Кіріспе

Азор аралдарына әсер еткен маңызды табиғи апаттардың тізімі:

15 ғасыр

1432 жылы: Азор аралдарында алғаш рет тіркелген ашаршылық. 1439–1444 (құжатталмаған): Сан-Мигельде, Сете-Сидадесте жанартаудың атқылауы; атқылау туралы егжей-тегжейлі мәліметтер, тіпті оқиғаның нақты күні де жазылмаған. «Саудадес да Терра» еңбегінде осы оқиғаға сілтеме жасаған отец Гаспар Фрутуозо, аралдың шығыс бөлігінің топографиясы күрт өзгергенін, ал ағаштардың діңдері мен пемза мұхитта жүзіп жатқанын байқағандарын айтты. Қазіргі Повоасао (аралдың шығыс жартысындағы) қонысындағы колонистер жарылыс дыбыстарын естіп, осы оқиғаға соққан көптеген жер сілкіністерін сезінді: «Осы ашқандар, сабан үйлерінде тұрып, бір жыл ішінде жердің қатты ұсақталуын, дірілдеуін және жарылысын естіді, бұл шыңның құлауына және өртке әкелді».

1460?: Сан-Мигель, Сете-Сидадесте тағы бір жанартау атқылауы. Ол кезде нақты ақпарат жазылмаған.

XVI ғасыр

1522: Азор аралдарындағы ең ірі апат саналатын 1522 жылғы Вила-Франка жер сілкінісі мен тау жыныстары құлауы 1522 жылдың 21-22 қазанында болды. Ол Сан-Мигель аралындағы Вила-Франка-ду-Кампо провинциялық астанасының көп бөлігін суға батырып, қиратты. 1522 жылдың 21-22 қазан түнінде болған тағы бір күшті жер сілкінісі Вила-Франка-ду-Кампо төңірегіндегі төбелерден үлкен балшық ағынын құлатты, қаланың көп бөлігіне зардап келтірді және 5000 тұрғын мен ақсүйекті тірідей көміп тастады. Донатари капитан Руи Гонсалвес да Камара Лагоадағы жазғы үйінде болғандықтан оқиғадан аман қалды. Понта-Гарсаға жақын Мая аумағында да ірі балшық құлаулар болды. Вила-Франкадағы оқиғалар көптеген жазбаларға шабыт берді, соның ішінде Теофило Браганың «Вила-Франка романы» (Romance de Vila Franca) атты ауызша тамыры бар туындысына, сондай-ақ Киелі Рухтың діни мерекелеріне деген жаңа құлшынысқа әсер етті. Нәтижесінде болған дауылдан ғибадатхана тасталып, елді мекеннің көп бөлігімен бірге ішкі жағына қайта салынуына әкеп соқты.

20 ғасыр

1907 — Монако сынығында су асты жарылысы. 1 сәуірде Сан-Мигельдің Бранко Монаконың оңтүстік-батысында 400 м радиуста шағын жарылыс болды. Ол Сан-Мигель — Файал арасындағы су астындағы шығыннан күл шашырады. 1911 — Монако сынығында су асты жарылысы, наурыз айында 1907 жылғы жарылыс 200-300 м тереңдікте (оңтүстік-батыс) қайталанды, жарылыс бірнеше сағатқа созылды. 1926 — Хорта қаласын күшті жер сілкінісі шарлады. Сәуірдің басында аралда бір-бірінен кейін бірнеше күшті жер сілкіністері болды. 5 сәуірде Фламенгос, Рибейринья және Консейсауда зақым келгендігі туралы хабарланды. 31 тамызда жер сілкінісі жергілікті уақыт бойынша 8.42 (10.42 GMT) сегіз адамның өліміне және Консейсау, Прая-ду-Альмохарифе (220 үйді қиратып), Фламенгос, Фетейра және Кастело-Бранко қалалары мен Ломба-ду-Пилар-э-Саляоның көп бөлігінде бұзылуларға әкелді. 4138 үй мен ғимарат зақымдалды немесе қирады. 1957–1958 — 1957 жылдың 16-27 қыркүйегі аралығында Капелинхос, Файалдағы жарылыс, ақыры 1958 жылдың 25 қазанында аяқталды, ғимараттарды қиратып, су асты жарылысы арқылы жерді 1 км-ге дейін кеңейтті. Көптеген адамдар Солтүстік Америкаға көшіп кетті. 1963 — 12-15 желтоқсан аралығында Санта-Лузияда жер сілкінісі мен су асты жарылысы болды. Файалдан сейсмографтар Пико аралының солтүстік жағалауындағы Качорродағы жанартаулық сілкіністі тіркеді. Сілкініс 13-14 желтоқсан аралығында болды. 15 желтоқсанда, аспан ашық және көріну жақсы болған кезде, Файал және Пико тұрғындары Качорроның алдынан "бу бұлттары" шығатынын көрді. Бұл материалдардың ешқайсысы жиналған жоқ және құбылыс қатты сілкініп, зақым келтірмеді. 1964 — Розаис және Велас аймағындағы Сан-Жорж аралын жер сілкінісі шарлады, 900 үй мен 400 ғимаратқа зақым келтірілді, сондай-ақ аралда үрей тудырып, көптеген жоргенстерді Терсейра аралына және басқа аралдарға көшіруге әкелді. Бұл дағдарысты Розаис жағалауындағы су астындағы терең жарылыс тудырды. 1973 — Пико және Файал аралдарында жер сілкінісі болды. 11 қазанда тұрғындар Пико, Файал және Сан-Хорхеде көптеген жер сілкіністерін сезінді, әсіресе Сан-Матеус және Терра-ду-Пао және Пико аралдарында. 23 қарашада жергілікті уақыт бойынша сағат 12.36-да (GMT 14.30) қатты жер сілкінісі (Вуд-Нойман шкаласы бойынша 7/8 өлшенді), оның эпицентрі Пикодағы Санто-Антонио маңында болды, көптеген үйлер зақымдалды, қабырғалар құлады және көшелер мен жолдар ауыстырылды, Пиконың солтүстік жағалауындағы Санта-Лузия, Санто-Антонио және Сан-Роке, оңтүстік жағалауындағы Сан-Матеус және Файал аралындағы Консейсау, Матриз және Фламенгос приходтарында бұдан әрі қираулар болды. 1980 — 1 қаңтардағы жер сілкінісі Терсейра, Сан-Жорже және Грациоза аралдарын қиратты, жергілікті уақыт бойынша 16.42 (18.42 GMT) және Рихтер шкаласы бойынша 7 өлшемі. Эпицентр Ангра-ду-Героисмодан оңтүстік-батысқа қарай 35 км жерде орналасқан. Ол Ангра-ду-Героисмо қаласындағы ғимараттарға зақым келтірді. Сан-Себастьян қаласы мен Батыс және Солтүстік-Батыс Терсейраның, оның ішінде Топо мен Санто Анто, Сан-Хорхеде Карпачо мен Луз Грациосада қирады. Бұл жер сілкінісі Азор аралдарында болған ең үлкен жер сілкіністерінің бірі болды. 71 адам қаза тапты, 400-і жарақат алды, 15 500-ге жуық үй қирады, ал 15 000 (азориялықтардың шамамен 5%) үйсіз қалды. 1981 — Монакодағы Фрактурада су асты жарылысы. Шілде айының басында Сан-Мигельдің оңтүстік-батысында орналасқан Банко-Монакода 300 м тереңдікте су астындағы шағын жарылыс болды, ол газдар мен базальттық материалдарды лақтырып жіберді. 1997 — Банко Д. Жоао де Кастро маңындағы су асты жарылысы. 1997 жылдың көктемінде қарқынды микросейсмикалық белсенділік бүкіл аймақты дүрсілдетті және көптеген жер сілкіністері мен толқындарды тудырды (Меркали шкаласы бойынша I-ден III-ге дейін Терсейра мен Сан-Мигель аралдарында сезілді), су асты жарылысын тудырды. 1997 — 31 қазанда Рибейра Квенте, Сан-Мигельдегі лас көшкін. 31 қазанда екі сағат бойы жаңбыр жауғаннан кейін Оутейро-дас-Фрейрас тауларының беткейлерінде құм көшкіні пайда болып, 36 отбасынан 114 адам баспанасыз қалды. 1998 — 9 шілдедегі Азор аралдарындағы жер сілкінісі Файал, Пико және Сан-Хорхе қалаларын Гринвич уақытымен 5.19-да сілкіндірді. Рихтер шкаласы бойынша 5,6 баллды өлшеген, эпицентрі Файал аралының солтүстік-шығысында орналасқан жер сілкінісі Риберинья, Педро-Мигель, Салау және Седрос приходтарына, сондай-ақ Файал аралындағы Кастело-Бранко (негізінен Ломбега), Фламенгос және Прая-ду-Альмохарифеде зақым келтірді. Ол Пико аралының бір бөлігіне және Сан-Хорхе аралының батыс бөлігіне де зақым келтірді. Жер сілкінісінен сегіз адам қаза тапты; 1700 адам үйсіз қалды. 1999–2000 — Терсейрадағы Серреттада су асты жарылысы болды, 1998 жылдың 25 қарашасында ауданда жер сілкінісі тіркелді. Балықшылар желтоқсан айының соңында тағы бір жарылыс болғанын хабарлады.

21 ғасыр

2005 жылдың көктемі — Азор аралдарында қатты жаңбыр жауып, су тасқыны мен көшкіндерге әкелді. Адамдар үйлерінде қамалып, жолдар жабылды, ғимараттар, мүлік және кейбір жолдар зақымданды. 2005 — Фого Конгро Монте Эскурода сейсмикалық дағдарыс. CIVISA тіркеген 40 000-нан астам жер сілкінісі, ал Сан-Мигель аралында 100-і сезілді. 20 қыркүйекте (4.1) және 21 қыркүйекте (4.0) жер сілкінісі болды, бұл арал тұрғындарының алаңдаушылығын тудырды. Жер сілкінісі кезінде ғимараттарға көп зиян келмеді, бірақ Фого жанартауының беткейлерінде бірнеше көшкін болды. 15 желтоқсан 2009 — Азор аралдарында қатты жаңбыр жауып, су тасқынына әкелді; Прая-да-Витория муниципалитетіндегі Агуальва шалқарында су тасқыны үйлер мен автомобильдердің қирауына, судың шатқалдардан асып кетуіне себеп болды. Бір адам қаза тапты, ондаған тұрғын оқиғадан зардап шекті. 3 желтоқсан 2010 — Осы кезеңде Азор аралдарындағы нашар ауа райы Флорес аралында "үлкен жер көшкініне" әкелді, ол Фажанзинаға баратын жолдың жабылуына, сол жердегі көлік құралдарының тоқтауына себеп болды. Азаматтық қорғау жөніндегі өңірлік қызмет (Serviço Regional de Protecção Civil) берген мәліметтерге сәйкес, аймақта материалдық залал немесе адамдарға зиян келтірілмеген (бірақ қауіпсіздігі үшін кейбір қарт адамдар эвакуацияланды). Сан-Мигель аралындағы Файал-да-Террадағы қатты жаңбыр салдарынан болған ұқсас көшкін үш адамның қаза болуына және бірнеше үйдің зақымдануына әкелді. 11 қаңтар 2021 — 5,4 балдық жер сілкінісі Азор аралдарының батысын шағылды.