Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брайан Фрильдің "Филадельфия, міне мен келемін!" пьесасы 1964 жылы ирланд драматургы Брайан Фрильдің туындысы. Оқиға Донегал графтығының Баллибег деген ойдан шығарылған қаласында өтеді, бұл пьеса Фрильді халықаралық аренаға шығарды. Алғаш рет 1964 жылдың 28 қыркүйегінде Дублиндегі "Гайети" театрында қойылды. 1966 жылы АҚШ-та 326 рет көрсетілді және бірнеше "Тони" сыйлығына ие болды, оның ішінде "Үздік пьеса" және "Үздік режиссер" номинациялары бар. Содан бері бұл пьеса көптеген рет сахналанды.
Play written by Brian Friel
Philadelphia, Here I Come! is a 1964 play by Irish dramatist Brian Friel. Set in the fictional town of Ballybeg, County Donegal, the play launched Friel onto the international stage. The play was first staged at the Gaiety Theatre, Dublin on September 28, 1964. In 1966, in the United States, it ran for 326 performances, and received several Tony Award nominations, including for Best Play and Best Director. The play has since been produced and performed numerous times throughout the years.
Сюжет
Филадельфия, мен келе жатырмын! Гарет (Гар) О’Доннеллдің Америкаға, әсіресе Филадельфияға көшіп келуі туралы пьеса. Оқиға Гардың Америкаға аттанудың алдындағы түні мен таңында өтеді. Гар екі кейіпкер арқылы бейнеленеді: Гар Публика (“адамдар көретін, сөйлесетін, талқылайтын Гар”) және Гар Приват (“көрінбейтін адам, ішкі жан, ар-ождан”). Гарет әкесі С. Б. О’Доннеллмен (“жауапкершілігі бар, құрметті азамат”) бірге тұрады, олармен ешқашан жақын қарым-қатынас орнатпаған. Гар әкесінің дүкенінде жұмыс істейді, ал олардың арақатынасы Басшы мен Қызметкердің арасындағыдай ғана. Приват жиі С. Б.-ді “Бұралаң” деп атайды және оның әдеттегі кешкі іс-әрекеттерін сән көрсетімі ретінде пародиалайды. Бұл пьеса, негізінен, трагикомедия. Онда көптеген күлкілі көріністер бар, әсіресе Гардың тәтесі Лиззи Суинимен болған эпизод, онда Гар Америкаға баруға шешім қабылдайды. Гардың әкесімен арақатынасы Басшы мен Қызметкердің арасындағыдай көрінгенімен, олардың арасында махаббаттың бар екеніне меңзеулер жасалады. Бірінші эпизодта Мэдж: “Кеше түнде ол (С. Б. О’Доннелл) таңға қарай ұйықтады, төсегінің сықырлағанын естідім” дейді. С. Б.-нің ұлының жақын арада кетуіне байланысты жасырын қайғыға батқанын көрсететін басқа да белгілер бар, соның ішінде ол Гарды теңізші киімімен мақтанышпен мектепке барудың қажеті жоқ екенін айтқандағы естелік, ол әкесінің дүкенінде жұмыс істейтіні туралы айтуы – бұл, мүмкін, ешқашан болмаған оқиға, сондай-ақ газетті оқып отырғандай болып көрінгенімен, оның кері бұрылғанын байқамай қалуы. Гардың Америкаға бару себептері (ол тәтесі Лиззиге “О’Доннеллдердей суық емес екенін” дәлелдегісі келді), оның әкесіне деген құпия махаббаты және олардың соңғы, күйреуге айналған байланысқа тырысулары осы пьесаны өте трагично етеді. Пьесадағы барлық оқиға Гардың аттану күнінің кешінде бірнеше сағаттың ішінде өтеді, бірақ сонымен қатар Гардың жергілікті қыз Кейт Дуганмен арақатынасы және тәтесі Лиззидің келуі туралы флэшбэктер де бар. Мен осы шұңқырда тым ұзақ тұрдым. Сізге айтам, бұл – қанға батқан батпақ, артта қалған су, соқпақсыз жол! Ал ондағы әркім ерте немесе кеш ақылдан асып кетеді! Барлығы!
Philadelphia, Here I Come! centres on Gareth (Gar) O'Donnell's move to America, specifically Philadelphia. The play takes place on the night before and morning of Gar's departure to America. Gar is portrayed by two characters, Gar Public ("the Gar that people see, talk to, talk about") and Gar Private ("the unseen man, the man within, the conscience"). Gareth lives with his father, S. B. O'Donnell ("a responsible, respectable citizen") with whom he has never connected. Gar works for his father in his shop and their relationship is no different from that of Boss and Employee. Private often makes fun of S. B. calling him "Screwballs" and parodying his nightly routine as a fashion show. Essentially, this play is a tragicomedy. It contains many comical scenes, especially the scene with Lizzy Sweeney, Gar's aunt, in which Gar decides to go to America. Despite the fact that Gar seems to have a relationship with his father no different from that of Boss and Employee, there are indications that there is love between them. In episode 1, Madge says "It must have been near daybreak when he (SB O'Donnell) got to sleep last night. I could hear the bed creaking." Other indications that SB is secretly devastated by his son's imminent departure, include his remembrance of Gar in a sailor suit proudly declaring he need not go to school, he'll work in his father's shop – a memory of an event that may not have happened, and the scene when he pretends to read the paper, but fails to notice that it has been upside down. Gar's reasons for going to America (he wanted to prove to Aunt Lizzie that he was not "cold like the O'Donnells"), along with his secret love for his uncommunicative father, and their desperate final, pathetic attempts to communicate make this play quite tragic. All of the action in this play takes place within a period of a few hours on the evening of Gar's departure, but it also includes flashbacks to Gar's relationship with local girl Kate Doogan, and the visit from his Aunt Lizzie. I've stuck around this hole far too long. I'm telling you, it's a bloody quagmire, a backwater, a dead end! And everybody in it goes crazy sooner or later! Everybody!
Кейіпкерлер
Төменде «Филадельфия, міне мен келдім!» пьесасының кейіпкерлерінің тізімі және 1964 жылдың 28 қыркүйегінде Дублиндегі «Гайети» театрында алғаш сахналанған кездегі актерлік құрам тізімі келтірілген.
Below is a list of the characters from the play Philadelphia, Here I Come! along with a cast list from when it was first performed, at the Gaiety Theatre, Dublin, on September 28, 1964.
Өндірістер
Бұл пьеса алғаш рет 1964 жылдың 28 қыркүйегінде Дублиндегі Гайти театрында қойылды. Хилтон Эдвардс режиссерлік еткен қойылым кейін АҚШ-тағы Бродвейге көшірілді, онда ол 1966 жылдың 16 ақпанында Дэвид Меррик өнер қорымен, Оскар Левенштейн мен Майкл Уайттың ұйымдастыруымен түпнұсқа Хелен Хейс театрында тұңғыш рет көрсетілді. 2004 жылы спектакльді Солтүстік Ирландияның аймақтық театрлар қауымдастығы Адриан Данбардың режиссерлігімен және Андреа Монтгомеринің продюсерлігімен сахналады. 2007 жылы Екінші дәуір театры компаниясы Алан Стэнфордтың режиссерлігімен пьесаны қойды. Бұл қойылым Ирландияны аралап, Донегал, Эннис, Дублин және Корк қалаларында, сондай-ақ АҚШ-тағы Нью-Йорк, Техас және Калифорния штаттарында көрсетілді. Ноэль Пирсон 2010 жылдың наурыз-сәуір айларында Дублиннің Гайти театрында пьесаның қайта қойылғанын ұйымдастырды. 2012 жылы пьеса Лондондағы Донмар Warehouse театрында сахналады. Эндрю Флинн 2014 жылдың ақпан-наурызында Белфасттағы Лирик театрында қойылымды режиссерлік етті. 2021 жылдың қазан айында Патрик Талбот Продакшнс Корк опера үйінде пьесаны ұсынды. Орындаушылар құрамында Алекс Мерфи жеке Гар рөлінде ойнады. Пьеса ирландтық оқу бітіру аттестатының ағылшын тілі пәнінен жоғары және орта деңгейдегі емтихандарының бағдарламасына, сондай-ақ Халықаралық бакалавриаттың ағылшын тіліндегі А1 курсына енгізілген.
The play was first staged at the Gaiety Theatre, Dublin on September 28, 1964. The production, directed by Hilton Edwards, then transferred to Broadway in the United States, where it premiered on February 16, 1966 at the original Helen Hayes Theatre, by the David Merrick Arts Foundation, with arrangement by Oscar Lewenstein and Michael White. In 2004, the play was performed through the Association of Regional Theatres Northern Ireland, directed by Adrian Dunbar and produced by Andrea Montgomery. Second Age Theatre Company staged the play in 2007, directed by Alan Stanford. This production toured Ireland, stopping off at Donegal, Ennis, Dublin and Cork, as well as New York, Texas and California in the United States. Noel Pearson produced a revival of the play at Dublin's Gaiety Theatre in March/April 2010. In 2012 the play was staged at Donmar Warehouse Theatre in London. Andrew Flynn directed the play at Lyric Theatre, Belfast in February/March 2014. In October 2021, Patrick Talbot Productions presented the play at Cork Opera House. The cast included Alex Murphy as Private Gar. The play is on the syllabus for English Higher Level and Ordinary Level for the Irish Leaving Certificate examinations, as well as the English A1 course of the International Baccalaureate.
Қабылдау
Американдық кино және театр сыншысы Стэнли Кауффманн бұл пьесаны 1966 жылы Хелен Хейс театрындағы премьерасында қарады. Ол пьесаның "көбінесе бір деңгейде қарқын мен дамумен өрбитінін және лирикалық шығарма ретінде өткірлік танытпайтынын" айтты. Хилтон Эдвардстың режиссурасы "кәсіби деңгейде, бірақ көңіл көншітпейді" деді ол. Соңында Кауффманн "актерлердің көпшілігі жақсы ойнағанына қарамастан, Фриль бізді алдады. Емес, алдаумен немесе жалғандықпен емес, өнердегі қарапайымдықпен. Оның пьесасында поэзия аз, көркемдік деңгейі төмен және күші жеткіліксіз" деді. Американдық Бродвей сыншысы Уолтер Керр де 1966 жылы пьесаның премьерасын қарады. Ол оны "күлкілі, тікенді, соңында терең әсер ететін пьеса деп сипаттады, ал одан алынған ләззат ерекше" деді. Оның пікірінше, Фриль "жан ауыру туралы пьеса жазған, және оны соншалықты қарапайым және шыншыл етіп жазған, тіпті жан ауыруы жылылық сыйлайтын отқа айналған" деді. 2004 жылы Солтүстік Ирландияның Дерри қаласындағы "Миллениум форумында" өткен премьерасында Джейн Койл "The Irish Times" газетінде Адриан Данбардың "пьесаның қараңғы бұрыштарына жарық сыйлап, терең мазасыздық пен эмоционалдық күшті кеш жасағанын" жазды. Ол сондай-ақ бұл Данбардың режиссерлік дебюті екенін, "кейбір маңызды сахналарда қиындықтар байқалып тұрғанын" және "әлі жұмыс істеуге болатынын" атап өтті. 2007 жылы Ирландия Ұлттық университетінің драма және театр пәндерінің профессоры Патрик Лоннерган бұл пьесаның "ұзаққа созылатын маңызы бар екенін; бұл Фрильдің халықаралық аренадағы алғашқы табысы болды, ал пьесаның ең маңыздысы, көрермендер арасындағы тұрақты танымалдылығы, Фрильдің әзіл мен жас адамның эмиграцияға мәжбүр болуының ауыртпалығын терең зерттеуін табысты үйлестіруімен түсіндіріледі" деді. 2021 жылы Ирландиядағы Корк опера театрында өткен премьерасында Марджори Бреннан "Irish Examiner" үшін пьесаны қарады. Оның пікірінше, бұл пьеса "ирланд театрының классикасы және Корк опера театрының карантиннен кейінгі қайта жандануы үшін тамаша таңдау". Ол продюсер Патрик Талботты, режиссер Джефф Гулдты және актерлерді "мұндай сенімді және көңілді толыққанды қойылымды ұйымдастырғаны үшін, байланысқа деген қажеттілігімізді және оны қалай жеткізуге тырысатынымызды еске салатын әсерлі және уақтылы еске салғаны үшін" мақтады.
American film and theater critic Stanley Kauffmann reviewed the play when it premiered in 1966 at the Helen Hayes Theater. He opined that the play "moves along mostly in one plane of intensity and progress, and as a lyric of poignancy, it lacks edge". He said Hilton Edwards direction is "workmanlike, but it is a disappointment". In the end, Kauffmann argues that "despite the good work of most of the actors, it is Mr. Friel who lets us down. Not by trickery or fakery, but simply by naïveté in art. There is considerable pleasantness, little poetry and insufficient power in his play". American Broadway theatre critic Walter Kerr reviewed the play as well in 1966 at its premiere. He said it was a "funny play, a prickly play, finally a most affecting play, and the pleasure it gives is of a most peculiar kind". He opined that Friel has "written a play about an ache, and he has written it so simply and so honestly that the ache itself becomes a warming fire". In 2004, at its premiere at the Millennium Forum in Derry, Northern Ireland, Jane Coyle wrote in The Irish Times, that Adrian Dunbar has "shone a beam into the dark corners of the play and has crafted an intensely unsettling and emotionally charged evening." She also pointed out that it was Dunbar's directing debut, and "the strain showed in some crucial scenes", and that there is "still work to be done". In 2007, Patrick Lonergan, Professor of Drama and Theatre Studies at National University of Ireland, wrote that the play has had "lasting significance; it was Friel's first international success, and the play's greatest significance is probably its ongoing popularity with audiences, which can be explained by Friel's skillful combination of humor with a serious treatment of the pain of a young man forced to emigrate". In 2021, at its premiere at the Cork Opera House in Ireland, Marjorie Brennan reviewed the play for the Irish Examiner. In her view, the play is a "classic of Irish theatre and a well judged choice for Cork Opera House’s post lockdown reawakening." She praised producer Patrick Talbot, director Geoff Gould and the cast, for "pulling off such a confident and entertaining full scale production, a poignant and timely reminder of our need for connection and how we often struggle to articulate it".
Фильм
Бұл пьеса 1970 жылы Ирландияда шыққан фильмге бейімделді. Адаптацияны Джон Квестед өндіріп, режиссерлік етті, ал басты рөлдерді Сиобхан МакКенна, Донал МакКэнн және Дес Кейв сомдады. 2003 жылы ол American Film Theatre сериясының бір бөлігі ретінде, тағы он үш фильммен бірге DVD форматында жарық көрді.
The play was adapted for a film released in Ireland in 1970. The adaptation was produced and directed by John Quested and stars Siobhán McKenna, Donal McCann, and Des Cave. It was released to DVD in 2003, along with thirteen other films, as part of the American Film Theatre series.