Кіріспе

Лондондық джентльмендер клубы

Ұлттық либералдық клуб (НЛК) – Лондонның жеке мүшелер клубы, ол ерлер мен әйелдерге ашық. Ол 1882 жылы Уильям Эварт Гладстон тарапынан 1884 жылғы Үшінші реформа заңынан кейін жаңадан кеңейтілген сайлаушылар арасындағы Либералдық партияның үгітшілеріне клубтық мүмкіндіктер ұсыну үшін құрылған. Клуб дәстүрлі Лондон клубының оңай қолжетімді нұсқасы ретінде жоспарланған. Клубтың Темза өзенінің жағасындағы итальяндық стиліндегі ғимараты Лондонда салынған екінші ең үлкен клуб үйі болып табылады. (Ол бір кездегі ең үлкені болған, бірақ 1911 жылы аяқталған Корольдік автомобиль клубының ғимараты одан басып өтті.) Альфред Уотерхаус жобалаған бұл ғимарат 1887 жылы аяқталды. Оның құрамына асхана, бар, банкет залдары, бильярд бөлмесі, темекі шегу бөлмесі, кітапхана және өзен жағасындағы ашық терраса кіреді. Ол Уайтхолл-плейс мекенжайында, Парламент үйлеріне, Темза жағалауына және Трафальгар алаңына жақын орналасқан.

Алғашқы жылдар

Клубтың пайда болуы Уэльстің либералдық партия белсендісі (кейіннен депутат) Артур Джон Уильямспен байланысты, ол 1882 жылғы 14 мамырда қысқа ғұмырлы Century Club-тың арнайы жалпы жиналысында "демократияға арналған орын" құруды ұсынды, бұл орын Девоншир және Реформа клубтарымен байланысты әлеуметтік жіктелуден бос болсын. Жаңа клубтың алғашқы толық жиналысы 1882 жылғы 16 қарашада Виктория көшесіндегі (қазір бұзылған) Вестминстер сарайында өтті. "Ғасырлар клубы" сол жылдың соңында NLC-ге бірікті. Алғашқы жылдары клуб өзінің мақсаттарын былай жариялады: 1. Либералдар мен олардың бүкіл елдегі достары үшін арзан кездесу орны. 2. Либералдық мақсатты ілгерілету. 3. Гладстон мен оның еңбегіне арналған саяси және тарихи кітапхананы құру. 1882 жылдың соңына қарай жаңа клубқа 500-ден астам қала мен ауданнан 2500 мүше тіркелді, ал клуб 1887 жылы ашылған кезде мүшелік саны 6500-ға жетеді. 1883 жылғы мамыр айында Трафалгар алаңында Нортумберленд даңғылы мен Уайтхолл бұрышында уақытша клуб үйі ашылды. Клуб келесі төрт жыл бойы осы жерде орналасты. Бірінші клубтың ашылуы Парламент алаңындағы Корольдік аквариумда 1900 адамға арналған салтанатты банкетпен белгіленді, бұл туралы Punch 200 дужина Pommery шампан бөтелкелерін тұтынуды көрсетті. Клуб Трафалгар алаңында болған кезде, парламентте клубтың флагштогында ақ байрақ көтерілгеніне байланысты сұрақ туырады, бұл әзілдің бөлігі болды. Клубтың қазіргі клуб үйінің іргетасын Гладстон 1884 жылғы 9 қарашада қалады. Ол былай деді: "Жалпы алғанда, Лондон клубының іргетасын қалаудан гөрі қызықты оқиға болуы мүмкін емес деп айтар едім. Өйткені, Лондон клубтары дегеніміз не? Мен оларды сән-салтанат пен жайлылықтың ғибадатханаларынан басқа ештеңе деп қорықпаймын. Бірақ бұл клуб өте ерекше сипатқа ие", - деп клубты көпшілік сайлаушылар үшін танымал мекеме ретінде қарастырды. Алайда клубтың тағы бір негізін қалаушысы Г. В. Э. Расселл былай атап өтті: "Біз қазір осы есімді алып жүрген терракотта мен глазурлы плиткалардан тұрған сарайды ешқашан күткен емеспіз. Біздің қарапайым мақсатымыз - метрополиялық және провинциялық либералдар үшін орталық кездесу орнын қамтамасыз ету, онда өмірдің барлық жайлылықтарын "халықтық бағалар" деп аталатын нәрсеге қол жеткізуге болады", - деп қосты, бірақ "кем дегенде, біз клубты радикал еңбекші үшін "жайлы" орын деп ойлағанбыз. Бірақ Гладстон оны ауыр еңбекке арналған шеберхана деп талап етті". Қалған 30 000 фунт ипотекалық облигациялар арқылы жиналды. XIX ғасырдың соңында оның мүшелері негізінен саяси болды, бірақ оның журналистік және тіпті богемалық сипаты да болды. Мүшелер кешкі ас ішкеннен кейін Темзаға секіріп түсетін болған. Клубтың құрылуында ол виггерлік пен радикализмге дейінгі либерализмнің барлық фракцияларын білдірді, бірақ төрт жыл ішінде оны 1886 жылғы үй билігі дағдарысы шайқалтты, онда Джозеф Чемберлен мен Хартингтон маркизі бастаған либералды унионистер (екеуі де NLC-нің құрылтайшы мүшелері болған) партиядан бөлініп, ақырында консерваторлармен одақтасты. Шындығында, Чемберлен клуб құрылған кезде NLC-нің ең ынталы жарнамалаушыларының бірі болды. 1884 жылы Гладстонның клубқа іргетасын қалау рәсімі кезінде Хартингтон клуб Чемберленнің Радикалды Бирмингем кокусының болашақ үйі болады деп мәлімдеген болатын, ал оның қасында тұрған Чемберлен оған қарсы шығуға қарсылық білдірді. Чемберлен 1886 жылы, "Үй билігі" бөлінісінен кейін көп ұзамай, 1887 жылдың басында Хартингтон және басқа да көрнекті либералды унионисттер ілесіп, 1889 жылы клубтан бір мезгілде 130 унионист бөлініп шыққанда, шотландтық бақылаушы оны "үй саясатында соңғы уақытта болған ең маңызды оқиғалардың бірі" деп атады, себебі бұл Либералдық партияның екіге бөлінуіне әкелді. Клуб радикализмге деген беделімен танымал болды, және Х. В. Эми жазғандай, Радикалдар ерекше жетістікке қол жеткізді, өйткені Ұлттық Либералды Клубтың (NLC) Радикалдық қанаты 1897 жылдың жазында клубтың ұйымын басып алды және [Генри] Лабушеремен жаңа саяси комитет сайлады, ол төраға болып тағайындалды, ал Х. Комитет құрамына сэр Роберт Рид, [Филип] Станхоуп, Герберт Сэмюэл, Руфус Айзекс және Рейнольдс Ньюстың редакторы В. Ф. Томпсон кірді. Комитет сайлау округтеріне ашық хат жазып, олардың саясатты талқылауына қатысты пікірлерін сұрады. Қарашаға қарай жауаптар пікірдің салмағы Лордтардың ветосын жоюды, тіркеуді және сайлау заңдарын реформалауды және децентрализацияны қамтитын Парламентті демократияландыруға байланысты екенін көрсетті. "Басқа көрнекті реформалар" арасында күннің барлық негізгі мәселелері (ұлтандырудан басқа) қамтылды. Одан кейін олар радикалдық реформалар манифесін жазды, ол "ресми ұйымнан күшті наразылық тудырды". 38 000 дана таратылды, ал NLF-тың Бас комитетінің Дербидегі отырысы реформаны басымдыққа қою туралы шешім қабылдады, бұл шешім бірнеше күннен кейін [H. H.] Асквитпен бекітілді. Бұл радикализмге деген бедел 1909 жылғы қыркүйекте бұрынғы Либералдық үкімет премьер-министрі лорд Розбери клубтан кетіп, оны "социализм ошағы" деп айыптағанда одан әрі нығайды. Клуб жылдар бойы Либералдық партияда көптеген интригалар ошағы болды, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Реформа клубымен салыстырылатын либералдардың әлеуметтік орталығына айналды, бірақ оның мүшелері негізінен елдегі либералдық белсенділерден тұрды; оның ауқымы осылайша кеңейтілді, өйткені ол елдің түкпір-түкпірінен келген либералдық белсенділерге Лондондық клуб мүмкіндіктерін ұсыну үшін салынды, бұл оның "ұлттық" деген сипаттамасын қолдануын қажет етті. 1893 жылғы 22 наурызда, Клубтарды тіркеу туралы заң жобасының екінші оқылысы кезінде консерваторлық депутат (кейіннен либералдарға өткен) Томас Гибсон Боулз Парламентке былай деді: "Мен бұл жерге жақын жердегі, радикал миллионерлер мен босатылған тұтқындар жиналатын, National Liberal Club деген мекеме бар екенін естідім, онда шамалы емес мөлшерде виски тұтынылады". Бұл ескертуге қарамастан, клуб сол кездегі стандарттармен салыстырғанда алкогольді тұтынудың аз мөлшерін көрсетті - Герберт Сэмюэл 1909 жылы NLC мүшесінің алкогольдік сусындардың орташа жылдық тұтынуы 31 шиллинг 4 пенни екенін айтты, бұл жақын жердегі Конституциялық клубтың 33 шиллинг 5 пеннисі, Сити Карлтон клубының 48 шиллингі және Junior Carlton Club-тың 77 шиллингімен салыстырғанда өте жақсы көрсеткіш болды. Мүмкін, бұл Либералдық партиядағы тыйымшылық қозғалысының күшімен байланысты болды. 1909 жылғы 3 желтоқсанда Либералдық қазынашысы Дэвид Ллойд Джордж клубта Лордтар палатасын қатты сынаған сөз сөйледі, бұл 1910 жылғы қаңтардағы "Халық бюджеті" сайлауының де-факто басталуы деп есептелді. 1911 жылғы 21 қарашада клуб суфражистка әйелдердің әлеуметтік және саяси одағының шабуылына ұшырады, олар әйелдерге дауыс беру құқығын беру мәселесінде либералдық үкіметтің әрекетсіздігіне наразылық білдірді. 1912 жылғы Marconi жанжалы кезінде Уинстон Черчилль клубта сөз сөйлеп, қиын жағдайдағы министрлер Дэвид Ллойд Джордж пен Руфус Айзексті қорғады, олардың беделінде "ешқандай дақ жоқ" екенін мәлімдеді.

Соғыс аралығы

1916–1923 жылдардағы Либералдық партияның жарылысы кезінде партияның Асквит қанаты клубта күшті болды, ал Либералдық премьер-министр Дэвид Ллойд Джордж (бұрынғы жылдары темекі шегу бөлмесінде жиі кездесетін, көбінесе оның портреті қазір ілінген каминнің жанында жылынатын) көптеген NLC мүшелері тарапынан жеке бас тартты. Бұл Либералдық партия ішіндегі өте шиеленіскен кезең болды, Асквитиялық және Ллойд Джорджтық фракциялар өздерін «нағыз» Либералдық партия деп санайтын, ал екінші фракцияны «сатқындар» деп қарады. 1921 жылы Ллойд Джордж мен Черчилльдің портреттері алынып, клубтың жертөлесіне қойылды. Сол кезде Асквитиялықтар «Wee Frees» деп танылды, ал тарихшы Камерон Хазлехерст «Ұлттық Либералдық клубтағы әлеуметтік өмірдің сыпайылығы көбінесе «Wee Frees» үшін «Wee Frees» арқылы сақталды» деп жазды. 1923 жылғы желтоқсан айындағы жалпы сайлауға дейін Либералдық партияның екі тармағының бірігуі Ллойд Джордж жақтастарының көршілес 1920 жылғы клубының таратылуына әкелді, ал «Ллойд Джордж және [Ллойд Джорджтың әріптесі Либералды] Черчилльдің портреттері, ұзақ уақыт бойы жертөледе сақталған, қалпына келтіріліп, темекі шегу бөлмесіндегі құрметті орындарға қайта орнатылды», бірақ Черчилльдің бір жылдан кем уақыт ішінде консерваторларға қайта оралуы оның портреті дереу жертөлеге қайтарылды және тағы 16 жыл бойы көрінбеді. NLC туралы кең таралған әңгіме бар, консервативті саясаткер Ф. Э. Смит Парламентке бара жатқанда клубтың дәретханасын пайдалану үшін күн сайын тоқтаған. Бір күні зал күзетшісі Смитті тоқтатып, оның клуб мүшесі екенін сұрады, Смит: «Құдай-ау! Демек, бұл да клуб екен?» деп жауап берді. Бұл оқиға және оның аңызға айналған нұсқалары (әдетте Смит орнына Черчилльді қояды) көптеген клубтар туралы айтылады. Алғашқысы NLC-ге қатысты, ол Парламент пен Смит кеңселерінің арасында, Темплдегі Элм-кортта орналасқан. Бұл пікір NLC-нің кейбір викториандық архитектурасындағы қоңыр плиткаларға жасалған едік. 1923–1924 жылдардағы парламенттік сайлау кезінде Асквит – қайта біріккен Либералдық партияның басшысы – 1923 жылдың 6 желтоқсанында либералдардың Рамзи Макдональдты Ұлыбританияның алғашқы Лейбористік үкіметін құруға қолдайтынын клубта жариялады. Клуб либералдардың ірі жиналыстар өткізу орны болып қала берді. 1924 жылғы қару тоқтату күні жүзден астам жеңілген либералдық кандидаттар Ллойд Джорджтың оның танымал «Ллойд Джордж қорын» либералдарға көмектесу үшін пайдаланбағанына наразылық білдіру үшін клубта жиналды. 1929 жылғы жалпы сайлаудан кейін жаңадан кеңейтілген Парламенттік Либералдық партияның алғашқы отырысы клубта өтті, барлық депутаттардың бірінен басқа (тәуелсіз ойлы Рис Хопкин Моррис) Ллойд Джоржды Либералдық партияның басшысы етіп қайта сайлады. 1932 жылы клуб алғаш рет саяси емес мүшелікті енгізді (қазірде саяси мүшеліктен өзгеше Мүшелік деп аталады). Майкл Медоукрофт бұл «жұмысының сипатына байланысты, мысалы судьялар, әскери шенеуніктер немесе жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер, саясатын жария етуге рұқсат етілмейтін либералдарға мүшелік беру үшін» жасалғанын түсіндірді, және осылайша клубтың барлық мүшелер либералдық саясат туралы мәлімдеме жасауын талап етуінен бұрынғыда бөгеттелгендерге мүмкіндік берді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылғы 11 мамырда клуб Люфтваффе бомбасының тікелей соққысына ұшырады, ол орталық баспалдақты толығымен жойып, басқа жерлерде де елеулі зақымдар келтірді. 1950 жылы баспалдақты қайта құруға кеткен 150 000 фунт стерлинг (1950 жылы 150 000 фунт стерлинг қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең) клубтың қаржысына үлкен салмақ салды, бірақ Соғыс зақымдану комиссиясының жан-жақты қолдауы жаңа баспалдақты қаржыландыруға көмектесті. Бомба жарылысы мен баспалдақты қайта жаңарту арасындағы тоғыз жыл ішінде мүшелер клубтың мұнаралық баспалдақтарын пайдалануға мәжбүр болды, көбінесе үлкен клуб үйінің айналасында ұзақ және қиын жолдармен жүрді. Жарылыста зақымдалған заттардың бірі – 1915 жылы Эрнест Таунсенд салған Уинстон Черчилльдің портреті (клуб мүшесі). Қызығы, 25 жыл бойы жасырын сақталған бұл картина бір жыл бұрын ғана көрсетілді. Дарданелл операциясының жылы салынған бұл картинаны ашуға Черчилль көп ұзамай мүмкіндік таппады, себебі ол окоптарға жер аударылды. Оралғаннан кейін Ллойд Джордж коалициясын ыстық қолдауы оны 1916 жылдан бастап клубта ұнамайтын тұлғаға айналдырды, ал 1924 жылы Либералдық партиядан кеткеннен кейін жағдай одан да нашарлады. Осылайша, 1915 жылдан 1940 жылға дейін (1923-1924 жылдары қысқаша көрмесімен) картина клубта сақталды. 1940 жылғы мамырда Черчилль премьер-министр болғанда, клуб картинаны асығыс алып, оны негізгі вестибюльге (қазір де сол жерде тұр) қойды. Бір жылдан кейін ол бомбаға ұшырады, ортасынан тік жарық пайда болды. Кейін картина мұқият қалпына келтірілді, ал Черчилль оны 1943 жылғы 22 шілдеде өзі ашты, бұл салтанатқа оның өмір бойы либерал болған әйелі, Либералдық партияның жетекшісі сэр Арчибальд Синклер (30 жылдан астам дос және әріптес, содан кейін Черчилль кабинетінде қызмет еткен), өмір бойы досы леди Вайолет Бонэм Картер, клуб төрағасы лорд Местон және карикатурист Дэвид Лоу қатысты. 1971 жылы клубта өткен пікірсайыста Йель профессоры Джеймс Тобин қаржылық операцияларға салық салу туралы Тобин салықтарын енгізу туралы ұсынысын алғаш рет жариялады. 1941 жылы болған Blitz бомбалаудан басқа, клуб 1973 жылғы 22 желтоқсанда түн ортасынан кейін 12-де ИРА бомбасының шабуылына да ұшырады (Рождестволық бомбалау кампаниясының бөлігі ретінде), ол алдыңғы есікті жарып, кезекші менеджердің қолына жарақат келтірді, ал 1992 жылғы 10 қаңтарда ИРА портфелі клубтың сыртында жарылып, көптеген терезелерін қиратты. 1974 жылғы ақпандағы жалпы сайлау науқаны кезінде Либералдық партияның жетекшісі Джереми Торп өзінің Девон сайлау округінде 369 дауыспен ғана жеңіске жетті. Лондонға негізделген партия жетекшісінің сайлау науқаны мен Лондонға негізделген БАҚ-қа назар аударудың орнына, Торп сайлаудың көп бөлігін өзінің сайлау округінде өткізді, ұлттық баспасөзбен тікелей байланыс орнату арқылы Ұлттық Либералдық клубтағы күнделікті баспасөз конференцияларына қатысты. Торп кейіннен бұл жүйе оған сұрақтарға жауап беру үшін көбірек уақыт бергенін және Либералдық науқанды ерекше және заманауи етуге көмектескенін айтты. 1970-80 жылдардағы Либералдық сайлау науқандары NLC-де күнделікті баспасөз конференциясын сақтап қалды, бірақ партия жетекшісіне теледидарлық байланыс орнына тікелей қатысушылармен. 1960 және 1970 жылдары Лондон клубтарының барлығы күрт құлдырады. Оның ең даулы реформаларының бірі – Ұлттық Либералдық клубтың Гладстон кітапханасын (17-20 ғасырлардағы саяси материалдардың ең ірі кітапханасын қамтитын, 35 000 кітаптан және 30 000-нан астам памфлеттен тұратын) 40 000 фунт стерлингке Бристоль университетіне сату болды. Бұл клубтың кітапханашының жалақысын төлеуге шамасы келмейтіні және осындай құнды материалды қараусыз қалдырғысы келмейтіні айтылды. Иан Брэдли оны сату үшін «күлкілі сома» деп сипаттады, әсіресе 19 ғасырғы жалпы сайлаудан жинақталған үміткерлердің манифесттерінің бірегей жинағын ескеретін болсақ. Питер Харрис айтқандай, сатылғанға дейін ол «Лондон клубтарының кітапханаларының ең үлкені» болған. 1980 жылдың күзінде бұрынғы Либералдық партия жетекшісі Джо Гримонд клубтағы Либералдық заңгерлер қауымдастығына «Сегізінші клуб» атты тұсаукесер лекциясын оқыды, ол болашағы әлеуметтік демократияның қандай да бір түрінде немесе «жақсы өткенде» деп аталатын либералдардың болашағында екеніне сенетіндерді қатты сынға алғандығы үшін баспасөз назарын аударды. 1985 жылы, бұрынғы де Шабрис келісімдерін еске түсіретіндей, клуб екінші қабаттағы және жертөледегі банкеттік залдарын, үшінші қабаттан сегізінші қабатқа дейінгі 140 жатын бөлмесін (соның ішінде екі үлкен балды залы мен 1977 жылы сатылған 35 000 томдық Гладстон кітапханасы, 1980 жылдарға қарай бос тұрған) жақын орналасқан Роял Хорсгардс қонақүйіне сату үшін екі жылдық келіссөздер жүргізді, ол басқа кіреберістен кіреді және 1971 жылдан бері қонақүй ретінде жұмыс істеп келеді. Бұл мүшелер арасында наразылық тудырды, бірақ сату клубтың қаржылық болашағын қамтамасыз етті, ал клубтың қалған бөлігі, әсіресе ғимараттың бірінші және екінші қабаттарында орналасқан, әлі де әлемдегі ең ірі клубтардың бірі болып табылады. Бастапқыда 6 000 мүшеге арналған клуб қазір шамамен 2 000 мүшеге қызмет көрсетеді. Клубтың күнтізбесіне жылдық Уайтбейт кешкі асы, мүшелердің Эмбанкмент пирсінен Теміз бойымен Трафальгарға, Гладстонның министрлер кабинетін қайықпен алып жүрген Гринвич тавернасына дейін саяхаттауы, сондай-ақ Гладстонның 1890 жылдары құрған Саяси және экономикалық үйірме кіреді. 2002 жылғы 17 шілдеде Джереми Паксман Newsnight бағдарламасы үшін клубтың Шолу бөлмесінде Либ Дем партиясының жетекшісі Чарльз Кеннедимен әйгілі сұхбат жүргізді. Сұхбат Паксманның Кеннедидің алкогольге қатысты әдеттерін сұрауынан кейін дау тудырды, оның ішінде ол: «Біз осы сұхбатқа дайындалып жатқанда сөйлескен саясаткерлердің барлығы да бір нәрсені айтты – «Сіз Чарльз Кеннедимен сұхбаттасып жатырсыз, оның сау екеніне үміттенемін» деді. Бұл Либ Дем партиясының жетекшісіне телеарнада алғаш рет қойылған сұрақ болды, ол үш жарым жылдан кейін алкоголизмге шалдыққандығын мойындағаннан кейін отставкаға кетті. 2006 жылғы Либералды демократтардың жетекшісі сайлауында Крис Хьюн клубтың негізгі баспалдағынан өзінің жетекшілік науқанын бастады, ал 2007 жылғы Либералды демократтардың жетекшісі сайлауында жеңіске жеткен және жетекші үміткер Ник Клегг клубтың Дэвид Ллойд Джордж бөлмесінен «Ұлттық Либералдық клубтың талғампаздығын» мақтап, сәтті жетекшілік науқанын бастады. Партия жетекшісі ретінде Клегг клубта көптеген маңызды мәлімдемелер жасады, мысалы, 2011 жылғы 11 мамырдағы «еркін либерализм» сөзі, Либералды демократтардың консерваторлармен құрылған коалициялық үкіметтегі бірінші жылына орай. 2017 жылғы жалпы сайлауда Либералды демократтардың ара-жарғылық нәтижесінен кейін партия жетекшісі Тим Фаррон премьер-министр Тереза Мэйдің көпшілігін жоғалтқаннан кейін оның отставкаға кетуін талап етіп, алғашқы маңызды сөз сөйлеу үшін клубты пайдаланды.

Клуб үйі

Клубты Виктория дәуірінің жетекші сәулетшісі Альфред Уотерхаус Ренессанс қайта жаңғыру стилінде жобалаған. Клубтың құрылысына шамамен 165 950 фунт стерлинг жұмсалды – 1884 жылы үшін едәуір сома (1884 жылғы 165950.0 фунт стерлинг соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Архитектор Джон Каррдың бұрынғы жобасы мүшелер тарапынан қабылданбады. Салынған кезде бұл ең үлкен клуб ғимараты болды; 1910 жылы салынған Корольдік автомобиль клубының ғимараты ғана одан ірілеу болды. NLC ғимаратында бір кезде өзінің пошта бөлімшесі орналасқан, Royal Automobile Club осы қызметті әлі де жалғастыруда. Уотерхаустың дизайны француз, готика және итальяндық элементтерін үйлестірді, және Виктория дәуірінің Лидс Бурмантофтс керамикасын, Wilcox and Co компаниясының өндірісін кеңінен пайдаланды. NLC мүшелері электр жарығының заманауи кереметіне қатты ғашық болғандықтан, бастапқы люстраларда шамдар жалаңаш қалпында орнатылды, олардың ерекше түсі сол кезде жоғары бағаланды. Көптеген либералдық және либералды демократтар депутаттары жылдар бойы клубта тұрды, олардың ішінде 1890 жылдары Дэвид Ллойд Джордж, 1970 жылдары Сирил Смит және 1980 жылдардың соңында Мензис Кэмпбелл болды.

Мүшелік

NLC – жеке мүшелер клубы, мүшелікке қолданыстағы мүшеден ұсыныс және кем дегенде бір ай күту мерзімі талап етіледі. Мүшелер екі санатқа бөлінеді: клубтың мүмкіндіктерін немесе мүшеліктерін «либерализмге қарсы саяси қызметке» пайдаланбайтындарын жазбамен бекітетін мүшелер, немесе клуб ішінде қосымша дауыс беру құқығын алу үшін сол жазбаға қол қоятын және саяси көзқарастары либерал екендігін растайтын саяси мүшелер. Саяси емес мүшелік алғаш рет 1932 жылы енгізілді, бұл либералдарға бұрынғыда тыйым салынған кезде клубқа қосылуға мүмкіндік берді, себебі судьялар, әскери шенеуніктер және жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер сияқты бірнеше мамандықтар саяси мәлімдеме жасауға тыйым салды. Қазіргі уақытта бұл Лондон клубтарының арасында өзге клубтарды өз ішінде қамтитын сирек клубтардың бірі. Авторлар клубы NLC-де жиналады және шаралар өткізеді. Ұжымдық жарна төлеу шарты бойынша, 1968 жылдан бастап, олардың көршілес Уайтхолл Корт клубы жабылғаннан кейін, Олд Миллхиллиан клубының (ОМК) мүшелеріне 2010 жылдарға дейін NLC клубының үйін пайдалануға рұқсат берілді, содан кейін бұл келісім тоқтатылды.

1880 жылдан бері этникалық азшылықтардың мүшелері

Өзінің либералдық тамырына сай келіп, ол этникалық азшылықтарды мүшелікке шақырған алғашқы лондондық клубтардың бірі болды, және оны өзінің құрылған күнінен бастап алғашқылардың бірі жасады. (Бірнеше басқа Виктория дәуірінің клубтары да азшылық үміткерлері үшін қолжетімді болды, соның ішінде Ост-Индия клубы, оның мүшелері арасында опиум саудагері Сэр Джамсетти Джиджебой болды, бірақ NLC-нің этникалық азшылық мүшелері Джиджебой сияқты "беделді" тұлғаларға қарағанда көбінесе радикалды және империализмге қарсы болды.) NLC-нің алғашқы этникалық азшылық мүшесі Дадабхай Наорожи 1885 жылы, клуб үш жасқа толмаған кезде қабылданды. Клуб хатшысы Уильям Дигбидің (өз күшімен ұзақ жылдар бойы империализмге қарсы күрескен) ынтасымен 1880-ші жылдардың соңына қарай клубта көптеген шетелдік және эмигрант мүшелер жиналды, әсіресе Үндістанда және Лондонда тұратын үнді азаматтары арасында. Тринидадтық заңгер, панафрикалық және Прогрессивтік партияның Мэрилебон кеңесшісі Генри Сильвестр Уильямс, қазіргі Пәкістанның негізін қалаушы, табысты адвокат Мұхаммед Әли Жинна, Траванкордың диуаны (премьер-министрі) Ц. П. Рамасвами Айер және жас Махатма Гандидің өзі Гокхаленың қонағы ретінде клубқа кездейсоқ келген Үндістанның тәуелсіздік көшбасшысы Гопал Кришна Гокхале клуб мүшелері болды.

1960 жылдан бері әйелдер мүшелері

Клуб 1882 жылы құрылғаннан бері әйелдерге қонақ ретінде клубты пайдалануға рұқсат берілді, бірақ 1960 жылға дейін мүшелікке қабылдаудан шеттетілді. Ол әйел мүшелерін қабылдаған алғашқы "әдемілер клубының" бірі болды. 1967 жылдан 1976 жылға дейін әйелдерге "қосымша мүшелік" санаты ұсынылды. 1967 жылдың маусым айында Бас комитет қарауға "әйелдер қауымдастық мүшелігі" туралы референдум ұсынды. 1967 жылдың қараша айында Мүшелік комитеті әйелдер қауымдастық мүшелігіне алғашқы бес өтінішті мақұлдады. "1968 жылдың 19 қаңтарында сайланған немесе өтініш білдірген әйелдер мүшелерінің саны" – 34 адамды құрады. Алғашқы әйелдер қауымдастық мүшелерінің бірі – мисс В. Э. Уилкокс, ол 1968 жылдың наурыз айында Мүшелік комитетімен бекітілді. Бастапқыда, қауымдастық мүшелері NLC мүшесінің әйелі немесе жесірі болуы керек еді. 1969 жылы, еркек мүшемен туыстық байланысы жоқ әйелдер де қауымдастық мүше ретінде ұсынылуы мүмкін болды, мұнда мүшелік ақы мүшенің әйелі немесе жесірі болған қауымдастық мүшесіне қарағанда жоғары болды. Қауымдастық мүшелердің екі түрінің де мүшелік ақысы, қауымдастық мүшелерге берілген мүмкіндіктер шектеулі болғандықтан, ер мүшелердің мүшелік ақысынан төмен болды. Басқа ерте қауымдастық мүшелерінің қатарында Вайолет Бонэм Картер мен Нэнси Сиар да болды. Клуб 1976 жылға дейін әйелдерді толық мүше ретінде қабылдамады, бірақ осылайша әйелдерді қабылдаған алғашқы ірі лондондық клуб атанды, ал көптеген басқа клубтар әйелдерді 1990 немесе 2000 жылдарға дейін қабылдамады (ал кейбіреулері оны әлі де қабылдамайды). Әйелдерді қабылдаған келесі ірі лондондық клуб – 1981 жылы Реформа клубы болды. 1976 жылы клубтың алғашқы толық мүшелері Кристина Барон мен Джойс Аррам болды. 2016 жылы клуб өзінің тұңғыш әйел төрағасын – Джанет Берриджді сайлады.

Киім үлгісі

1882 жылы клуб алғаш құрылғанда, сол дәуірдегі басқа Лондон клубтары сияқты, киім талабы болмады. 1888 жылы "Клубтың қоғамдық орындарында ешбір мүше халат, тақтап киетін аяқ киім немесе басқа да киімсіз киімдермен пайда болмауы тиіс" деген қарапайым ереже енгізілді. Осыдан өзге, клубтың киім талабы ретінде ережелерде мүшелердің "өзінің киімі мен мінез-құлқы өркениетті деңгейге сай болуы" жөніндегі ұсыныс болды, бірақ мүшелердің осы талапты қалай орындауын әркім жеке түсінді. Шындығында, клубтың 1925 жылғы алғашқы ресми тарихында NLC-нің ерекшелігі – басқа Лондон клубтарына қарағанда әлдеқайда ыңғайлы киімдер киюі, мүшелердің жұмыстағы киімдерімен келуі айтылды. Сондай-ақ, "Парламент және баспасөз галереясы өкілдерінің кешкі шараларға қатысуын қамтамасыз етуге көмектескен кешкі киімдерге тиым салу" ерекше атап көрсетілді. Мүшелерге киім талабы бойынша ресми дауыс беруге рұқсат етілгені 39 жылдың ішінде алғашқы рет болды. 2019 жылдың мамыр айында өткен кезекті жылдық жиналыста киім талабы 80 дауысқа 19 қарсы тұрақты түрде жеңілдетілді.

Белгілі қызметкерлері

Джордж Одри (1916–94), «Томас Танк Моторын» жазған пастор У. Одридің кіші інісі, 1950 жылдардан 1977 жылға дейін клуб кітапханашысы болды және көбінесе ағасының кітаптарын жазуға және суреттеуге көмектесті. Ричард III қоғамының белсенді мүшесі ретінде ол көп жылдар бойы олардың клубта кездесулерін өткізуіне жағдай жасады. Автор, журналист және гуманитарлық қызметкер Уильям Дигби 1882 жылдан 1887 жылға дейін NLC-нің алғашқы клуб хатшысы болды. Жазушы және теолог Артур Волластон Хаттон 1889 жылдан 1899 жылға дейін клуб кітапханашысы қызметін атқарды. Сол жақ қанатты драматург Харольд Пинтер 1950 жылдары клубта официант болып жұмыс істеді және бірнеше қонақтың әңгімесін бөліп, олардың пікірінше, өте білімсіз әңгімеге қарсылық білдіргені үшін жұмыстан шығарылды. Романшы Дебора Моггач 1970 жылдары клубта официантка болып жұмыс істеді және былай деп еске алады: «Менің ең жақсы жұмысым Ұлттық либералдық клубта таңғы асқа қызмет ету болды. Мен ерте тұрып, өте сәнді официантка киімін киіп, төрт сағат бойы таңғы ас беріп, күн сайын қоңыр конвертке ақша алып, оны жұмсайтынмын. Ертесіне тағы бір конверт алып, соны жұмсайтынмын».

Өзара келісімдер

Клуб мүшелеріне дүйсенбіден жұмаға дейін, сағат 08:00-ден 23:30-ға дейін ашық. Сенбі және жексенбі күндері мүшелер Полл Моллдегі Оксфорд және Кембридж клубтарын немесе Сент-Джеймс-сквердегі Теңіз және әскери клубтары мен Шығыс Үндістан клубын пайдалана алады. Клубтың Шығыс Үндістан клубымен байланысы, бұрынғы Девоншир клубын қамтиды, ол 19 ғасырдағы либералдық клубтардың бірі болған және енді жойылған. Сонымен қатар, әлемнің 250-ден астам клубымен өзара келісім шарттары бар, бұл мүшелерге шетелде болу кезінде жайлы жатуға және қонақтарды қабылдауға мүмкіндік береді. Клуб бүкіл елдегі либералдық жұмысшы клубтарының мүдделерін қорғайтын Ұлттық либералдық клубтар одағына (NULC) мүшелік етпейді.

NLC-ге қосылған немесе қосылған басқа топтар мен клубтар

Қысқа ғұмырлы Century Club 1882 жылдың қарашасында құрылғанда NLC-ге біріктірілді. NLC 1880-1930 жылдар аралығында еркін сауданы жақтаған Кобден клубының жиналыстарын тұрақты түрде өткізіп, NLC мен Кобден клубының мүшелерінің санының көп болуына әкелді. Кобден клубы таратылғаннан кейін NLC Кобден клубының көптеген мүшелерін қабылдады. 1963 және 1965 жылдар аралығында актер және ақын Ричард Савиджтің есімімен аталатын Савидж клубы NLC-дегі бірнеше бөлмеде орналасты, сондай-ақ 1990 жылдан 2021 жылға дейін клубтың бірінші қабатындағы бөлмеде орналасты. 2020 жылы NLC Савидж клубына 2021 жылы көшу туралы бір жылдық мерзім берді, бұл NLC мүшелерінің NLC ішінде тек ерлер клубын өткізуге қарсы болғандықтан болды деген хабарлама тарады. 1973 жылы құрылған Глэдстон клубы – либералдық талқылау тобы, клубта кездесуін жалғастыруда. Жоғарыда айтылғандай, Либералдық партия 1977 жылдан 1988 жылға дейін клубтың жоғарғы қабаттарын ұлттық штаб-пәтері ретінде жалға алды. 1977 жылдан бері Либералдық Интернешнл халықаралық штаб-пәтері клубтың бірінші қабатында орналасқан. Джон Стюарт Милл институты – 1992 жылы бірнеше NLC мүшелері құрған либералдық саясатты зерттейтін орталық, ол клубта орналасқан және кейде лекциялар өткізеді. 1994 жылы құрылған Либерал-демократтар тарихы тобы жылына төрт рет жиналады – либерал-демократтардың көктемгі және күзгі партиялық конференцияларында екі рет, ал екі рет NLC-де. Бұл топ тәуелсіз болғанымен, клубтың бір бөлігі ретінде қарастырылады. Ай сайынғы Kettner Lunch 1974 жылы NLC мүшесі сэр Питер Бойзот құрады және оның иесі болған Soho мейрамханасының атымен аталып, сол мейрамхана топты қабылдады; бірақ Бойзот Kettner's-ті 2002 жылы сатқаннан кейін Kettner Lunch NLC-де жинала бастады. 2014 жылы Авторлар клубы (1891 жылы көршілес Уайтхолл соты ғимаратында құрылған және бұрын 1966-76 жылдары NLC-де орналасқан) клубқа қайта оралды және қазір онда орналасқан.