Кіріспе

Американдық экономист (1940 ж.)

Артур Бетц Лаффер (/l//æ//f//ər/; 1940 жылғы 14 тамызда туған) – американдық экономист және автор. Ол Реган әкімшілігі кезінде Реганның экономикалық саясат жөніндегі кеңесшілер тобының мүшесі (1981–1989) ретінде көзге түсті. Лаффер ең белгілісі – Лаффер қисығы, бұл теорияны көрнекі бейнелейтін нәрсе, ол бойынша 0% және 100% арасындағы белгілі бір салық мөлшерлемесі мемлекет үшін максималды салық түсімін қамтамасыз етеді. Кейбір жағдайларда бұл үкіметтерге салықтарды төмендетуге және бірқатарда табыс пен экономикалық өсімді арттыруға мүмкіндік береді. Лаффер 2016 жылғы Дональд Трамптың президенттік науқанына экономикалық кеңесші болды. 2019 жылы президент Трамп Лафферді экономика саласына қосқан үлесі үшін Президенттік бостандық медалімен марапаттады.

Ерте өмір және білім

Лаффер Огайо штатының Янгстаун қаласында, үй шаруасындағы әйел және саясаткер Мариан Амелия "Молли" (қызметтік аты Бетц) және "Клевайт" корпорациясының президенті Уильям Гиллеспи Лаффердің ұлы болып дүниеге келді. Ол Огайо штатының Кливленд аймағында өскен. Ол пресвитериан дінін ұстанады және 1958 жылы Кливленд университетінің мектебін бітірді. Лаффер Йель университетінен экономика саласындағы бакалавр (1963), ал 1965 жылы мен 1972 жылы Стэнфорд университетінен бизнес-администрация магистрі және экономика ғылымдарының докторы дәрежелерін алды.

Академия

Лаффер 1970-1976 жылдары Чикаго университетінде бизнес экономикасының доценті және 1967-1976 жылдары Чикаго университетінің факультетінің мүшесі болды. 1976-1984 жылдары Лаффер Оңтүстік Калифорния университетінің Бизнес мектебінде Чарльз Б. Торнтон атындағы бизнес экономикасының профессоры қызметін атқарды. Осы кезеңде Лаффер 1978 жылы штаттың мүлік салығын күрт қысқартқан Калифорния штатының 13-ші бастамасын қабылдауға көмектесті. 1980-жылдардың ортасында Лаффер Малибудегі Пеппердин университетінің ерекше профессор болды және Пеппердин директорлар кеңесінің мүшесі болды.

Саясат

Лаффер 1970 жылдың қазанынан 1972 жылдың шілдесіне дейін Джордж Шульц басқарған Басқару және бюджет кеңсесінің (OMB) бас экономисі лауазымын алғашқы болып иеленді. Лаффер президент Рейганның екі мерзімінде де (1981–1989) экономикалық саясат жөніндегі кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды және 1980 жылғы президенттік жарысқа Рейганның атқарушы кеңесші комитетінің негізін қалаушы мүшесі болды. Лаффер 1984 жылы Рейган/Буш қаржы комитетінің атқару комитетіне мүше болды. Лаффер өзін беделді фискалды консерватор ретінде таныстырады. Дегенмен, ол 1992 және 1996 жылдары президент Билл Клинтонға дауыс бергенін жария етті. Лаффер президент Клинтонның консервативті фискалдық және емін-еркін нарық саясатын өзінің қолдауының басты себептері деп атады. 2018 жылы Лаффер консервативті экономикалық сарапшы Стивен Мурмен бірлесіп «Трампономика» атты кітап жазды, онда олар Трамп әкімшілігінің экономикалық саясатын жоғары бағалады. Кітапта Мур мен Лаффер Трамп әкімшілігінің 2017 жылғы салық жоспары өсімді 6%-ға дейін жеткізеді және бюджет тапшылығын арттырмайды деген пікірді келтіреді. Мур мен Лаффердің Трамппен келіспейтін жалғыз мәселесі – еркін сауда, оны олар қолдайды. Лаффер «The Wall Street Journal» және «The Washington Times» газеттерінде пікір мақалаларын тұрақты түрде жазады. 2019 жылдың 15 сәуірінде Лаффер Ұлы дағдарысты Барак Обамаға байланыстырды, «Менің ойымша, ол Ұлы дағдарыстың себебі болды. Ол жеңіске жақындаған сайын нарық құлдырады». 2020 жылы Лаффер Трамп әкімшілігіне COVID-19 пандемиясы кезінде экономиканы қайта ашу жолдары туралы кеңес берді. Лаффер стимулды тоқтатуды және оның орнына жалақыға салынатын салықты төмендетуді ұсынды. Ол білім беру және өнер саласындағы коммерциялық емес ұйымдарға салық салуды, сондай-ақ профессорлар мен мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын төмендетуді жақтады.