Кіріспе

Роалд Дальдың қорқынышты қысқа әңгімесі, "Жұрт иесі". Бұл әңгіме алғаш рет The New Yorker журналында жарияланған, содан кейін 1960 жылы шыққан "Kiss Kiss" антологиясында қайта басылды.

Сюжет

Билли Уивер – жаңа жұмыс бастау үшін Лондоннан Бат қаласына пойызбен келген он жеті жасар жігіт. Ол тұрақ іздеп жүріп, "Түнгі жатқан орын және таңғы ас" деген жазуы бар пансионды көріп, қызығады. Терезеден тоқылған папағай мен еденде ұйықтап жатқан такс иті көрінеді. Ол кіреберіс есігін қағып, есікті бірден орта жастағы үй иесі ашады. Билли оның пансионаты өте арзан екенін біледі және әйелді сәл ерекше, ойшаң, бірақ өте мейірімді деп санайды. Билли қонақ кітапшасына қол қойғанда, екі жылдан астам бұрын жазылған екі ғана есімді табады: Кристофер Мулхолланд және Грегори В. Темпл – Биллиге есімдері қызықтай таныс болып көрінеді. Үй иесі Биллиді шайға шақырады, ал Билли қонақ кітапшасындағы есімдерді қайдан естігенін еске түсіруге тырысады. Ол Мулхолландтың Етон мектебінің оқушысы болғанын, оның жоғалып кеткені туралы газеттерде жазғанын есіне түсіреді. Үй иесі Биллиге оның Мулхолланд Кембридж университетінің студенті болғанын, ал Мулхолланд пен Темпл әлі де пансионның жоғарғы қабатында тұрғанын айтады. Ол Биллидің келбетті жігіт екенін, басқа екі қонақ та сондай болғанын айтады. Билли терезеден көрген папағай мен такс итінің екеуінің де тоқылғанын көріп таңғалады. Үй иесі жануарлары өлгенде, оларды тоқып қоятынын айтады. Билли шайдың дәмі горьковат бадам есін еске салады. Ол үй иесінен екі жігіттен кейін басқа қонақтар келді ме деп сұрайды. Үй иесі: "Жоқ, жаным. Сен ғана". Бұл үй иесі Биллиге цианид қосылған шай беріп, оның денесін тоқып, Мулхолланд пен Темплге жасағандай жасау ниетінде екенін көрсетеді.

Шығу тегі

Роалд Дальдің "Құшқырлар туралы әңгімелер кітабының" кіріспесінде, ол жанрдың ең жақсысы деп таңдаған басқа авторлардың он төрт әңгімесін жинап, Даль әрқашан қарулы әңгіме жазуды қалағанын, бірақ соған қол жеткізе алмағанын айтады. Ол "Жатақхана иесі" әңгімесімен ең жақын келді, бірақ оны қайта оқығаннан кейін, "көңілінен шықпағанын" шешіп, аяғын өзгертіп, оқиғаның мистикалық еместігін қамтамасыз етті.

Қабылдау

"Жұртшы" 1960 жылғы Эдгар сыйлығының «Ең үздік қысқа детективтік әңгіме» номинациясын жеңіп алды. Бұл Даль үшін екінші награда еді, алғашқысы 1954 жылы оның «Сен сияқты біреу» әңгімелер жинағы үшін «Ең үздік қысқа әңгіме» номинациясы бойынша берілген.

Экранға бейімделу

1979 жылы Сиобхан МакКенна британдық "Күтпеген оқиғалар" телесериалының бір эпизодында "Жұрт иесі" рөлінде ойнады, онда ол сырттай әдемі, аналық, бірақ ерекше үй иесінің рөлін сомдады, ол жалғызбасты әйелдерді өлтіріп, оларды құстың немесе жануардың денесімен толтырылған жинағына қосады.