Кіріспе

Британдық тарихшы Лиза Энн Жардин (негізде Броновски; 12 сәуір 1944 - 25 қазан 2015) - ерте заманауи кезеңнің британдық тарихшысы. 1990 жылдан 2011 жылға дейін ол Лондонның Королева Мэри университетінде Қайта өрлеу зерттеулерінің ғасырлық профессоры және Өмірлер мен хаттарды редакциялау орталығының директоры болды. 2008 жылдан 2014 жылдың қаңтарына дейін адам ұрықтандыру және эмбриологиясы жөніндегі органның (HFEA) төрағасы болды. Жардэйн 2009 жылға дейін Корольдік институттың кеңес мүшесі болды. 2012 жылдың 1 қыркүйегінде ол өзінің ғылыми орталығы мен қызметкерлерімен бірге Лондон университетінің колледжіне (UCL) көшіп, оның гуманитарлық ғылымдар саласындағы пәнаралық зерттеулер орталығының құрылтайшы директоры болды. математик және полимат Джейкоб Броновски мен мүсінші Рита Кобленцтің төрт қызының ең үлкені. 1974 жылы қайтыс болған Броновски өзінің 13 бөлімді телесериалы "Адамның көтерілуі" (1973) үшін есінде қалды. Ол 2014 жылы 26 маусымда Конвей Холл этикалық қоғамында өткен "Мен ешқашан білмейтін нәрселер" атты Конвей мемориалдық лекциясының тақырыбы болды. Жас кезінен тарихқа қызығушылық танытқан құлшынысты оқырман, Джардин Челтенхэм әйелдер колледжінде математика стипендиясын жеңіп алды, кейіннен Кембридждегі Ньюнхэм колледжінде және Эссекс университетінде оқыды. Сегіз тілде (оның ішінде грек және латын тілдерінде) еркін сөйлей білген ол Эссекс университетінің профессоры Дональд Дэвимен аударма әдебиетінің теориясы бойынша магистрлік білім алды. Ол Кембридж университетінің докторлық дәрежесін Фрэнсис Бэкон: Discovery and the Art of Discourse (кейіннен Кембридж университетінің баспасында басылып шыққан) тақырыбында диссертациямен иеленді. Өзінің мансабы туралы ойлағанда, Жардлин әкесінің атақтылығы бастапқыда ауыр жүк екенін еске түсіріп, оның қызы екеніне "өте, өте саналы" екенін айтты. 1969 жылы ол Кембридж тарихшысы және ғылым философы Николас Жардинге тұрмысқа шыққанда, ол күйеуінің тегін қабылдауға қуанышты болды, ол 1979 жылы жұп ажырасқаннан кейін де оны қолдана берді. Ерлі-зайыптылардың бір ұл, бір қызы болды. "1999 жылға дейін Броновский есімі мен туралы кесінділерде ешқашан кездеспеді, ал менің оның қызы екенімді ешкім білген жоқ", - деді ол кейін. 1982 жылы ол сәулетші Джон Хейрге үйленді, олардың бір ұлы болды. Жарддин еуропалық дінге мойынсұнбайтын отбасында өскен, бірақ Ұлыбританияның тұқым қуалауды реттеуші органы Адамды ұрықтандыру және эмбриология басқармасының жаңа төрағасы болып тағайындалған кезде, ол өзінің әже-шешесінің православиелік сеніміне деген адалдығын білдірді, ол оны "Әй, Ыбырайым" деп сипаттады және эмбриология бойынша Католик шіркеуімен қақтығысудан бас тартты.

Мансап және зерттеу

Жардэйн Лондонның Королева Мэри университетінде қайта өрлеу дәуірі зерттеулерінің профессоры болды, онда ол гуманитарлық ғылымдардағы салааралық зерттеулер орталығының директоры және Өмірлер мен хаттарды редакциялау орталығының директоры болды. Ол Корольдік тарихи қоғамның мүшесі, Кингс колледжінің және Кэмбридждегі Иса колледжінің мүшесі және құрметті мүшесі болды. Ол сегіз жыл бойы Виктория және Альберт мұражайының сенімді адамы болды және бес жыл бойы Лондондағы Корольдік институттың кеңесінің мүшесі болды. Ол Архивтер және жазбалар қауымдастығының және Оранж сыйлығының қамқоршысы болды. 2007-2008 оқу жылында ол Лондондағы Корольдік қоғамға оның Жинақтарының сарапшы кеңесшісі ретінде тағайындалды. Ол Челси физикалық бағының сенімді адамы болды. Жардин 50-ден астам ғылыми мақалалар жариялады, олар сарапталған журналдар мен кітаптарда және 17 толық кітаптар, академиялық және жалпы оқырмандарға арналған, олардың көпшілігі басқалармен бірлесіп жазылған (оның ішінде профессор Энтони Графтон, профессор Алан Стюарт және профессор Джулия Свинделлс). Ол көптеген кітаптардың авторы болды, олардың ішінде ғылыми және жалпы, оның ішінде Роберт Гуктың қызықты өмірі: Лондонды өлшеген адам, Зияткерлік ізденістер: Ғылыми революцияны құру және Роберт Гуктың өмірбаяны және сэр Кристофер Рен (Грандер масштабында: сэр Кристофер Реннің керемет мансабы). Оның 2008 жылы шыққан "Голландияға бару" атты кітабы 17 ғасырдағы англо-голландиялық өзара ықпал туралы 2009 жылы әлемдегі ең ірі тарихи кітап сыйлығы - 75 000 долларлық "Кундилл" халықаралық тарих сыйлығын жеңіп алды. Жардн БАҚ-қа кеңінен жазды және сын айтты, теледидар мен радиода өнер, тарих және ағымдағы істер бағдарламаларында жүйелі түрде пайда болды. Ол BBC Radio 4 радиосында "Көріс нүктесі" бағдарламасының тұрақты авторы және жүргізушісі болды; оның алғашқы екі баяндама сериясының кітабы 2008 жылдың наурыз айында Preface Publishing баспасында, ал екіншісі 2009 жылы жарық көрді. Ол 1996 жылғы Уитбрейд кітап сыйлығының роман категориясын, 1999 жылғы Guardian First Book Award, 2000 жылғы Оруэлл сыйлығын бағалады және 1997 жылғы Orange Fiction Prize және 2002 жылғы Man Booker Prize судьяларының төрағасы болды. 2008-2009 оқу жылының бірінші семестрінде Жарддин Нидерландының гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы жоғары оқу орнының мәртебелі қонақ профессоры болды. 2009-2010 жылдары ол Нидерландыдағы Лейден университетінде Скалигердің қонақ науқасы болды, сондай-ақ Бельгиядағы Гент университетінде Сартон кафедрасын және Сартон медалін алды. Ол бірнеше жыл Апельдорндағы британдық-голландтық конференцияның басқарушы кеңесінде болды және 2013 жылы Гаагадағы Грот Керктегі Константин мен Кристиан Гюйгенс көрмесін қадағалау үшін құрылған Stichting Huygens Tentoonstelling Foundation ұсынымдар комитетінің мүшесі болды. 2015 жылдың маусым айында ол BBC Radio 4-тің Desert Island Discs бағдарламасында қонақ болды. Оның музыкалық таңдауларына Энни Леннокстың Why, Боб Диланның A Hard Rain's a Gonna Fall және Talking Heads тобының Once in a Lifetime әндері кірді. Оның таңдаған кітабы - П. С. Алленнің Роттердамдық Эразмның латын хаттарының толық 12 томдығы. 2011 жылдың 26 қаңтарында Жарддин BBC деректі фильмінде 20-ғасырдағы әкесі мен ғылым тарихы туралы баяндаған. Ол зияткерлік тарихқа жан-жақты көзқараспен танымал болды және "ғылыми әдістің көрнекті тарихшысы" деп аталды.

Марапаттар мен құрметтер

Ол уақыт өлшеуіш өнер мен тарихына қатысты мәселелерге арналған білімді қоғамның президенті болды. Жардн Лондондағы Уэстминстер Сити ұлдар мектебінің басқарушы органының бұрынғы төрағасы болды (оның кіші ұлы қатысқан), сондай-ақ Лондондағы қыздар үшін Англияның Сент-Марилебон шіркеуінің басқарушы органының оқу бағдарламасының комитетінің бұрынғы төрағасы болды. 2012 жылы Британ академиясы оған Президент медалімен марапаттады. 2015 жылы Корольдік қоғамның құрметті мүшесі болып сайланды. Сайлау туралы куәлікте былай деп жазылған: Джардин Санкт-Эндрюс университетінен, Шеффилд Халлам университеті мен Ашық университетінен әдебиет саласының құрметті докторлығын және Абердин университетінен ғылым саласының құрметті докторлығын алды. 2012 жылдың қарашасында ол Британ академиясының президенті медалімен марапатталды. 2013-2014 жылдары ол Британдық ғылым қауымдастығының президенті болды, 2012 жылы оны құрметті мүшесі етті.

Өлім

Жардэйн 2015 жылы 25 қазанда 71 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның күлін ата-анасының жанына, Солтүстік Лондонның Хайгейт зиратының батыс жағына жерледі. Кейінгі құрмет көрсетулерде ол оқушыларына деген адалдығы және "барлық түрдегі бөтендерге, бүлікшілерге, бейімделушілерге және көшіп келушілерге деген терең жанашырлығы" үшін еске алынды. 2017 жылы ол Лондонның тарихи зерттеулер институтында өткен әйел тарихшылар конференциясында сөз сөйледі.