Кіріспе
Американдық актер (1904–1982)
Джей Новелло (шын аты Майкл Романо, 22 тамыз 1904 – 2 қыркүйек 1982) – американдық радио, кино және теледидардағы кейіпкерлік актер.
Радиодағы мансабы
Новелло өзінің 47 жылдық актерлік мансабын 1930 жылдары радиода кейіпкер ретінде бастады. Ол "Мен құпияны жақсы көремін" атты радиошоудың Голливуд нұсқасында Джек Пэккард рөлін ойнады. "Рокки Джордан" радиосында ол Каир полициясының капитаны Сэм Сабаяны, "Жалғыз қасқыр" радио нұсқасындағы үй қызметшісі Джеймисонды және "Бір адамның отбасы" радиосериалында судья Гленн Хантерді сомдады. Ол сонымен қатар "Қашқындар", "Қылмыстық классика", "Люкс радио театры", "Күдік" және "Шын жүректен, Джонни Доллар" радиошоуларында да рольдер ойнады. Ол "Менің сүйікті күйеуім" радиобағдарламасында пошташы Негли мырзаның қайта-қайта ойналатын рөлін де сомдады.
Фильм
Кинодағы мансабында Новеллоның рөлдері көбінесе мақтанышпен немесе ұсақ-түйекке көңіл бөлген кәсіпқойлар мен итальяндықтар, испандықтар немесе мексикалықтар сияқты түрлі этникалық тұлғалар арасында ауысып тұратын. Оның ең ерте және танымал фильмдерінің бірі – 1945 жылғы Лорел мен Хардидің «Болфайтерлер» комедиясы, онда Новелло латын американдық мейрамхана иесінің рөлін ойнайды. Новеллоның рөлі көбінесе екінші дәрежелі фильмдердегі шағын эпизодтармен шектелген, оның бірі – Франк Капраның «Күрекелердің қалтасы» (1961) фильміндегі ықпалды испан консулы. Оның басқа фильмдердегі жұмыстарының ішінде «12 мильдік рифтің астында» (1953), «Ашулы әулие» (1954), «Лиссабон» (1956), «Мақтаныш пен құмарлық» (1957), «Бұл бүлікші рух» (1960), «Жоғалған әлем» (1960), «Захрейннен қашу» (1962), «Диннер клубынан келген адам» (1963), «Сильвия» (1965), «Харум Скарум» (1965), «Соғыста не істедің, әке?» (1966), «Алтын бұқалардың қастандығы» (1967), «Комик» (1969) және «Домино принципі» (1977) фильмдерін атауға болады.
Теледидар
Новеллоның теледидарда қонақ жұлдыз ретінде алғашқы рөлі 1951 жылы CBS телеарнасының «Джордж Бернс және Грейси Аллен шоуында» болды. CBS-тің «I Love Lucy» және «The Lucy Show» сериалдарында бірнеше рет пайда болғаннан басқа, ол NBC-нің «Northwest Passage» сериалында және «The Texicans» эпизодындағы «Frontier» батыс антологиялық сериалында ойнады. Осы кезеңде ол CBS-те «Crusader» атты «Суық соғыс» драмасында қонақ ретінде түсті. 1955 жылы NBC-нің «Халық таңдауы» сериалының «Сок Купидонды ойнайды» эпизодында Андре рөлінде ойнады. 1956 жылы Роберт Луис Стивенсонның «Маркгейм» туындысы бойынша «Экран режиссерлерінің ойын үйі» сериалында өлтірілген антиквариат сатушысының рөлін сомдады. 1957 жылы ол NBC детективтік сериалы «The Adventures of McGraw»-да қонақ ретінде ойнады, бұл сериал бастапқыда «Meet McGraw» деп аталған. 1958 жылы ол ABC-нің «Zorro» сериалында Хуан Греко рөлінде бес эпизодта ойнады, сондай-ақ сол жылы ABC сериалындағы «Жылаңаш қала» сериалының «Басқа балықшы» эпизодында Джио Бартоло рөлін ойнады. 1960 жылы ол теле-вестерн сериалдарында қонақ рөлдерін ойнады, «Bat Masterson» сериалында шотланд теңіз капитаны Ангус МакЛеодты ойнады (S2E37 «Барбарийский замок»). Ол сондай-ақ екі ABC ситкомының эпизодтарында қонақ болып ойнады: «The Donna Reed Show» сериалындағы Ник Мелинас («The Love Letter», 1960) және «The Real McCoys» сериалында Кейт МакКойдың жесір анасы Глэдис Пурвистің күйеу жігіті рөлінде. 1957 мен 1960 жылдар аралығында Новелло ABC/Warner Brothers батыс сериалы «Maverick»-тің эпизодында, сондай-ақ 1-ші маусымның 3-ші эпизодында «Хойлға сәйкес» Генри Три жеке детективі ретінде, және ABC/Warner Brothers батыс сериалының екі эпизодында қорқынышты сот тергеушісі ретінде пайда болды. Ол ABC/WB детективтік сериалы «Bourbon Street Beat»-те де ойнады. 1958 жылы ол «Ричард Даймонд, жеке детектив» CBS криминалды драмасының «Арсон» эпизодында Бейни рөлін ойнады. 1962 жылы ол «Капитанның монеталары туралы істе» монеталар жинаушы Николас Тревелиан рөлінде ойнады. Ол «Johnny Midnight» криминалды драмасында да түсті. Новелло CBS-тің «The Andy Griffith Show» сериалында екі рет қонақ ретінде ойнады: «Құрмет қонағы» эпизодындағы басты кейіпкер және «Отис округті сотқа тартты» эпизодындағы мүмкіндік іздеуші адвокат рөлінде. Ол «Банк тонауы» сериалында банк тонауышы Уилли Саттон рөлін ойнады. Ол ABC-нің «McHale's Navy» сериалында Италияның Вольта-Фиоре қаласының мэрі Марио Лугато рөлінде тұрақты болды. Ол «Climax!» сериалының «Қорқыныштан құтылу» эпизодында ойнады және «Zorro» сериалында Хуан Греко рөлінде қайта-қайта пайда болды. Новелло сондай-ақ ABC/WB «Lawman» сериалының бірнеше эпизодында ойнады. Ол 1960 жылы ABC сериалы «The Rebel»-дің «Тыңылмаған семсер» эпизодында Гидо Моралес рөлінде ойнады. Ол «Капитанның монеталары туралы істе» «Perry Mason» сериалында монеталар жинаушы ретінде де пайда болды. 1962 жылы «The Andy Griffith Show» сериалының бір эпизодында ол Мейбериден өтіп бара жатқан ұры рөлін ойнады, ал қала басшылары оған білмей тұрып қала кілтін табыс етті. Ол «12 O'Clock High» телесериалындағы «Соғыс актісі» эпизодында француз «Веренн» рөлін ойнады (1-ші маусым, 14-ші эпизод). 1964 жылы ол «Combat!» телесериалының 3-ші маусымындағы «Жолға кеткен қала» эпизодында Бонер қаласының мэрі Пол Лежунды ойнады. 1967 жылы ол «Шыртпақ патрулі» телесериалының 2-ші маусымындағы «Дико Рейд» эпизодында Виши өкілі ЛаДюк рөлін ойнады. 1969 жылы ол «Жоңғарлар жері» ғылыми-фантастикалық сериалының 1-ші маусымындағы «Тромбельдинбар түнінде» эпизодында орган ұнтақтауышы Окун рөлін ойнады. Ол сондай-ақ «Ironside» сериалының 4-ші маусымында жеке жарақаты бар заңгердің рөлін ойнады.
Жеке өмір және өлім
Новеллоның Роза Мотомен алғашқы некесі ажырасумен аяқталды. 1961 жылы ол Патриция К. Льюиске үйленді және 1982 жылы Калифорния штатының Норт-Голливуд қаласындағы Риверсайд ауруханасында өкпе рагынан қайтыс болғанға дейін олар бірге өмір сүрді. Ол 78 жасқа толғанда дүние салды. Оның мәйіті Лос-Анджелес, Калифорниядағы Сан-Фернандо Миссиясы зиратына жерленген.
Теледидар
Брейди тобы (1973) – Мистер Мартинелли