Кіріспе

Ирландиядағы федералды университет жүйесі

Ирландияның Ұлттық университеті (NUI) (Ollscoil na hÉireann) – 1908 жылғы Ирландия университеттері заңына сәйкес құрылған және 1997 жылғы университеттер заңымен маңызды өзгерістер енгізілген құраушы университеттер (бұрын құраушы колледждер деп аталған) мен мойындалған колледждердің федералды университет жүйесі. Құрамына кіретін университеттер барлық маңызды мәселелер бойынша тәуелсіз университеттер болып табылады, бірақ дипломдар мен дәрежелер Дублинде орналасқан Ирландия Ұлттық университетінің дипломдары мен дәрежелері болып саналады. Аталымдардан кейін (пост-номинальдерде) NUI аббревиатурасы Ирландия Ұлттық университетінің барлық құраушы университеттерінен алынған дипломдар үшін қолданылады.

Тарих

Белфаст, Корк және Галвей қалаларындағы Королева колледждері 1845 жылы құрылды. 1849 жылы оқыту басталды, ал бір жылдан кейін олар Ирландия Королевасы университетінің құрамына біріктірілді. Ирландия католиктік университеті католиктердің білім алуы үшін 1854 жылдың 3 қарашасында тәуелсіз университет ретінде құрылды; бұл университет мойындалған университет емес және мойындалған дипломдар бермеді. 1880 жылы Корольдік Ирландия университеті екі бұрынғы университеттің диплом беру функциясын өз мойнына алды және жаңа Дублин университеті колледжінің және Мейнут қаласындағы Сент-Патрик колледжінің түлектеріне мойындалған дипломдар ұсынды, бұрынғылары Католик университеті арқылы берілген. Католик университеті 1882 жылы иезуиттердің басшылығымен Дублин университеті колледжіне айналды. 1890 жылдары оның студенттері Белфаст, Корк және Галвейдегі әріптестерінен гөрі көптеген жетістіктерге қол жеткізді, олар бастапқыда секулярлық мекемелер ретінде құрылған болатын. 1908 жылғы реформалар Ирландияның Ұлттық университетін және Белфаст Королева университетін құрды. Корольдік университет 1909 жылы таратылды, ал 1910 жылы Мейнут Ұлттық университеттің (NUI) мойындалған колледжі болды. Бастапқыда Ұлттық университет, Корольдік университетінен айырмашылығы, күндізгі немесе сырттай оқитын студенттерге диплом бермеді. Алайда, Корольдік университетіне ұқсас, Ұлттық университетіне де теология саласында диплом беруге тыйым салынды. 1975 жылы Блэкроктағы Карисфорт колледжі, Драмкондрадағы Сент-Патрик колледжі және Лимериктегі Мэри-Иммакулейт колледжі мұғалімдерді даярлау колледждері NUI-дің мойындалған колледждері болды. 1976 және 1977 жылдары Лимериктегі Томмонд білім беру колледжі де NUI-дің мойындалған колледжі болды. 1978 жылы Слайгодағы Сент-Анжела колледжі NUI-ге қосылды. 1996 жылы Ұлттық өнер және дизайн колледжі NUI-дің мойындалған колледжі болды. 1997 жылғы реформалар Ирландияның Ұлттық университетін қайта құрылымдады және бұрынғы мойындалған колледждің, Мейнут қаласындағы Сент-Патрик колледжінің белгілі бір факультеттерінен Мейнут қаласында қосымша университет құрылды. Бұл реформалар сондай-ақ Ұлттық университет пен оның алдыңғыларына салынған теологияға қатысты тыйымды да алып тастады.

Заң шығарушы сайлау округі

1918 жылдан бері университет түлектері парламенттік сайлауларда сайлау округін құрап келеді. 1918 жылы ол Ұлыбританияның Төменгі палатасы үшін сайлау округі ретінде құрылды. Бірінші сайлаудан кейін Эойн МакНилл Вестминстерге қатыспай, бірінші Дэйлге қатысты. NUI түлектері 1921 жылдан 1934 жылға дейін төрт TD (Dáil Éireann депутаты) сайлады, содан кейін Fianna Fáil партиясы университет сайлау округтерін таратып жіберді. 1937 жылы қабылданған Ирландия Конституциясына сәйкес, университет түлектері Сенат Эйреннің (сенат) үш мүшесін сайлайды. Ирландия азаматтары барлық түлектер (мемлекетте тұрса да, тұрмаса да), егер университет сайлаушылар тізілімінде тіркелген болса, дауыс беруге құқылы. Құрметті диплом дауыс беру құқығын бермейді. Сайлау пошта арқылы өткізіледі. Соңғы сайлау 2020 жылы 26-шы Сенатқа өтті, нәтижесінде Элис Мэри Хиггинс, Майкл Макдауэлл және Ронан Маллен секілді үш тәуелсіз кандидат сайланды.