Кіріспе

Ұлыбританиядағы екі апта сайын жарық көретін бау-бақша туралы журнал. Amateur Gardening – бау-бақшаға арналған британдық журнал. Онда жаңалықтар, кеңестер, мақалалар, сондай-ақ танымал адамдар туралы мақалалар мен сұхбаттар жарияланады.

Тарих және алғашқы жылдары

"Әуесқой бағбаншылық" журналы 1884 жылдың мамыр айында Лондонда Ширли Хибберд тарапынан құрылды, ол 1887 жылға дейін оны редакциялады. Журнал жабылған кезде ол Ұлыбританиядағы ең көне әуесқой бағбандық апталығы болды және 2013 жылы осы санаттағы Ұлыбританиядағы ең көп сатылатын журнал атанды. Журнал аптасына бір рет жарық көрді. 1884 жылы журнал жарық көрген кезде, Gardeners' Chronicle және Gardens Illustrated сияқты бірнеше басқа да танымал бағбандық журналдар айналымда болды, бірақ олар көбінесе кәсіби бағбанға бағытталған. "Әуесқой бағбаншылық" әуесқойлар үшін арнайы жасалған алғашқы басылым деп есептеледі. Журналды құрылтайшылар – В.Х. және Л. Коллингридж ағайындылар, олар сол кездегі басқа да мерзімді басылымдарды, соның ішінде танымал City Press баспасын шығарды. "Әуесқой бағбаншылықтың" алғашқы саны 16 беттен тұрды, оның 12-сі редакциялық материалға арналды. Бас редактор Ширли Хибберд – ботаник және бағбандық саласындағы академик сарапшы. Ол журналға көптеген адамдардың тым техникалық деп санайтын мақалаларды енгізді. Ол редакторлық қызметін тек екі жыл ғана атқарды. "Әуесқой бағбаншылықты" шын мәнінде 40 жыл бойы редактор болып қызмет еткен Т.У. Сандерс қалыптастырды. Сандерс жаңа буын әуесқой бағбандардың не қалағанын жақсы білді, оның редакциялау стилі кең аудиторияны қызықтырды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін аптасына 100 000 дана таратылды, бірақ соғыс кезінде бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеді. 1920 жылдардың ортасына дейін ғана таралым қайтадан жақсы деңгейге жетті. Сандерс сонымен қатар көптеген кітаптар жазды, ең бастысы – Сандерстің бағбандық энциклопедиясы. Бұл кітап бірнеше буын бағбандар үшін "Киелі кітап" болды және бүгінгі күнге дейін қолданылуда. 1926 жылы Сандерс қайтыс болғанда журнал ауыр соққыға ұшырады. Редактордың орынбасары А.Дж. Макселф журналдың редакторы болып, оны тарихтағы ең даулы кезеңнің 20 жылына басшылық етті. 1934 жылы Макселф журналдың 50 жылдық мерейтойын тойлады, Лондондағы Мейфэрдегі New Connaught Rooms-та 300-ден астам адам қатысқан кешкі аспен салтанатты түрде атап өтті. Қонақтардың арасында Корольдік бау-бақша қоғамының сол кездегі президенті Лорд Аберконвей, сэр Остин Чемберлен (бұрынғы қазынашылық канцлері) және Лорд Ридделл (Коллингридж баспасының директоры және бұрынғы премьер-министр Дэвид Ллойд Джордждың жеке досы) болды. 1940 жылдың маусым айында журнал қалалық кеңсесін тастап, Ковент-Гардендегі Country Life ғимаратына көшіп барды. Макселф алғашқы Hardy Plant Society мүшесі және папоротниктер бойынша танымал сарапшы. Ол Сандерстен де жазушы ретінде жемісті болды. 1933-1939 жылдар аралығында ол көптеген әдеттегі бағбандық кітаптармен қатар, сыйлық кітаптар сериясын, жылнама мен күнтізбе шығарды. Ол қағаз шектеулері журналдың көлемін күрт шектегеніне қарамастан, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де редакциялауды жалғастырды. Осы кезеңде "Әуесқой бағбаншылық" ұлттық "Жеңіс үшін қазба" науқанына толық қолдау көрсетті, ол соғыстағы тапшылықпен күресу үшін баршаны өз жемістерін және көкөністерін өсіруге шақырды.

Бум

1946 жылы Макселф зейнеткерлікке шыққаннан кейін, оның орнын бұрынғы редактордың көмекшісі Артур Хеллйер басты. Хеллйер 1929 жылы журналға келген, ол тартымды, білімді және еңбекқор еді. 1967 жылы зейнеткерлікке шықты. Редактор болып жұмыс істеген жылдары ол Financial Times-қа апта сайын, ал Country Life және тағы да басқа көптеген басылымдарға тұрақты түрде материалдар жазды – және ол көптеген кітаптардың авторы болды. Хеллйер журнал тарихындағы керемет кезеңде басшылыққа келді. 1950-ші және 1960-шы жылдары қағазға қойылатын шектеулер алынып тасталды, нәтижесінде журнал ең жақсы өсімді көрсетті, мұндай жағдай бұрын да, кейін де болған емес. Таралымы апта сайын 300 000 данаға жетті, ал журналдар әдетте 124 беттен тұратын. Таңқаларлығы, 1967 жылы Хеллйер зейнеткерлікке шыққанда журнал 83 жылдан бері жұмыс істеп келді, бірақ оның бар болғаны төрт редакторы болды. Журналдың алғашқы жүз жылында редактор қызметтен кеткен кезде оның орнын көмекші редактор басатын қалыпты жағдай болды. Бұл Хеллйер зейнеткерлікке шыққанда да орын алды, оның көмекшісі Энтони Хаксли осы лауазымды қабылдады. Ол жазушы Джулиан Хакслидің ұлы және 1932 жылы «Жаңа әлем» атты романын жазған философ және жазушы Алдус Хакслидің сіңілі баласы болды. Энтони сонымен қатар, Дарвиннің эволюция теориясын қатты сынға ұшыратқан кезде оны қорғаған белгілі биолог Томас Генри Хакслидің шөбересі еді. Хаксли ынталы және білімді өсімдікші болды, және ол әуесқойларды қолдағанмен, көбінесе ботаникалық тұтастық пен экологияға, әсіресе үй өсімдіктерін өсіруге қызығушылық танытты. Ол Англияға бөтелке бақтарды әкелді және 1956 жылы Челси гүл шоуында алғашқы бөтелке бақты көрсете білді. Ол редактор болып небәрі төрт жыл жұмыс істеді; 1971 жылы ол кітап жазу және жеке журналистикамен айналысу үшін кетіп қалды. Редактор лауазымын 1950-ші жылдардың басында Вислидегі RHS бағында оқыған және диплом алғаннан кейін бірден «Дизайнерлік бақшаға» келген көмекші редактор Питер Вуд иеленді. Ол жыл сайын пошта арқылы келіп түсетін мыңдаған сұрақтарға жауап беруге көмектесетін бөлімде жұмыс істеді. Редакторлық қызметі кезеңінде Вуд журналды технологиялық революцияға (компьютерлердің енгізілуіне) және 1970-ші жылдардағы өнеркәсіптік тәртіпсіздіктің күрделі кезеңдерінен өткізді. Бірнеше рет «Әуесқой бағбандық» журналы бос беттермен шығарылды, себебі баспагерлер белгілі бір кәсіподақтардың мүшелері емес адамдар жазған немесе суреттері бар беттермен жұмыс істеуден бас тартты. Вуд сонымен қатар 1984 жылы журналдың жүз жылдық мерейтойын тойлауға жетекшілік етті. Бақ дизайнері Роджер Свитинбургпен бірге ол Челси гүл шоуында Виктория стиліндегі бақтың жоспарын жасады – және осы бағы үшін алтын медаль жеңіп алды. RHS Wisley бағында салтанатты ағаш отырғызумен бірге жүз жылдық түскі ас та ұйымдастырылды. Бұл 50 жылдық мерейтойдан гөрі қарапайым шара болды, бірақ бұл Тэтчер дәуіріндегі экономикалық қиындықтардың кезі еді. Үлкен кештерге арналған бюджет шектеулі болды. 1979 жылы Вуд журналды Лондоннан Дорсеттегі Пул қаласына көшіруге белсенді түрде атсалысты.

Соңғы жылдары

1985 жылы Вуд журналды тастап кетті, оның орнына «Практикалық үй шаруашылығы» ( «Әуесқой бағбаншылыққа» туыс журнал) журналында жұмыс істеген журналист Джек Кендалл келді. Ол тәжірибелі бағбан болмаса да, жақсы ұйымдастырушы және жазу шебері еді. Кендалл жұмысын бастағаннан кейін қатерлі ісік диагнозы қойылды және он айдан кейін қайтыс болды. Кендалл қатерлі ісікпен емделіп жатқан көп уақыт бойы журналдың орынбасары Грэм Кларк редактор міндетін атқарды, ал Кендалл қайтыс болғаннан кейін ол редактор болып тағайындалды. Кларк бау-бақша шаруашылығы отбасында өскен, өйткені оның әкесі Лондон орталығындағы Регент паркінің суперинтенданты (қазіргі менеджер) болған. Кларк балалық шағында Queen Mary Rose Garden ішіндегі үйдің бірінде тұрды. Ол өспірім шағында отбасымен бірге Лондонның ең танымал ашық кеңістігі – Хайд-паркке көшті. Мекепті бітіргеннен кейін ол Суррейдегі Корольдік бағбандық қоғамының Уизли бағында бағбандық өнерін оқыды. Теориялық және практикалық білімі оны Бэкингем сарайының бағында бір жыл жұмыс істеуге, содан кейін Орталық Корольдік парктердегі коммерциялық жылыжай шаруашылығында жұмыс істеуге алып келді. 1976 жылы ол журналистикаға ауысып, «Әуесқой бағбаншылық» журналына стажер-редактор болып келді. 1986 жылы ол редактор болып тағайындалды. Кларк редактор ретінде 11 жыл қызмет еткен кезінде «Әуесқой бағбаншылық» журналының ай сайынғы нұсқасын («Сіздің бақшаңыз») жариялады және топ редакторы болды (осы журналмен және Роберт Максвелл баспагерлігінен зардап шеккен компаниялардың бірінен сатып алынған тағы бір ай сайынғы «Бағбан» журналымен бірге). 1997 жылы Кларк журналда бизнеске қатысты жаңа қызметке көшті. 1996-2008 жылдар аралығында жыл сайын өткізілетін Ұлттық әуесқой бағбандық көрмесі туралы идея Кларк пен журналдың сол кездегі маркетинг-менеджері Робин Перринге келді. Көрме Шептон Маллеттегі Royal Bath and West Showground-пен бірлесіп ұйымдастырылды және жыл сайын қыркүйек айында өтті. Журнал 2008 жылы көрмеден бас тартқаннан кейін, ол тағы төрт жыл бойы жалғасты және соңғы рет 2012 жылы өтті. 1997 жылы жақын арада келе жатқан Мыңжылдыққа орай Кларк «2000 жылғы бақша участақтары» науқанын бастады, ол бақша участақтарының болашағын зерттеу үшін Парламенттік сауалдауды талап етті және оған қол жеткізді. Кларк пен орынбасар редактор Адриан Бишоп Ұлыбританиядағы бақша участақтарының қазіргі жағдайына қатысты сауалдау кезінде куәлік берді. Кейін «2000 жылғы бақша участақтары» науқаны Кларк пен Бишопқа «Жылдың науқаны» сыйлығын әкелді. 1997 жылы Кларк редакторлық қызметтен кеткен кезде, редакторлық Бишопқа өтті. Ол жергілікті газеттерде журналист болған, оның басшылығымен «Әуесқой бағбаншылық» журналы бағбандық мәселелерді толығырақ жариялады және атақты адамдарға негізделген стильге ие болды. 2001 жылы ол бірден бас редактор және баспагер болып тағайындалды, бұл қазіргі орынбасар редактордың жолын ашты, және Тим Рэмболл басшылықты өз қолына алды. Рэмболлдың басшылығымен журнал көптеген бәсекелестерін басып өтіп, жаңалықтар дүкендеріндегі жалпы бағбандық журналдардың арасында жетекші орынды иеленді. Редактор ретінде ол BBC-нің «Gardeners' Question Time» бағдарламасына бірнеше рет қонақ шақырылды және телеарнада көптеген рет пайда болды. Ол «Әуесқой бағбаншылық» журналының алғашқы DVD-сін жасады (және ұсынды). 2017 жылы Time Inc (UK) Ltd бас компаниясы журналды оңтүстік жағалаудағы Пул қаласындағы кеңсесінен компанияның штаб-пәтеріне, Гэмпширдегі Фарнбороға көшіруге шешім қабылдады. Сол кезде Рэмбол зейнетке шығуға уақыты келді деп шешті. Оның орнына Рэмболдың топ редакторы болған Гарри Ковард Уильямс келді. Ковард Уильямс бірнеше жыл бойы редакциялық мазмұн мен безендірудің көп бөлігін басқарып келді, ал енді редактор ретінде ол журналды қиын нарықта тиімді бәсекелесе алуы үшін қалыптастыра алады (онлайн мазмұнның оңай қолжетімділігіне байланысты барлық баспа журналдар үшін).

Редакторлар тізімі

Журналдың жарық көрілімінен бері редакторлар тізімі былай: Ширли Хибберд (1884–1886), Т. В. Сандерс (1886–1926), А. Дж. Макселф (1926–1946), Артур Хеллэйр (1946–1967), Энтони Хаксли (1967–1971), Питер Вуд (1971–1985), Джек Кендалл (1985–1986), Грэм Кларк (1986–1997), Адриан Бишоп (1997–2001), Тим Рэмболл (2001–2017) және Гарри Ковард Уильямс (2017 жылдан бері). Журналға белгілі жазушылардың қатарында редактордың орынбасары болған Алан Тичмарш, Монти Дон, Чарли Диммок, Боб Флауэрдю, Энн Свитинбанк, Перси Трауер және Питер Сибрук кіреді. Марджери Фиш 1950 жылдары журналда колонна жүргізген.

"Аматорлық бағбандық" брендінің иелері

1930 жылдары «Әуесқой бағбандар» журналының бастапқы иелері, Коллингридж компаниясы, бизнесті ірі Newnes and Pearson баспа тобына сатты. 1960 жылдары бұл компания газеттері мен журналдарымен танымал «Одхамс» баспасымен бірікті. Соңында The Mirror Group «Одхамс» компаниясын сатып алды, нәтижесінде ондаған журналдары бар бір үлкен компания құрылды. Ол өзін Халықаралық баспа корпорациясы деп қайта ұйымдастырды, ол IPC деген атпен жақсы танымал болды. 2013 жылы IPC атауы жойылды, себебі оның иесі, АҚШ-та орналасқан Time Inc компаниясы, оны Time Inc (UK) Ltd деп атады. 2018 жылы Time Inc (UK) Ltd TI Media болып өзгерді. 2020 жылы Future plc TI Media компаниясын сатып алғаннан кейін «Әуесқой бағбандар» журналының иесі аталды.

Қысқаша жабылу

2023 жылдың қыркүйегінде журналдың тоқтатылатыны жарияланды. Соңғы саны 2023 жылдың 14 қазанында шықты. Журналдың иесі Future plc баспа шығындарының және әрбір мұқабаға тіркелген тегін тұқымның қымбаттауы, сондай-ақ жарнамадан түсетін табыстың азаюын журналды тоқтату шешімінің себептері деп атады. Бұл себептер журналдың 11-ші және соңғы редакторы Гарри Ковард Уильямстың соңғы редакторылық мақаласында да қайта айтылды.

Жаңа иесі

Журнал кейіннен 2023 жылдың қараша айында Келси Публицинг компаниясы сатып алып, басқаруын өз қолына алды. Жаңа редакторы Ким Стоддарт сол кезде былай деді: "Бұл тарихи, құнды журналдың соңғы редакторы болып тағайындалуы мен үшін үлкен мәртебе. Көптеген талантты, тұрақты авторларымыз бен жаңа, қызықты мүмкіндіктер мен рубрикалары бар бірінші қайта жаңартылған нөмірімен бөлісуге асығамын."