Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1760 жылдары пайда болған бейнелеу өнеріндегі романтизм классикалық көркемдік нормалардан ауытқуды бейнелейтін жабайы пейзаждар мен драмалық көріністерді бейнелеуге бағытталған ауытқуды білдірді. Бұл қозғалыста табиғаттың керемет сұлулығы, адамның сезімінің күштілігі, өткенді мадақтау, көбінесе ұлттық болмысы мен тарихи оқиғалар арқылы. Романтикалық өнер Еуропаға тарады, біртіндеп әртүрлі көркемдік көрініске әсер етті, кейін Америкада да әсер етті, онда суретшілер бұл тақырыптарды бірегей американдық ландшафтты бейнелеуге енгізді. Оның ықпалы ақырында бүкіл әлемге тарады, әртүрлі өнер түрлерін қалыптастырды және суретшілерді табиғат әлемі мен әлеуметтік өзгерістерге терең эмоционалды жауап беруге талпындырды. Романтикалық өнер жеке көзқарастың және жалпы адам тәжірибесінің күшін көрсетті, әртүрлі мәдениеттерде резонанс туды және бүкіл әлемдегі көркемдік көрініске тұрақты әсер етті.
Romanticism in the visual arts, originating in the 1760s, marked a shift towards depicting wild landscapes and dramatic scenes, reflecting a departure from classical artistic norms. This movement emphasized the sublime beauty of nature, the intensity of human emotions, and the glorification of the past, often through the lens of national identity and historical events. Romantic art spread across Europe, gradually influencing various forms of artistic expression, and later resonated in America where artists incorporated these themes into portrayals of the unique American landscape. Its influence eventually spread globally, shaping various art forms and inspiring artists to express a more profound, emotional response to the natural world and societal changes. Romantic art highlighted the power of the individual perspective and the universal human experience, resonating across different cultures and leading to lasting impacts on artistic expression worldwide.
Басталуы
Бейнелеу өнерінде романтизм алғаш рет пейзаж суреттерінде көрінді, онда 1760-шы жылдардан бастап британдық суретшілер Уэльсті декорация ретінде қабылдауға тура келсе де, жабайы пейзаждар мен дауылдарға және готика сәулетімен айналыса бастады. Каспар Давид Фридрих пен Дж. М. В. Тернер 1774 және 1775 жылдары бір-бірінен бір жыл айырмашылықпен дүниеге келген. Олар неміс және ағылшын пейзаж суреттерін романтизмнің шетіне дейін жеткізуге тиіс болды, бірақ олардың әрқайсысының көркемдік сезімталдығы романтизмнің түрлері өнерде күшті болған кезде қалыптасты. 1776 жылы туған Джон Констебл ағылшын пейзаж дәстүріне жақын болды, бірақ өзінің ең үлкен "алты аяғы" пейзаждық суретті төменгі мәртебеге түсіретін дәстүрлі жанрлар иерархиясына қарсы шығып, өскен жері - ауылдың жұмысшы жерінің ерлік мәртебесін талап етті. Тернер сонымен қатар өте үлкен пейзаждарды және ең бастысы теңіз суреттерін суретке түсірді. Бұл үлкен суреттердің кейбіреулерінде қазіргі заманғы көрініс пен персонал болды, бірақ басқаларында Клод Лорреннің үлгісі бойынша жұмысты тарих суретіне айналдырған кішкентай фигуралар болды. Сальватор Роза сияқты, кеш барокколық суретші, оның пейзаждары романтикалық суретшілердің қайта-қайта бұрылған элементтері болды. Фридрих үлкен пейзаждың ортасына жеке-жеке қойылған крест тәрізді мүсіндерді жиі қолданған, "оларды адам өмірінің өткіншілігі мен өлімнің алдын ала сезінуінің бейнесі етіп жасаған". Суретшілердің басқа топтары мистикалық сезімдерді білдірді, олардың көбісі классикалық сурет салу мен пропорциялардан бас тартты. Бұлардың ішінде Уильям Блейк пен Сэмюэл Палмер және Англиядағы Ежелгілердің басқа мүшелері, ал Германияда Филипп Отто Рунге болды. Фридрих сияқты, бұл суретшілердің ешқайсысы 19-шы ғасырдың қалған бөлігіне дейін өлгеннен кейін елеулі әсер етпеді және 20-шы ғасырдың белгісіздігінен қайта ашылды, бірақ Блейк әрқашан ақын ретінде белгілі болды, ал Норвегияның жетекші суретшісі Йохан Кристиан Даль Фридрихтен қатты әсер алды. 1810 жылдан бастап белсенділік танытқан неміс суретшілерінің Римдегі назареттік қозғалысы өте басқа жолға түсті, ол діни және ұлтшылдық тақырыптағы ортағасырлық тарих суреттеріне назар аударды.
In the visual arts, Romanticism first showed itself in landscape painting, where from as early as the 1760s British artists began to turn to wilder landscapes and storms, and Gothic architecture, even if they had to make do with Wales as a setting. Caspar David Friedrich and J. M. W. Turner were born less than a year apart in 1774 and 1775 respectively and were to take German and English landscape painting to their extremes of Romanticism, but both their artistic sensibilities were formed when forms of Romanticism was already strongly present in art. John Constable, born in 1776, stayed closer to the English landscape tradition, but in his largest "six footers" insisted on the heroic status of a patch of the working countryside where he had grown up—challenging the traditional hierarchy of genres, which relegated landscape painting to a low status. Turner also painted very large landscapes, and above all, seascapes. Some of these large paintings had contemporary settings and staffage, but others had small figures that turned the work into history painting in the manner of Claude Lorrain, like Salvator Rosa, a late Baroque artist whose landscapes had elements that Romantic painters repeatedly turned to. Friedrich often used single figures, or features like crosses, set alone amidst a huge landscape, "making them images of the transitoriness of human life and the premonition of death". Other groups of artists expressed feelings that verged on the mystical, many largely abandoning classical drawing and proportions. These included William Blake and Samuel Palmer and the other members of the Ancients in England, and in Germany Philipp Otto Runge. Like Friedrich, none of these artists had significant influence after their deaths for the rest of the 19th century, and were 20th century rediscoveries from obscurity, though Blake was always known as a poet, and Norway's leading painter Johan Christian Dahl was heavily influenced by Friedrich. The Rome based Nazarene movement of German artists, active from 1810, took a very different path, concentrating on medievalizing history paintings with religious and nationalist themes.
Испания
Франсиско Гойяны "өнерінде ой мен байқау тең салмақтасып, бірлікте тұтастай бірлік құраған соңғы ұлы суретші" деп атаған. Бірақ оның қаншалықты романтикалық болғаны күрделі мәселе. Испанияда әлі де ағартушылық құндылықтарды енгізу үшін күрес жүріп жатты, оның ішінде Гоя өзін қатысушы ретінде көрді. Оның қиялынан шыққан жын-перілер мен ақылға сыймайтын жындылар тек қана солтүстік Еуропаның готика фантазиясына ұқсас және көптеген жағынан ол өзінің классицизмі мен реализміне үйленген, сондай-ақ 19-ғасырдың соңғы кезеңіндегі реализмге үмітпен қараған. Бірақ ол сол кезеңдегі кез келген суретшіден гөрі суретшінің сезімдерін және жеке қиял әлемін білдірудің романтикалық құндылықтарын үлгі етті. Ол көптеген романтикалық суретшілермен бояуды еркін пайдалануды бөлісті, бұл пенограмма мен импастоның жаңа көрнекілігімен ерекшеленді, ол неоклассицизмде өзін-өзі өшіретін түстермен басқыншылыққа ұшырады.
Francisco Goya was called "the last great painter in whose art thought and observation were balanced and combined to form a faultless unity". But the extent to which he was a Romantic is a complex question. In Spain, there was still a struggle to introduce the values of the Enlightenment, in which Goya saw himself as a participant. The demonic and anti rational monsters thrown up by his imagination are only superficially similar to those of the Gothic fantasies of northern Europe, and in many ways he remained wedded to the classicism and realism of his training, as well as looking forward to the Realism of the later 19th century. But he, more than any other artist of the period, exemplified the Romantic values of the expression of the artist's feelings and his personal imaginative world. He also shared with many of the Romantic painters a more free handling of paint, emphasized in the new prominence of the brushstroke and impasto, which tended to be repressed in neoclassicism under a self effacing finish.
Америка Құрама Штаттары
Әдеби романтизмнің американдық бейнелеу өнерінде, әсіресе Гудзон өзенінің мектебінің суреттерінде кездесетін оралмаған американдық ландшафтты дәріптеуде өзінің теңдесі болды. Томас Коул, Альберт Биерштадт және Фредерик Эдвин Черч сияқты суретшілер өздерінің суреттерінде романтикалық тақырыптарды жиі білдірді. Кейде олар көне әлемнің ежелгі қираған жерлерін бейнелейді, мысалы Фредерик Эдвин Черчтың "Сириядағы күннің шығуы" шығармасында. Бұл шығармалар готиканың өлім мен шіріуге деген сезімдерін бейнелейді. Олар сондай-ақ Романтикалық идеалды көрсетеді, табиғат күшті және ақыр соңында адамдардың өткінші жаратылыстарын жеңеді. Көбінесе олар американдық көріністер мен пейзаждарды суреттеу арқылы еуропалық әріптестерінен ерекшеленуге тырысты. Көркемөнер әлеміндегі американдық болмыстың бұл идеясы В. К. Брайанттың "Коулға, суретшіге, Еуропаға кетуге" деген өлеңінде көрініс табады, онда Брайант Коулды Америкада ғана кездесетін күшті көріністерді есте сақтауға шақырады. Кейбір американдық суреттер (мысалы, Альберт Биерстадттың "Солтүстік Американың таулары", "Ландерс пик") "асыл жабайы" әдеби идеясын нағыз әлеммен үйлесімде өмір сүретін идеалдық америкалықтар суреттей отырып, насихаттайды. Томас Коулдың суреттері 1840-шы жылдардың басында суреттелген "Өмір сапары" сериясында айқын көрініс тапқан аллегорияға бейім, олар керемет және орасан табиғаттың ортасында өмірдің кезеңдерін көрсетеді.
Literary Romanticism had its counterpart in the American visual arts, most especially in the exaltation of an untamed American landscape found in the paintings of the Hudson River School. Painters like Thomas Cole, Albert Bierstadt and Frederic Edwin Church and others often expressed Romantic themes in their paintings. They sometimes depicted ancient ruins of the old world, such as in Fredric Edwin Church's piece Sunrise in Syria. These works reflected the Gothic feelings of death and decay. They also show the Romantic ideal that Nature is powerful and will eventually overcome the transient creations of men. More often, they worked to distinguish themselves from their European counterparts by depicting uniquely American scenes and landscapes. This idea of an American identity in the art world is reflected in W. C. Bryant's poem To Cole, the Painter, Departing for Europe, where Bryant encourages Cole to remember the powerful scenes that can only be found in America. Some American paintings (such as Albert Bierstadt's The Rocky Mountains, Lander's Peak) promote the literary idea of the "noble savage" by portraying idealized Native Americans living in harmony with the natural world. Thomas Cole's paintings tend towards allegory, explicit in The Voyage of Life series painted in the early 1840s, showing the stages of life set amidst an awesome and immense nature.
Басқа
Еуропаның басқа жерлерінде жетекші суретшілер романтикалық стильдерді қабылдады: Ресейде портреттік суретшілер Орест Кипренский мен Василий Тропинин болды, Иван Айвазовский теңіз суретіне маманданды, ал Норвегияда Ханс Гуде фьордтардың көріністерін суретке түсірді. Польшада Пьотр Михаловский (18001855) әсіресе Наполеон соғыстарының тарихына қатысты суреттерінде романтикалық стильді қолданды. Италияда Франческо Хаец (1791-1882) 19-ғасырдың ортасында Миландағы романтизмнің жетекші суретшісі болды. Оның ұзақ, жемісті және өте табысты мансабы оны неоклассикалық суретші ретінде бастады, романтикалық кезеңнен өтіп, екінші шетінде жас әйелдердің сентиментальді суретшісі ретінде пайда болды. Оның романтикалық кезеңіне "Трубадур" үрдістерінің көптеген тарихи шығармалары кірді, бірақ өте үлкен масштабта, олар Джан Баттиста Тиеполо мен басқа да итальяндық барокко шеберлерінің әсеріне қатты ұшырады.
Elsewhere in Europe, leading artists adopted Romantic styles: in Russia there were the portraitists Orest Kiprensky and Vasily Tropinin, with Ivan Aivazovsky specializing in marine painting, and in Norway Hans Gude painted scenes of fjords. In Poland, Piotr Michałowski (1800–1855) used a Romantic style in paintings particularly relating to the history of Napoleonic Wars. In Italy Francesco Hayez (1791–1882) was the leading artist of Romanticism in mid 19th century Milan. His long, prolific and extremely successful career saw him begin as a Neoclassical painter, pass right through the Romantic period, and emerge at the other end as a sentimental painter of young women. His Romantic period included many historical pieces of "Troubadour" tendencies, but on a very large scale, that are heavily influenced by Gian Battista Tiepolo and other late Baroque Italian masters.
Мүсіндік
Скульптура романтизмге мүлдем әсер етпеді, бәлкім, техникалық себептермен, сол кездегі ең беделді материал - мәрмәр кең ым-ишараларға ыңғайлы емес. Еуропаның жетекші мүсіншілері Антонио Канова мен Бертель Торвальдсен екеуі де Римде тұратын және қатаң неоклассицистер болды, олар ортағасырлық мүсіннің әсерін жіберуге тырыспады, бұл Романтикалық мүсінге ықтимал тәсілдердің бірі болар еді. Ол дамыған кезде, шынайы Романтикалық мүсін - Рудольф Мейсон сияқты бірнеше суретшілерді қоспағанда - Германияда мүлдем жоқ болды, ал негізінен Францияда, Франсуа Рудпен, 1830-шы жылдардағы Париждегі Триумф аркасынан, Дэвид д'Анже және Огюст Преольттың тобынан танымал болды. 1834 жылы Салонда соғыстың қорқынышын қызу ыстықпен бейнелеген "Қорбандық" атты гипстегі рельефі үлкен дау туғызды, сондықтан Преольтқа осы ресми жыл сайынғы көрмеден жиырма жылға жуық тыйым салынды. Италиядағы ең маңызды романтикалық мүсінші Лоренцо Бартолини болды.
Sculpture remained largely impervious to Romanticism, probably partly for technical reasons, as the most prestigious material of the day, marble, does not lend itself to expansive gestures. The leading sculptors in Europe, Antonio Canova and Bertel Thorvaldsen, were both based in Rome and firm Neoclassicists, not at all tempted to allow influence from medieval sculpture, which would have been one possible approach to Romantic sculpture. When it did develop, true Romantic sculpture—with the exception of a few artists such as Rudolf Maison— rather oddly was missing in Germany, and mainly found in France, with François Rude, best known from his group of the 1830s from the Arc de Triomphe in Paris, David d'Angers, and Auguste Préault. Préault's plaster relief entitled Slaughter, which represented the horrors of wars with exacerbated passion, caused so much scandal at the 1834 Salon that Préault was banned from this official annual exhibition for nearly twenty years. In Italy, the most important Romantic sculptor was Lorenzo Bartolini.