Герцогфордшир тасы: Дөңгелек тас кесектерінен құралған конгломерат
Hertfordshire puddingstone
Герцогфордширский пудингстоун: конгломерат осадочной породы, состоящий из кремниевых галек. Образовался в Эоцене, найден в Англии. Геология, палеонтология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конгломератты шөгінді тау жынысы
Conglomerate sedimentary rock
Гертфордшир пудингтасы – дөңгеленген кремний тастары (flint) жас кварц матрицасымен біріктірілген конгломератты шөгінді тау жынысы. Бұл ерекше тау жынысы көбінесе Букингемшир және Гертфордшир округтерінде кездеседі, бірақ Лондон алабында да аз мөлшерде таралған. Ол Ламбет тобының Упнор формациясының жергілікті негізін құрайды (төменгі эоцен, 56-55 миллион жыл бұрын).
Hertfordshire puddingstone is a conglomerate sedimentary rock composed of rounded flint pebbles cemented together by a younger matrix of silica quartz. The distinctive rock is largely confined to the English counties of Buckinghamshire and Hertfordshire but small amounts occur throughout the London Basin. It forms the local base of the Upnor Formation of the Lambeth Group (lower Eocene, 56 55 million years ago).
Геологиялық шығу тегі
Флинттер шамамен 56 миллион жыл бұрын Эоцен дәуірінде айналасындағы бор қабаттарынан эрозияға ұшырап, судың әсерімен жағажайларға жеткізілді, онда толқындардың эрозиясымен дөңгелектенді және мөлшері бойынша сұрыпталды. Палеоцен-Эоцен термиялық максимумы деп аталатын қысқа мерзімді құрғақшылық кезеңінде теңіз деңгейінің төмендеуі және жалпы құрғақшылық, айналасындағы тау жыныстарынан кремнийді суға тартып, флинттерді жабады. Кремнийдің кейіннен шөгінуі оларды матрицаға қатырып, бекітті. Пуддингтас қабаттарында сирек кездеседі, бірақ оның қаттылығы өзен төсектерінде кең таралған және жер бетінде сирек кездесетін бос тастар мен құлпытастарды сақтап қалды. Жақсы зерттелген бір жері Уэр қаласының жанындағы Коллиерс-Энд орналасқан. Темір оксидтері де кремний матрицасында тұтқындалып, пуддингтасты мұқият қарағанда әртүрлі түстерді тудырады. Алыстан қарағанда пуддингтас көбінесе қоңыр немесе қызыл түсті болады, бірақ қызғылт түсті де болуы мүмкін. Флинттердің тығыздығы үлгілер арасында айтарлықтай өзгереді. Стоунхендж мен Эйвберидегі тастардың көпшілігі сарсендерден жасалған.
The flints were eroded from the surrounding chalk beds some 56 million years ago in the Eocene epoch and were transported by water action to beaches, where they were rounded by wave erosion and graded by size. A lowering of sea levels and general drying during a brief arid period known as the Paleocene–Eocene Thermal Maximum drew out silica from surrounding rocks into the water immersing the flint pebbles. Further drying precipitated the silica which hardened around the pebbles, trapping them in the matrix. Puddingstone is rarely found in situ in the strata but its hardness has preserved loose rocks and boulders commonly found in river beds, and less frequently exposed at the surface. A well researched outcrop lies at Colliers End near Ware. Oxides of iron were also trapped in the silica matrix, giving rise to many different hues when the puddingstone is examined closely. From a greater distance, puddingstone is generally brown or ginger in colour, although pink is possible. The density of flint inclusions shows notable variation between specimens. Most of the stones at Stonehenge and Avebury are sarsens.
Қолданылуы
Кремний қышқылы өте қатты, сондықтан бұл тасқа түрлі қолданыстарға ие болуға мүмкіндік береді. Пуддинг тастың ірі бөліктері Чешемдегі Сент-Мария шіркеуі қабырғаларының негізінде табылады. Ол сондай-ақ, Стокинг Пелхэмдегі Сент-Мария шіркеуі, Бовингдондағы Сент-Лоуренс шіркеуі және Сарраттағы приход шіркеуі сияқты флинттас ғимараттарына қосымша құрылыс материалы ретінде қолданылған; Гертфордшир ауылдарында, мысалы, Уоттон-эт-Стонда сәндік элемент немесе жол көрсеткіш ретінде; ал рим дәуірінде – астық ұнтақтау үшін. Археолог Доминик Шелли Камбриджширдегі Грейт-Эверсдендегі римдік-британдық шаруашылық орнында пуддинг тастан жасалған дискінің фрагментін тапты. Кейбір пуддинг тастар Ли, Эшли Грин және Чейшемге жақын Чолесбери сияқты жасыл жеңілдер мен жалпы пайдалану жерлерінде бағдаршам ретінде қолданылады, сондай-ақ Сарратта, Герстсте де кездеседі.
The silica is very hard, providing the stone with a variety of applications. Large pieces of puddingstone are found at the base of the walls of St Mary's Church, Chesham. It has also been used as an auxiliary building material supplementing flintstone buildings such as St Mary's Church, Stocking Pelham, St Lawrence's Church, Bovingdon, and the parish church at Sarratt; as a decorative feature or waymark in Hertfordshire villages, such as at Watton at Stone; or, during Roman times, for grinding corn. A fragment of a quern stone made from puddingstone was found by archaeologist Dominic Shelley on the site of a Romano British farmstead in Great Eversden, Cambridgeshire. Some puddingstones are used as landmarks on greens and commons such as at The Lee, Ashley Green and Cholesbury near Chesham and at Sarratt, Herts.
Фольклорлық шығармалар
Гертфордширдің пудинг тасына жергілікті халықта бірнеше мистикалық қасиеттер танылған, оның ішінде әсіресе сиқыршылықтан қорғайтын бейнеттің белгісі ретінде. Алденхам ауылының шіркеу жазбалары 1662 жылы колданысқа түскен әйелдің қабіріне оның үстіне пудинг тасының бір бөлігі қойылғанын, осылайша қайтыстан кейін қашып кетпеуі үшін жасалғанын көрсетеді. Соңғы жылдары пудинг тасының бір бөлігі үйлену тойында жас жұбайларға сыйға беріліп, оның құнарлылықтың символы болғаны айтылады. Оның болжамдағы мистикалық күштері оған "қайғы тасы" деген ат берді. Оны "өсу тасы" немесе "көбейту тасы" деп те атаған, себебі оның өзін-өзі көбейтуге қабілетті деген сенім болған. Чешемде оларды "мәңгілік тастар" деп білген.
Hertfordshire puddingstone was credited in local folklore with several supernatural powers, including being a protective charm against witchcraft. Parish records from the village of Aldenham relate that in 1662 a woman suspected of having been a witch was buried with a piece of it laid on top of her coffin to prevent her from escaping after burial. In living memory a piece of puddingstone was given to a bride and groom, possibly as a fertility symbol. Its supposed magical powers gave it the names of woe stone. It was also called grow stone or breeding stone because of a related belief that it could multiply itself. In Chesham, they were known as everlasting stones.