Кіріспе

Американдық инженер және ғалым (1945 жылы туған)

Грегори Хаммонд Олсен (20 сәуір 1945 жылы туған) – американдық кәсіпкер, инженер және ғалым. 2005 жылғы қазан айында Space Adventures компаниясымен Халықаралық ғарыш станциясына жеке қаржысымен саяхат жасаған үшінші жеке адам болды. Олсен сезімтал жақын инфрақызыл (NIR) және қысқа толқынды инфрақызыл (SWIR) камералары сияқты оптоэлектрондық құрылғыларды әзірлейтін Sensors Unlimited Inc. компаниясының негізін қалаушысы және төрағасы болды. Sensors Unlimited компаниясының ірі клиенттерінің бірі – NASA. Қазіргі уақытта Олсен Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы GHO Ventures, LLC президенті болып табылады, онда ол өз ангел инвестицияларын, Оңтүстік Африкадағы шарап зауытын, Монтанадағы ранчосын, Манхэттен және Майамидегі жылжымайтын мүлікті басқарады, сондай-ақ балаларды, әсіресе аз ұлт өкілдерін және қыз балаларды ғылым немесе инженерия саласында мансапты қарастыруға шақыру мақсатында көптеген лекциялар оқиды. Ол сонымен қатар Райдер университетінде физика профессоры болып жұмыс істейді.

Ерте өмір және білім

Олсен Бруклинде (Нью-Йорк штаты) дүниеге келген, IBEW Local 3 электршісінің ұлы. Анасы мектеп мұғалімі болған. Ол Бей-Ридж қаласында өсіп, 1962 жылы Нью-Джерси штатының Риджфилд Парк орта мектебін бітірді. Олсен бастапқыда бейсболшы болғысы келді, бірақ жергілікті кішкентай лигадағы жарыс деңгейінің өте жоғары екенін түсінді. Әкесінің ықпалымен электрик болуға тырысты, үйде жөндеуші шақырудың орнына, өз қолымен бұйымдарды жөндеу білімін жинады. Орта мектепте нашар оқығандықтан, мұғалімдер оны сәтсіздікке ұшыраған деп есептеген. Олсен бірнеше ай колледжге түсуге кеңес алғанға дейін АҚШ Армиясына қаусымдауды жоспарлаған. IBEW Local 3 стипендиясының арқасында Олсен колледжге түсіп, үлгерімін жақсартты және Fairleigh Dickinson университетін бірнеше дипломмен magna cum laude деген құрметпен бітірді. Кейін Вирджиния университетінде материалтану ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның екі қызы бар: Кимберли мен Криста, және алты немересі: Джастин Дибси, Картер Дибси, Даниэль Дибси, Ромина Лападула, Атина Лападула және Ориана Лападула.

Іскерлік мансап

Олсен бизнес саласында білімі аз екенін мойындайды және 100 миллион доллардан аз табыс көріп отырған компаниялар үшін (ол оларды шағын компаниялар деп атайды) табысқа жету "интуиция, сезім және қажырлы еңбек" негізінде іргеленеді деп санайды. Ол өзінің жетістіктерін ғылымдағы жоғары біліміне байланыстырады. "Менің екі стартап компаниямның екеуі де мен оқыған салалармен байланысты. Мысалы, менің алғашқы компаниям EPITAXX (оптикалық телекоммуникация және кабельдік теледидар желілері үшін оптикалық детекторлар мен қабылдағыштарды жеткізуші) физика және материалтану саласындағы біліміме сүйенді." Олсен жоғары тәуекелді стартаптарға инвестиция жасауды ұнатады. Олсен 1984 жылы Владимир Банмен бірлесіп талшықты детектор өндіруші EPITAXX компаниясын құрды. Ол 1990 жылы 12 миллион долларға сатылды. Содан кейін 1992 жылы доктор Маршалл Джей Коэнмен бірге Sensors Unlimited компаниясын құрды. Sensors Unlimited 2000 жылы Finisar Corp. компаниясына 600 миллион долларға сатылды. Кейін 2002 жылы басқару тобы оны 6 миллион долларға қайта сатып алды және 2005 жылы Goodrich, Corp. компаниясына 60 миллион долларға тағы да сатты.

Ғарышқа ұшудың егжей-тегжейі

Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) "Союз ТМА 7" (2005 жылдың 1 қазанында ұшырылып, 3 қазанда жағадан түскен) және "Союз ТМА 6" (10 қазанда) көліктерімен барған Олсен, Денис Титодан (2001) және Марк Шаттлворттан (2002) кейін ХҒС-қа барған үшінші жеке қаржыландырылған ғарыш саяхатшысы болып табылады (бәрі де Space Adventures, Ltd. арқылы ғарышқа ұшқан). 2013 жылдан бері "Союз ТМА 6" Intrepid мұражайының ғарыш шаттлы павильонында қойылған. Олсен "ғарыш саяхатшысы" деген атаудан ғана емес, мазмұнынан да наразы екенін білдірді. National Geographic журналының "Ғарышқа ұшыру – Саяхатқа қатысу (2007)" баяндамасынан: "Грег: Ғарыш саяхатшысы деген термин сіз чек жазып, ләззатқа берілесіз дегенді білдіреді. Бірақ маған сеніңіз, бұл мүлдем солай емес. Баяндаушы: Грег осы мақсатқа жету үшін көп еңбек етті, Ресей ғарыш агенттігімен екі жыл дайындалды". Олсен Пол Стэннингпен сұхбатында ұшуы туралы толыққанды айтып берді. Ол ғарышқа ұшу үшін бір жарым жыл дайындықтан өткенін мәлімдеді. Кездейсоқ рентген тексеруі кезінде өкпесінде қара дақ табылды. Ұшуға рұқсат алу үшін ай сайын медициналық тексеруден өтуі тиіс болды. Медициналық комиссиядан өтуіне 9 ай уақыт кетті. Ғарыш станциясында болғанда қашықтықтан зондтау және астрономия салаларында бірнеше тәжірибелер жүргізді. Доктор Олсен FCC KC2ONX шақыру таңбасын ұстап, ARISS жобасы арқылы ғарыштан радиоарнасы арқылы студенттермен байланыс жасады. Нью-Джерсидегі орта мектептегі бейресми таныстырылымда доктор Олсен өзінің ғарыш саяхатының құнын 20 миллион АҚШ долларына бағалады.

Марапаттар мен құрметтер

Олсен 2010 жылы талшықты байланыс және ұлттық қорғаныс саласындағы оптикалық компоненттерді зерттеу мен коммерцияландыруы үшін Ұлттық Инженерлік академиясының мүшесі болып сайланды. Олсен Фэрллей Дикинсон университетінің қамқорлар кеңесіне де мүше болып сайланды.