектимнің өлшемі немесе болашағымның белгісі деп қабылдамадым» деді. Онгтың туындылары Калифорниядағы Highways Performance Space and Gallery және Беркли репертуарлық театры; Нью-Йорктегі Джозеф Папп атындағы қоғамдық театр; Мэн штатындағы Портленд сахналық компаниясы; Бостонның Америка репертуарлық театры; және Лондондағы Альмейда театрында қойылды. 1993 жылы Онг филиппин-американдық жазушы Джессика Хагедорнмен бірлесіп Лос-Анджелес фестивалі үшін «Аэропорт музыкасы» атты қойылым жазды. Онг Гюггенхайм стипендиясын және TCG/NEA драматургиялық сыйлығын алды. «Fixer Chao» кітабы Los Angeles Times газетінің «Жылдың үздік кітабы» деп танылып, сондай-ақ Стивен Крейннің жаңа әдебиет бойынша сыйлығына ұсынылды. «Тұғын мұрагерлер» кітабы LAMBDA кітап сыйлығына үміткер болды. МакАртур қорының «Гений» гранты 2002 жылы аяқталғанымен, Онг «қазір сәл кедеймін» деген өкінішіне қарамастан, жазуын жалғастыруда. Ол соңғы кезде тек романға назар аударып, туған жерінен жиырма жылдан астам уақыт үзіліс болғаннан кейін Филиппинге қайта оралуды армандайды. Онг Берлиндегі Америка академиясының 2010/2011 жылғы Берлин сыйлығының стипендиясын жеңіп алды.

Негізгі тақырыптар

Оңның шығармалары көбінесе қалалық, көпмәдениетті ортада өрбиді. Оның пьесаларын екі топқа бөлуге болады: иммиграция мәселелерін зерттейтіндері және стереотиптік емес азиялық американдықтардың өмірін қарастыратындары. Оның туындылары азиялық американдықтар өмірінің көңіл көншітпейтін жақтарын бейнелейді. Кейіпкерлер көбінесе депрессияға беріліп, үмітсіздікке толы болады. Олар қоғамнан шеттетілген, отбасылық қарым-қатынаста өзара түсіністік, құрмет және жылудың жетіспеушілігін сезінеді. Осы оқшаулану және сырттан қарау сезімі оның жасөспірім шағының естеліктерінен туындайды.