Кіріспе

Abrin - бұл Розарий бұршағының (немесе екваритті бұршақ) Abrus precatorius тұқымдарында кездесетін өте улы токсалбумин. Мискаға интравенттік түрде берілген кезде оның орташа өлімге әкелетін дозасы дене массасының килограмына 0, 7 микрограмм (рициннен шамамен 3, 86 есе уытты, килограмына 2,7 микрограмм). Адамға арналған орташа улы дозасы 10 - 1000 микрограмм/ кг, ал жұтқанда 3, 3 микрограмм/ кг құрайды. Абрин - рицин сияқты рибосоманы тежейтін ақуыз, касторовый май өсімдіктерінің тұқымдарында кездесетін токсин және pulchellin, Abrus pulchellus тұқымдарында кездесетін токсин. Абрин АҚШ заңдарына сәйкес "таңдалған агент" болып саналады.

Пайда болуы

Табиғатта абрин тек қана розарийді бұршақтан түзіледі. Бұл өсімдіктің жарқын түсті тұқымдарында 0,08% -ға жуық абрин бар. Токсин тұқымның ішінде болады, ал оның бөлінуі тұқымның қабығымен тоқтатылады. Егер тұқымның қабығы зақымдалса немесе жойылса (мысалы, жуу арқылы), токсин шығарылуы мүмкін.

Физикалық қасиеттері

Абрин суда еритін зат, бірақ оның жоғары улылығы мен аэрозольге айналу мүмкіндігіне байланысты, принципе, биологиялық қару ретінде абринді пайдалану мүмкін. Осыған қарамастан, розарийді абраның аз мөлшерінде ғана береді, бұл қауіпті азайтады. Розарий бұршағы тропикалық аймақтарда кең таралған және кейде белгілі бір жағдайларда өсімдіктер дәрісі ретінде қолданылады. Тұқымның сыртқы қабығы оның ішіндегісін сүтқоректілердің көбісінің асқазанынан қорғайды, ал тұқымның қабығы кейде бұрандалы зергерлік бұйымдар жасау үшін тесіледі. Бұл тұқым жұтқанда немесе зақымданған теріге осындай зергерлік бұйымдарды киген кезде улануға әкелуі мүмкін. Abrin мысықтардың қатерлі ісігін емдеуде иммуноадъювант ретінде әрекет етеді.

Токсикология

Абринді уланудың белгілеріне диарея, құсу, көкірек ауруы, тахикардия және діріл жатады. Өлім әдетте бүйрек жетіспеушілігі, жүрек жетіспеушілігі және/немесе тыныс алу парализі салдарынан бірнеше күннен кейін пайда болады.

Уыттылық

Адамда ауызша қабылдағаннан кейін өлімге әкелетін дозаның деңгейі туралы консенсус болмаса да, дене салмағының килограмына 0,1-ден 1 микрограммға дейін немесе розникалық бұршақтың бір тұқымын тұтыну өлімге әкелуі мүмкін деп болжанады, бірақ бұл ақпарат жеткілікті түрде құжатталмаған. Абринді уланудың әсерінің ауырлығы заттың әсер етуіне байланысты (анын жұтылуы, жұтылуы немесе инъекциялануы) әр түрлі болады. Ісік ауруы бар науқастармен жүргізілген клиникалық зерттеулерде ішектік абрин иммунотоксинінің 0, 3 мкг/ кг дейін мөлшеріне ауыр токсикалық белгілер пайда болмай шыдалды. Абриннің ингаляциялық әсері жоғарылайды. Есірткілерді осы жолмен қабылдаудың LD50 3, 3 мкг/ кг құрайды.

Токсикодинамика

Abrin рицинге ұқсас, өйткені ол сондай-ақ 2- типті рибосоманы белсенділігін жоғалтатын ақуыз (RIP II) ұқсас әрекет ету тәсілімен, бірақ abrin әсері рицинге қарағанда күштірек. Абриннің уытты әсері жасушааралық, көп сатылы процеске байланысты. Abrin ағзаның жасушаларына байланады және олардың ішіне еніп, эндоплазмалық торға (ЭТ) жеткізілгеннен кейін жасушалық протеин синтезін тежейді. Гаптомер ретінде әрекет ететін, ерекше байланыспайтын В тізбекін жасуша бетіндегі гликопротеиннің көмірсулар тізбегіне жалғау арқылы абрин молекуласы жасушаға бекіп, кейіннен оны қамтиды. Алайда, спецификалық және спецификалық емес байланыстарда абриннің эндоцитоз арқылы қабылдануы, сондай-ақ В тізбегінің бөлінуінен пайда болған А тізбегінің белсендірілуі байқалады. Абриннің белсенді А тізбегі, эффектомер, содан кейін жасушаның ішкі бөліктеріне кіреді, онда ол 28S рРНК-дан аденоин (A4324) нуклеобазасын бөліп алады, бұл ER-де немесе оған жақын жерде орналасқан рибосоманың ірі рибосомалық кіші бірлігінің, бұл клеткалық ақуыз синтезінің тұрақты процесін тежейді. Бұл белоктарсыз жасушалар тіршілік ете алмайды. Бұл адам ағзасына зиян келтіреді және аз мөлшерде пайда болған жағдайда өлімге әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, абрин бетімен маноза рецепторын ерекше түрде алып жүретін жасушаларға да байланыуы мүмкін; бұл рецептор ретикулогистиоциттік жүйенің жасушаларында әсіресе жоғары тығыздықта кездесетіндіктен, бұл жүйе әсіресе абриннің уыттылығына әсер етеді. Молекуланың мөлшері де асқазан- ішек жолы арқылы сіңуді шектейді. Алайда, розарий тұқымын жеуден болған көптеген өлім-жітімдер токсиннің жеткілікті мөлшерінің асқазан-ішек жолы арқылы жүйелі айналымға сіңіп, өлімге әкеп соғатынын растайды.

Абриннің әсер ету белгілері мен симптомдары

Абринді уланудың негізгі белгілері әсер ету жолы мен алынған дозаға байланысты, бірақ ауыр жағдайларда көптеген органдар зардап шегуі мүмкін. Жалпы, симптомдар әсер еткеннен кейін бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін пайда болуы мүмкін. Абринді ингаляциялық уланудың бастапқы белгілері 8 сағат ішінде пайда болуы мүмкін, бірақ көбірек 18-24 сағат; олар 36-72 сағат ішінде өлімге әкелуі мүмкін. Абринді ішке сіңіргеннен кейін бастапқы симптомдар тез пайда болады, бірақ пайда болу үшін бес күн қажет болуы мүмкін. Кейінгі кездегі белгілер мен симптомдар абриннің цитотоксикалық әсерінен пайда болады, ол бүйрек, бауыр, бүйрек үсті бездері мен орталық жүйке жүйесіндегі жасушаларды өлтіреді.

Ингаляция

Абринді жұтқанынан кейін бірнеше сағаттан кейін жиі кездесетін белгілерге қызба, жөтел, тыныс жолдарының дәнжітуі, кеудеде қату, өкпеде артық сұйықтық жиналуы және ыстық ыстық жатады. Бұл тыныс алуды қиындатады (диспания деп аталады), ал тері көк немесе қара түске айналуы мүмкін, бұл цианоз деп аталатын жағдай, бұл гипоксияның белгісі. Өкпедегі артық сұйықтықты рентген сәулесімен немесе кеудедегі дыбысты стетоскоппен тыңдау арқылы анықтауға болады. Абриннің әсері жақсарған сайын адам диафоретик (көп терлеу) болуы мүмкін және сұйықтық одан әрі жиналуы мүмкін. Олардың қан қысымы күрт төмендеп, миға және басқа да маңызды мүшелерге оттегі жетпей қалуы мүмкін. Егер абринді ингаляциялау өлімге әкелмесе, тыныс жолдары сезімталданып немесе тітіркенуі мүмкін.

Ішінде

Абриннің кез келген мөлшерін жұту ауыр симптомдардың баяу күйіп кетуіне әкелуі мүмкін. Алғашқы белгілері: жүрек айну, құсу, ауыз, тамақ, тамақ ішек, диарея, тамақ ішудің қиындығы, іштің қиналуы мен ауырсынуы. Симптомдар өршіп бара жатқанда асқазан-ішек жолдарының қан кетуі мен қабынуы басталады. Ауру адам қанды құсуы мүмкін (гематомезис), оның нәжісінде қан болуы мүмкін, бұл мелена деп аталатын қара, қатқыл нәжіс және ішкі қан кетуді тудырады. Ауыру, құсу, диарея және қан кетуден қанның көлемі мен судың жоғалуы қан қысымының төмендеуіне және ағзаларға зақым келтірудің басталуына әкеледі, бұл адамда ұйқышылдық / ұйқышылдық, гематурия (сарыдағы қан), ұйқысыздық, конвульсиялар, полидипсия (ашығыс шөл) және олигурия (сары шығарудың төмендігі) пайда бола бастағанда байқалады. Бұл көп жүйелі мүшелердің жетіспеушілігіне, гиповолемиялық шоққа, қан тамырларының құлдырауына және өлімге әкеледі.

Абсорбция

Abrin зақымдалған тері арқылы немесе кейбір еріткіштерде еріген жағдайда тері арқылы сіңірілуі мүмкін. Сондай- ақ, оны кішкентай гранульдармен инъекциялап, көзге тиіп сіңіруге болады. Abrin ұнтақ немесе тұман түрінде, аз мөлшерде көздің қызуы мен ауыруын (мысалы, конъюнктивит) туғызады. Көз арқылы сіңген аз мөлшерде препарат көзден жас ағызуға (көз жасын шығару) әкелуі мүмкін. Жоғары дозалар ұлпаларға зақым келтіруі, көздің артқы жағында қатты қан кетуі (желпіс безінің қан кетуі), көру қабілетінің нашарлауы немесе соқырлыққа әкелуі мүмкін. Ерекше жоғары доза қан ағынына сіңіп, жүйелік улануға әкелуі мүмкін.

Емдеу

Абринге қарсы дәрі болмағандықтан, ең бастысы, абринге төзімділік танытудан аулақ болу керек. Егер әсерден аулақ бола алмаса, ең маңызды фактор - абринді мүмкіндігінше тез арада организмнен шығару. Abrin- дің көп мөлшерде болуы тиісті жеке қорғаныш құралдарын кию арқылы алдын алуға болады. Абринмен уланудың әсерін азайту үшін оны қолдаумен емдеу керек. Бұл күтім әсер ету жолы мен әсер етуден кейінгі уақытқа байланысты өзгереді. Жақында ішке сіңірілген жағдайда белсендірілген көмірді және асқазанды жуу екі нұсқада да қолданылады. Емдеу үшін емізу затын қолдану пайдалы емес. Көзге әсер еткен жағдайда көзді тұзды сумен шаю абринді алып тастауға көмектеседі. Оттегімен емдеу, тыныс алу жолдарын басқару, көмекші желдеткіш, бақылау, ішекті сұйықтық енгізу және электролит алмастыру да емдеудің маңызды компоненттері болып табылады.