Кіріспе

1760 жылдары пайда болған бейнелеу өнеріндегі романтизм классикалық көркемдік нормалардан ауытқуды бейнелейтін жабайы пейзаждар мен драмалық көріністерді бейнелеуге бағытталған ауытқуды білдірді. Бұл қозғалыста табиғаттың керемет сұлулығы, адамның сезімінің күштілігі, өткенді мадақтау, көбінесе ұлттық болмысы мен тарихи оқиғалар арқылы. Романтикалық өнер Еуропаға тарады, біртіндеп әртүрлі көркемдік көрініске әсер етті, кейін Америкада да әсер етті, онда суретшілер бұл тақырыптарды бірегей американдық ландшафтты бейнелеуге енгізді. Оның ықпалы ақырында бүкіл әлемге тарады, әртүрлі өнер түрлерін қалыптастырды және суретшілерді табиғат әлемі мен әлеуметтік өзгерістерге терең эмоционалды жауап беруге талпындырды. Романтикалық өнер жеке көзқарастың және жалпы адам тәжірибесінің күшін көрсетті, әртүрлі мәдениеттерде резонанс туды және бүкіл әлемдегі көркемдік көрініске тұрақты әсер етті.

Басталуы

Бейнелеу өнерінде романтизм алғаш рет пейзаж суреттерінде көрінді, онда 1760-шы жылдардан бастап британдық суретшілер Уэльсті декорация ретінде қабылдауға тура келсе де, жабайы пейзаждар мен дауылдарға және готика сәулетімен айналыса бастады. Каспар Давид Фридрих пен Дж. М. В. Тернер 1774 және 1775 жылдары бір-бірінен бір жыл айырмашылықпен дүниеге келген. Олар неміс және ағылшын пейзаж суреттерін романтизмнің шетіне дейін жеткізуге тиіс болды, бірақ олардың әрқайсысының көркемдік сезімталдығы романтизмнің түрлері өнерде күшті болған кезде қалыптасты. 1776 жылы туған Джон Констебл ағылшын пейзаж дәстүріне жақын болды, бірақ өзінің ең үлкен "алты аяғы" пейзаждық суретті төменгі мәртебеге түсіретін дәстүрлі жанрлар иерархиясына қарсы шығып, өскен жері - ауылдың жұмысшы жерінің ерлік мәртебесін талап етті. Тернер сонымен қатар өте үлкен пейзаждарды және ең бастысы теңіз суреттерін суретке түсірді. Бұл үлкен суреттердің кейбіреулерінде қазіргі заманғы көрініс пен персонал болды, бірақ басқаларында Клод Лорреннің үлгісі бойынша жұмысты тарих суретіне айналдырған кішкентай фигуралар болды. Сальватор Роза сияқты, кеш барокколық суретші, оның пейзаждары романтикалық суретшілердің қайта-қайта бұрылған элементтері болды. Фридрих үлкен пейзаждың ортасына жеке-жеке қойылған крест тәрізді мүсіндерді жиі қолданған, "оларды адам өмірінің өткіншілігі мен өлімнің алдын ала сезінуінің бейнесі етіп жасаған". Суретшілердің басқа топтары мистикалық сезімдерді білдірді, олардың көбісі классикалық сурет салу мен пропорциялардан бас тартты. Бұлардың ішінде Уильям Блейк пен Сэмюэл Палмер және Англиядағы Ежелгілердің басқа мүшелері, ал Германияда Филипп Отто Рунге болды. Фридрих сияқты, бұл суретшілердің ешқайсысы 19-шы ғасырдың қалған бөлігіне дейін өлгеннен кейін елеулі әсер етпеді және 20-шы ғасырдың белгісіздігінен қайта ашылды, бірақ Блейк әрқашан ақын ретінде белгілі болды, ал Норвегияның жетекші суретшісі Йохан Кристиан Даль Фридрихтен қатты әсер алды. 1810 жылдан бастап белсенділік танытқан неміс суретшілерінің Римдегі назареттік қозғалысы өте басқа жолға түсті, ол діни және ұлтшылдық тақырыптағы ортағасырлық тарих суреттеріне назар аударды.

Испания

Франсиско Гойяны "өнерінде ой мен байқау тең салмақтасып, бірлікте тұтастай бірлік құраған соңғы ұлы суретші" деп атаған. Бірақ оның қаншалықты романтикалық болғаны күрделі мәселе. Испанияда әлі де ағартушылық құндылықтарды енгізу үшін күрес жүріп жатты, оның ішінде Гоя өзін қатысушы ретінде көрді. Оның қиялынан шыққан жын-перілер мен ақылға сыймайтын жындылар тек қана солтүстік Еуропаның готика фантазиясына ұқсас және көптеген жағынан ол өзінің классицизмі мен реализміне үйленген, сондай-ақ 19-ғасырдың соңғы кезеңіндегі реализмге үмітпен қараған. Бірақ ол сол кезеңдегі кез келген суретшіден гөрі суретшінің сезімдерін және жеке қиял әлемін білдірудің романтикалық құндылықтарын үлгі етті. Ол көптеген романтикалық суретшілермен бояуды еркін пайдалануды бөлісті, бұл пенограмма мен импастоның жаңа көрнекілігімен ерекшеленді, ол неоклассицизмде өзін-өзі өшіретін түстермен басқыншылыққа ұшырады.

Америка Құрама Штаттары

Әдеби романтизмнің американдық бейнелеу өнерінде, әсіресе Гудзон өзенінің мектебінің суреттерінде кездесетін оралмаған американдық ландшафтты дәріптеуде өзінің теңдесі болды. Томас Коул, Альберт Биерштадт және Фредерик Эдвин Черч сияқты суретшілер өздерінің суреттерінде романтикалық тақырыптарды жиі білдірді. Кейде олар көне әлемнің ежелгі қираған жерлерін бейнелейді, мысалы Фредерик Эдвин Черчтың "Сириядағы күннің шығуы" шығармасында. Бұл шығармалар готиканың өлім мен шіріуге деген сезімдерін бейнелейді. Олар сондай-ақ Романтикалық идеалды көрсетеді, табиғат күшті және ақыр соңында адамдардың өткінші жаратылыстарын жеңеді. Көбінесе олар американдық көріністер мен пейзаждарды суреттеу арқылы еуропалық әріптестерінен ерекшеленуге тырысты. Көркемөнер әлеміндегі американдық болмыстың бұл идеясы В. К. Брайанттың "Коулға, суретшіге, Еуропаға кетуге" деген өлеңінде көрініс табады, онда Брайант Коулды Америкада ғана кездесетін күшті көріністерді есте сақтауға шақырады. Кейбір американдық суреттер (мысалы, Альберт Биерстадттың "Солтүстік Американың таулары", "Ландерс пик") "асыл жабайы" әдеби идеясын нағыз әлеммен үйлесімде өмір сүретін идеалдық америкалықтар суреттей отырып, насихаттайды. Томас Коулдың суреттері 1840-шы жылдардың басында суреттелген "Өмір сапары" сериясында айқын көрініс тапқан аллегорияға бейім, олар керемет және орасан табиғаттың ортасында өмірдің кезеңдерін көрсетеді.

Басқа

Еуропаның басқа жерлерінде жетекші суретшілер романтикалық стильдерді қабылдады: Ресейде портреттік суретшілер Орест Кипренский мен Василий Тропинин болды, Иван Айвазовский теңіз суретіне маманданды, ал Норвегияда Ханс Гуде фьордтардың көріністерін суретке түсірді. Польшада Пьотр Михаловский (18001855) әсіресе Наполеон соғыстарының тарихына қатысты суреттерінде романтикалық стильді қолданды. Италияда Франческо Хаец (1791-1882) 19-ғасырдың ортасында Миландағы романтизмнің жетекші суретшісі болды. Оның ұзақ, жемісті және өте табысты мансабы оны неоклассикалық суретші ретінде бастады, романтикалық кезеңнен өтіп, екінші шетінде жас әйелдердің сентиментальді суретшісі ретінде пайда болды. Оның романтикалық кезеңіне "Трубадур" үрдістерінің көптеген тарихи шығармалары кірді, бірақ өте үлкен масштабта, олар Джан Баттиста Тиеполо мен басқа да итальяндық барокко шеберлерінің әсеріне қатты ұшырады.

Мүсіндік

Скульптура романтизмге мүлдем әсер етпеді, бәлкім, техникалық себептермен, сол кездегі ең беделді материал - мәрмәр кең ым-ишараларға ыңғайлы емес. Еуропаның жетекші мүсіншілері Антонио Канова мен Бертель Торвальдсен екеуі де Римде тұратын және қатаң неоклассицистер болды, олар ортағасырлық мүсіннің әсерін жіберуге тырыспады, бұл Романтикалық мүсінге ықтимал тәсілдердің бірі болар еді. Ол дамыған кезде, шынайы Романтикалық мүсін - Рудольф Мейсон сияқты бірнеше суретшілерді қоспағанда - Германияда мүлдем жоқ болды, ал негізінен Францияда, Франсуа Рудпен, 1830-шы жылдардағы Париждегі Триумф аркасынан, Дэвид д'Анже және Огюст Преольттың тобынан танымал болды. 1834 жылы Салонда соғыстың қорқынышын қызу ыстықпен бейнелеген "Қорбандық" атты гипстегі рельефі үлкен дау туғызды, сондықтан Преольтқа осы ресми жыл сайынғы көрмеден жиырма жылға жуық тыйым салынды. Италиядағы ең маңызды романтикалық мүсінші Лоренцо Бартолини болды.