Кіріспе

Matrigel – Corning Life Sciences компаниясы өндіретін, Engelbreth Holm Swarm (EHS) егеуқұйрық саркома жасушалары секрециялайтын ерітілген базальдық мембрана матрицасының тікелей атауы. Matrigel көптеген тіндерде кездесетін ламининге/коллаген IV-ке бай базальдық мембраналық клеткадан тыс ортаға ұқсас және клеткалық биологтар оны клеткаларды өсіруге арналған субстрат (базальдық мембрана матрицасы) ретінде пайдаланады.

Ұяшық өсіру

Жалпы зертханалық процедура – салқындатылған (4 °C) Matrigel сұйығын пластикалық жасуша культурасы ыдыстарына тарату болып табылады. 37 °C (дене температурасы) температурасында инкубацияланған кезде Matrigel ақуыздары полимерленеді (қаттынып) және ыдыстың бетін жабатын рекомбинантты базалық мембрана құрайды. Matrigel-де өсірілген жасушалар зертхана жағдайында байқау қиын болатын күрделі жасушалық мінез-құлық көрсетеді. Мысалы, эндотелий жасушалары Matrigel жабылған беттерде, бірақ пластикалық беттерде емес, құрметті тор тәрізді күрделі желілер құрайды. Мұндай желілер тірі тіндерді қанмен қамтитын микроқантамырлар жүйесін еске түсіреді. Осылайша, Matrigel эндотелий жасушаларының осындай желілерді қалай құратынын, зерттеушілерге үлкен қызығушылық тудыратын процесті байқауға мүмкіндік береді.

Метастаздық модель

Кейбір жағдайларда зерттеушілер қалың үш өлшемді гельдер жасау үшін көбірек Matrigel қолдануға дайын болуы мүмкін. Қалың гельдер жасушаларды гельдің бетінен ішке қарай жылжуға ынталандырады. Зерттеушілер бұл жылжу үрдісін ісік жасушаларының метастаздануын модельдеу үшін зерттейді.

Қатерлі ісікке қарсы дәрілік препараттарды скринингтеу

Фармацевтикалық ғалымдар препарат молекулаларын тексеру үшін Matrigel-ді қолданады. Типик эксперимент Matrigel-ге сынақ молекуласын қосудан және жасушалардың мінез-құлқына бақылау жасаудан тұрады. Эндотелийлік жасушалар желісінің қалыптасуын күшейтетін сынақ молекулалары тіндерді жаңарту терапиясы үшін, ал эндотелийлік жасушалар желісінің қалыптасуын тежейтін сынақ молекулалары қатерлі ісікке қарсы терапия үшін кандидаттар болып табылады. Сондай-ақ, ісік жасушаларының қозғалысын тежейтін сынақ молекулалары да қатерлі ісікке қарсы препараттар ретінде әлеуетке ие болуы мүмкін. Matrigel сонымен қатар қатерлі ісікке қарсы препараттарды іздестіру бағдарламасының бөлігі ретінде кеміргіштерде адам ісігінің ксенотрансплантаттарын дайындау үшін кеңінен қолданылады. Matrigel-ді мәңгілік адам қатерлі ісік жасушаларымен араластырып, осы қоспаны иммуножеткіліксіз тышқандарға тері астына жібереді. Адам ісігі әдетте екі-төрт апта ішінде пайда болады. Бұл модельдік жүйе зерттеушіге қатерлі ісікке қарсы препаратты балама организмде сынауға мүмкіндік береді.

Құрауыш бөліктер

Matrigel-дің күрделі жасуша мінез-құлқын стимуляциялау қабілеті оның әртүрлі құрамының нәтижесі болып табылады. Matrigel-дің басты компоненттері – ламинин, нидоген, коллаген және гепаран сульфаты протеогликандары сияқты құрылымдық белоктар, олар өсірілген жасушаларға табиғи ортада кездесетін жабысқақ пептидтік тізбектерді ұсынады. Эмбриондық дің жасушалары қоректендіруші жасушаларсыз өсірілгенде, олардың көпұрпақты, дифференциацияланбаған күйін (өзін-өзі жаңарту) сақтау үшін клеткадан тыс матрица компоненттері қажет. Осы қолданылатын матрицалардың бірі – сұйылтылған Matrigel. Егер сұйылтылмаған күйде қолданылса, Matrigel дің жасушаларының өсуін және дифференциациялануын стимуляциялайды.