Кіріспе
Фирозабад – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Фирозабад ауданында, Агра қаласына жақын орналасқан муниципалитет. Бұл қала Үндістанның шыны жасау өнеркәсібінің орталығы болып табылады және мұнда шығарылатын білезіктер мен шыны ыдыстардың сапасымен танымал. Ақбар билігі тұсында қала арқылы кіріс түскен, бірақ оны Ауғандар тонап кеткен. Ақбар салық жинау үшін Мансабдар Фироз Шаһ бастаған әскерін жіберді, содан кейін қала казармаға айналдырылып, Чандравар қаласы Фирозабад деп атау алды. Фироз Шаһтың мазары бүгінге дейін сақталған. Ежелгі заманнан бері қалада шыны және білезік шеберханалары, сондай-ақ шағын өнеркәсіптер дамыған. Фирозабадтың жер иелері – Сиддики, Сәйед, Манихар, Патан және индус-Раджпут касталарынан шыққан. Фирозабад Солтүстік Орталық Үндістанда, Уттар-Прадеш штатында, Аградан және Делиден шамамен арақашықтықта, Декан үстіртінің солтүстік шетінде, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Фирозабад ауданының шекарасы солтүстікте Эта ауданымен, ал шығыста Майнпури және Этавах аудандарымен жанасады. Оның оңтүстік шекарасын Ямуна өзені құрайды.
Firozabad is a city near Agra in Firozabad district in the state of Uttar Pradesh in India. It is the centre of India's glassmaking industry and is known for the quality of the bangles and glassware produced here. During the reign of Akbar, revenue was brought through the city, which was looted by the Afghans. Akbar sent his army led by the Mansab Dar, Firoz Shah, to make the city a cantonment to collect taxes and the city of Chandrawar was renamed as Firozabad after him. The tomb of Firoz Shah is still present today. From early times, it had glass and bangle works, and small scale industry. The landowners of Firozabad hail from the Siddiqui, Sayed, Manihar, Pathan and the Hindu Rajput castes. Firozabad is located in north central India, in Uttar Pradesh, from Agra and around from Delhi, at the northern edge of the Deccan Plateau, at It is located above sea level. The boundaries of Firozabad district touch Etah district in north and Mainpuri and Etawah districts in the east. The Yamuna river makes its southern boundary.
Тарих
Қала Браж мәдени аймағында орналасқан және Веда дәуірінде Сурасена Махаджанападаның бір бөлігі болған. Кейіннен Маурия, Гупта, Скифтер, Кушандар, Грек-үнділіктер, Харша сияқты ірі мемлекеттер билік етті, содан кейін брахман Пешва мен Раджпут билеушілері басқарды. Қазіргі Фирозабад қаласының негізі қаланғанға дейін, аймақтағы басты қала Ямунаның сол жағасында, Фирозабадтан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан Чандвар болды. Чандвар ежелден-ақ Чуахан Раджпуттарының бекінісі болған, дәстүр бойынша оны Чандрасен есімді билеуші құрған. Чандварды Дели сұлтандығы бірнеше рет басып алды, бірақ оның Чуахан билеушілері бірнеше ғасыр бойы тәуелсіздіктерін қайта-қайта жариялады. Дәстүр бойынша, Мұхаммед Гордың Джаячандра патшаны Чандвар шайқасында жеңгені айтылады. Бхадаурия әулеттерінің әңгімелеріне сәйкес, Чандвар 1246 жылы тағы бір рет басылып алынған, бұл сол жылғы белгілі емес инду бекінісінің басып алынуы туралы сұлтандық жазбаларымен расталады. 1414 жылы Дели сұлтаны Хизер хан билікке келгеннен кейін, оның генералы Тадж-ул-Мулк "Чандвардың кәпірлерінен" бағынуын алды, содан кейін 1420 жылы ол Чандварды жаза ретінде тонады. 1452 жылы Чандвар Дели мен Жунпур сұлтандықтары арасындағы маңызды шайқас орны болды, нәтижесінде екі империя арасында үш жылдық бітім орнатылды. Қазіргі Фирозабад қаласы шамамен 1566 жылы Раджа Тодар Мал Гайяға қажылық сапардан оралғанда, Асафабад ауылында (қазіргі Фирозабадтың оңтүстік-шығысында) тоқтағанда салынды. Ауыл тұрғындары оны қорлаған, император Акбар бұл туралы естіген соң, қаланы қиратып, жаңасын салу үшін евнух Фироз Хваджаны жіберді. Қала Ақбарабад, Сухмалпур, Мухаммадпур Гаджмалпур, Расулпур және Пемпур Раипур сияқты көршілес ауылдарға тиесілі жерлерге салынды және өзінің негізін қалаушының құрметіне Фирозабад деп аталды. Ақ мәрмәрдан салынған Фироз Хваджаның мазары Аграға баратын жол бойында орналасқан.
Климат
Фирозабадтағы ең төменгі тіркелген температура — , ал ең жоғарысы — .
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Фирозабад қаласының халқы 603 797 адамды құрады. Халықтың 53% ер адамдар, ал 47% әйелдерді құрайды. Фирозабадтың орташа сауаттылық деңгейі 75,01%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (74%) жоғары. Ерлердің сауаттылығы 85,32%, әйелдердің сауаттылығы 63%. Фирозабадта халықтың 16% 6 жасқа дейінгі балалар. Жоспарланған касталар мен тайпалар халықтың тиісінше 16,55% және 0,39% құрайды. Қала Брадж мәдени аймағында орналасқан және жергілікті тілі – Браджбхаша.
Шыны өнеркәсібі
Фирозабад – Үндістанның ең ірі шыны өндірісі орталығы, елдегі ұйымдастырылмаған сектордағы шыны өндірісінің шамамен 70% осы қалада жасалады. Қала халқының 50%-дан астамы шыны өнеркәсібінде "тікелей немесе жанама" түрде жұмыс істейді деп саналады, ал 82 000-ға жуық адам "шағын бірліктерде" жұмыс істейді, олар білезіктер сияқты шыны бұйымдарын өндірістен кейін түзету, біріктіру, кесу және әсемдеу сияқты жұмыстарды атқарады.
Судың ластануы
Бірнеше жылдан бері Фирозабад қаласы судың күшті ластануынан қиын жағдайға түсіп отыр. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың есепсіз қалдықтарды төгуі салдарынан су ластанған. Су іс жүзінде қолдануға жарамсыз халге жеткен. Азаматтардың үйде су тазартқыштар орнатудан және ішу үшін қапталған суды пайдаланудан басқа амалы қалмады.
Бахубали джайн ғибадатханасы
Сухаг Нагариде "Джайнагар" қасиетті орталығы қайтыс болған Сет Чхадамилал құрды. Бұл ғибадатханада Бахубалидің 45 футтық граниттен жасалған мүсіні орналасқан, ол Солтүстік Үндістандағы ең ірі мүсін болып табылады және салмағы 3500 тоннадан аспайды. Осы ғибадатхананың жанында көптеген джайнистік храмдар бар.