Анаксандрид II: Спарта патшасы және саясаты

Кіріспе

Спартаның агид патшасы шамамен 560-524 жылдар аралығында Анаксандрида II – Спартаның агид патшасы б.з.д. 560-524 жылдар аралығында, Леонид I-нің әкесі және Плейстархтың атасы болды. VI ғасырдың ортасында билік еткен ефор Хилонның басшылығымен Спарта Мессения сияқты зорлықпен жаулауларын тоқтатты және дипломатияға негізделген Ахаяға бағытталған саясатты қабылдады. Анаксандридадан кейін Клеомен I патшалыққа келді.

Өмірбаян

Анаксандридас – б.з.б. 590 және 560 жылдар аралығында 6 ғасырдың бірінші жартысында билік құрған Леонның ұлы. Ол Спартаның екі патшалық әулетінің бірі – Агиадтарға (екіншісі – Эврипонтидтер) жатады. Б.з.б. 560 жылы Спартаның жаңа патшасы Анаксандридас II акадтық тегеаттарды жеңіп, оларды Спартаның үстемдігін мойындауға мәжбүр етті. Лидия патшасы Крез «гректердің ең күштісімен» одақ құру үшін елшілік жіберген кезде (шамамен б.з.б. 554 жылы), бұрынғы спартан патшаларының билігі кезінде оларға қарсы болған Тегеямен соғыс Анаксандридас II және спартандық Эврипонтид патшасы Аристон басшылығымен спартандықтардың пайдасына шешілді. Анаксандридас II мен Аристон тиранияларды басуда маңызды рөл атқарды, сонымен қатар спарталық гегемонияны орнатты. VI ғасырдың ортасында билік еткен ефор Хилонның басшылығымен Спарта Мессениядағы сияқты зорлықпен жаулап алулар сериясын аяқтады және дипломатияға негізделген Ахаяға қолдау көрсету саясатын қабылдады. Хилон Спартаның дориандардың (классикалық Спартаны құрған жаулаушылардың) келгеніне дейін Пелопоннесті басқарған Ахая патшаларының мұрагері екенін мәлімдеді. Осы саясатқа сәйкес, Ахаяның аңызға толы патшасы Агаммемнон б.з.б. 550 шамасында Амиклада (Спартаның ауылдарының бірінде) құдайы ретінде табынуға ие болды. Агаммемнонның ұлы мен немересі Орест пен Тисаменнің сүйектері Дельфи оракулының кеңесімен Тегея мен Хеликадан алынып, Спартада жерленді. Ахая батырларын иеленіп, Спарта дориандық емес Пелопоннес қалаларын өзінің одағына қосуға көндірді, ол кейін Пелопоннес Лигасы деп аталды. Бұл одақтың мақсаты – Пелопоннестегі Спартаның негізгі дориандық қарсыласы Аргосты ұстап тұру болды. Дегенмен, Анаксандридас Хилонның Ахаяға қолдау көрсету саясатына қарсы болған сияқты. Шындығында, ефорлар патшаны екінші әйелге үйленуге мәжбүр етті, өйткені оның бірінші әйелі оған ұл бермеді. Бұл шешімге Хилонның ықпалы болған, себебі патшаның екінші әйелі Хилонның туысының бірі болды. Екінші некеден кейін болашақ патша Клеомен I дүниеге келді, бірақ содан кейін Анаксандридас бірінші әйеліне қайта оралып, ол оған үш бала тақты: Дорий, Леонид және Клеомброт. Дорий («дориан») есімінің маңызы зор, ол Анаксандридастың Хилонның Ахая саясатын өзінің дориандық тегін еске түсіру арқылы қабылдамағанын көрсетеді. Анаксандридас б.з.б. 524 жылы қайтыс болды және оның орнын ұлы Клеомен I басты.

Anaxandridas was the son of Leon, who reigned during the first half of the 6th century, between 590 and 560 BC. He belonged to the Agiads, one of the two royal dynasties of Sparta (the other being the Eurypontids). In c. 560 BC, Anaxandridas II, the new Agiad king of the Spartans, defeated the Acadian Tegeatae and compelled them to acknowledge the supremacy of Sparta. By the time when the Lydian king Croesus sent his embassy to form an alliance with "the mightiest of the Greeks" (about 554 BC), the war with Tegea, which during the reigns of previous Spartan kings had gone against them, had, under Anaxandridas II and the Spartan Eurypontid king Ariston, been decided in the Spartans' favour. Anaxandridas II and Ariston also had main carriage of the suppression of the tyrannies, and with it the establishment of Spartan hegemony. Under the leadership of the ephor Chilon, in office during the middle of the 6th century, Sparta ended its streak of violent conquests, such as in Messenia, and adopted a pro Achaea policy based on diplomacy. Chilon claimed for Sparta the inheritance of the Achaean kings, who ruled the Peloponnese before the arrival of the Dorians (the invaders who had founded classical Sparta). Consistent with this policy, the legendary Achaean king Agamemnon started to be worshipped c. 550 BC in Amyclae (one of the villages of Sparta). The bones of Orestes and Tisamenus, Agamemnon's son and grandson, were taken from Tegea and Helike following advice from a Delphic oracle, then buried in Sparta. With these appropriations of Achaean heroes, Sparta convinced the non Dorian Peloponnesian cities to join its alliance, which later became known as the Peloponnesian League. The alliance aimed at containing Argos, Sparta's main Dorian rival in the Peloponnese. It nevertheless seems that Anaxandridas was opposed to the pro Achaean policy of Chilon. The king was indeed forced by the ephors to marry a second wife after his first wife did not give him a son. Chilon's influence behind this decision can be detected, because the king's second wife was one of Chilon's relations. The second marriage rapidly produced a son, the future king Cleomenes I, but then Anaxandridas returned to his first wife, and she then bore him three children: Dorieus, Leonidas, and Cleombrotus. The name of Dorieus ("the Dorian") is significant, it likely shows that Anaxandridas rebuffed Chilon's pro Achaean policy by recalling his Dorian origins. Anaxandridas died in 524 and was succeeded by his son Cleomenes I.