Ирланд-Америкалық ұйым және Солтүстік Ирландия қақтығысы

Кіріспе

NORAID, ресми түрде Ирландияның Солтүстік көмек комитеті, 1969 жылы Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар басталғаннан кейін құрылған ирланд-американдық мүшелік ұйымы. Ұйым өзінің миссиясын 1916 жылғы Пасхалық жариялау рухында Біріккен Ирландияны құруға көмектесу және Солтүстік Ирландияның бейбіт процесін қолдау деп мәлімдейді. Қақтығыстар кезінде NORAID Уақытша Ирландия Республикалық Армиясына және «Жасыл Крест» және «An Cumann Cabrach» сияқты ұлттық көмек көрсету ұйымдарына қаражат жинаумен белгілі болды. NORAID «Ирландия халқы» атты бюллетень шығарады, онда Солтүстік Ирландиядағы ағымдағы оқиғаларға талдау жасалып, жарияланымдар беріледі.

Миссиялық мәлімдеме

Ирландияның Солтүстік Көмегі – АҚШ-та тіркелген, мүшелік ұйымы. Біз бейбіт жолмен социалистік және демократиялық 32 округтен тұратын Біртұтас Ирландияның құрылуын қолдаймыз. Стратегиямыз: Ұйымдастыру және ағарту арқылы халықты, мүшелерімізді, саяси лидерлерді және БАҚ-ты дайындау жолымен Ирландияның бірігуін қолдайтын кең коалиция құру. Ирландия халқының басым көпшілігі қолдаған Ұлы Жұма келісімін толық орындауды қоса, қазіргі бейбіт процесті қолдау. Ирландияның барлық азаматтары үшін ұлттық кешірім мен теңдік процесін қолдау. Мүшелік: 1916 жылғы Декларацияның принциптеріне сәйкес, Ирландияның Солтүстік Көмегі осы құндылықтарды бөлісетін кез келген адамға ашық.

Тарих

NORAID-ті 1920 жылдары ИРА-ның Солтүстік Типперри бригадасының мүшесі болған ирланд иммигранты Майкл Фланнери ұйымдастырды және басқарды. Қаржы жинау үшін NORAID кешкі билер, ирланд барларындағы қайырымдылықтар мен Ирландиядағы қақтығыстар кезінде гуманитарлық көмекке қолдау көрсету мақсатында тікелей пошта арқылы үгіт жүргізді. NORAID шенеуніктері оның ақшасы екі ирландтық көмек көрсету ұйымына – 1973 жылы құрылған Green Cross және 1953 жылғы қарашада құрылған An Cumann Cabrach – түрмеге қамалған немесе қаза тапқан ирланд ұлтшылдарының отбасыларына көмек көрсету үшін бағышталғанын мәлімдеді. Алайда, юнионист саясаткерлер, ирланд-американдық қауымдастықтың көп бөлігі, сондай-ақ Ұлыбритания, Ирландия және АҚШ үкіметтері NORAID-ті Уақытша Ирланд Республикалық Армиясының (PIRA) жасырын ұйымы деп айыптады және ол 1970 жылдардың басынан бері Солтүстік Америкадан ИРА қару-жарағын импорттауға қаржы жинаумен айналысқан деді. Тарихшы Эд Молони бұған қарсы шығып, NORAID жинаған қаражаттың басым бөлігі ИРА-ның қамаудағы еріктілерінің отбасыларына берілгенін, ал Клан на Гейл ИРА-ның негізгі қаржылық демеушісі болғанын айтты. 1981 жылдың мамырында АҚШ Әділет министрлігі NORAID-ті «Шетелдік агенттерді тіркеу туралы» заңға сәйкес «Уақытша Ирланд Республикалық Армиясын» өзінің «шетелдік өкілі» ретінде тіркеуге мәжбүрлеген сот ісін жеңіп алды. АҚШ округтік судьясы Чарльз С. Хейт шешімінде: «Нақты дәлелдер [NORAID] ИРА-ның агенті екенін, көмек көрсету мақсатынан өзге мақсаттар үшін ақша мен қызметтер ұсынғанын көрсетеді» деп жазды. NORAID адвокаттары бұл шешімге шағымданып, бірақ жеңіліске ұшырады. 1980 жылдардың соңында NORAID қаржы жинауға бағытталған жергілікті бөлімшелердің ынтымақсыз федерациясы болды. ИРА-мен байланысты саяси партия Синн Фейн NORAID-тің қызметін кеңейтуді қалады. 1988 жылдың соңында NORAID өзінің тартымдылығын кеңейтуге келісті және атқару комитетінің құрамы ұлғайтылды. Синн Фейн АҚШ-қа ұйымдастырушы жіберді, ал лоббилік жұмыс пен насихатқа көбірек уақыт пен қаржы жұмсалды. Ол кездегі президент Пэт О'Коннелл: «Америкалықтар өз елдерінің саясатына қанағаттанбайды. Олар, әрине, ирланд саясатына араласпайды. Олар тек тұтқындар мен олардың отбасыларына ақша беруді қалайды, саяси лоббиге емес» деді. О'Коннелл кейін Бронксте NORAID-тің жеке кеңсесін ашты. Галвин 1990 жылдардың ортасында Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процестің бағыты бойынша Синн Фейнмен келіспеді. NORAID бұрын Нью-Йоркте 1975 жылы құрылған «Балалар жобасы» атты ұйымды қолдаған, ол Солтүстік Ирландиядан келген балаларға сектанттық қақтығыстардан аулақ болу үшін жазғы демалыс ұйымдастырды. 1994 жылы Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процесі басталғаннан кейін АҚШ Мемлекеттік департаменті Синн Фейнді шетелдік террористік ұйым тізімінен шығарды. NORAID бейбіт процесті және одан кейінгі Ұлы Жұма келісімін қолдады және қазіргі уақытта Синн Фейнді белсенді түрде қолдайды. NORAID 2004 жылдың 13 наурызында «The Irish People» журналының соңғы нөмірін жариялады.

NORAID was organized and directed by Irish immigrant Michael Flannery, who in the 1920s was a member of the IRA North Tipperary Brigade. To collect funds, NORAID organized dinner dances, donations in Irish bars, and direct mail appeals for support in humanitarian relief in Ireland during the Troubles. NORAID officials maintained that its money went to two Irish relief organizations, Green Cross (founded in 1973) and An Cumann Cabrach (founded in November 1953), to help families of imprisoned or dead Irish nationalists. However, Unionist politicians, much of the Irish American community, and the British, Irish and United States governments accused NORAID of being a front for the Provisional Irish Republican Army (PIRA), and that it was involved in fundraising for IRA arms importation from North America since the early 1970s. Historian Ed Moloney disputed this by saying that funds raised by NORAID went largely to the families of imprisoned IRA volunteers, and that Clan na Gael was the principal financial backer of the IRA. In May 1981, the United States Department of Justice won a court case forcing NORAID to register the Provisional Irish Republican Army as its "foreign principal" under the Foreign Agents Registration Act. In his decision, U. S. District Judge Charles S. Haight Jr. wrote: "The uncontroverted evidence is that [Noraid] is an agent of the IRA, providing money and services for other than relief purposes." NORAID lawyers appealed the decision but lost. By the late 1980s, NORAID was a loose federation of local branches centred on fundraising. Sinn Féin, the political party associated with the IRA, wanted NORAID to expand its activities. At the end of 1988, NORAID agreed to try to broaden its appeal and its executive committee was expanded. Sinn Féin sent an organizer to the United States, and more time and money was devoted to lobbying and propaganda. Then president Pat O'Connell said "Americans are fed up with their own nation's politics. They sure as hell don't want to get involved in Irish politics. They only want to give money for the prisoners and their families, not for political lobbying." O'Connell subsequently opened a separate NORAID office in the Bronx. Galvin split with Sinn Féin in the mid 1990s over the direction of the Northern Ireland peace process. NORAID has in the past supported "Project Children", a New York based organization founded in 1975, to provide summer vacations for children from Northern Ireland away from sectarian strife. In 1994, Sinn Féin was de listed as a foreign terrorist organization by the US State Department after the start of peace efforts in Northern Ireland. NORAID was supportive of the peace process and the subsequent Good Friday Agreement and is nowadays highly supportive of Sinn Féin. NORAID published the final issue of The Irish People on 13th March 2004.