Кіріспе

Американдық суретші Вашингтон Оллстон (5 қараша 1779 – 9 шілде 1843) – Оңтүстік Каролина штатының Уаккамоу ауданында туған американдық суретші және ақын. Оллстон Американың романтизм қозғалысының пейзаж сурет салудағы негізін қалаушы болды. Өмірінде ол драмалық сюжеттермен тәжірибе жасауымен және жарық пен атмосфералық түстерді батыл қолдануымен әйгілі болды. Оның ерте туындылары табиғаттың ұлы және таңғажайып аспектілерін бейнелейді, ал кейінгі туындылары көбірек субъективті және көрегендікке ұмтылған.

Өмірбаян

Оллстон Оңтүстік Каролина штатының Джорджтаун қаласының жанындағы Уаккамоу өзенінің жағасындағы күріш плантациясында дүниеге келген. Оның анасы Рейчел Мур 1775 жылы капитан Уильям Оллстонға үйленген, бірақ күйеуі 1781 жылы, Коупенс шайқасынан кейін қайтыс болды. Мур Ньюпорттан, Род-Айлендтен келген бай саудагердің ұлы доктор Генри С. Флаггке қайтадан үйленді. Американдық революцияның бас генералының құрметіне аталған Вашингтон Оллстон 1800 жылы Гарвард колледжін бітіріп, 1801 жылдың мамырында Англияға аттанбас бұрын қысқа мерзімге Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына көшті. 1803 жылдан 1808 жылға дейін ол Париждің көрнекті музейлерін, содан кейін бірнеше жыл бойы Италия музейлерін аралады. Римде ол Вашингтон Ирвинг пен өмір бойы досы болған Кольриджбен танысты. 1809 жылы Оллстон Уильям Эллери Ченнингтің қарындасы Энн Ченнингке үйленді. 1815 жылдың ақпанында оның әйелі қайтыс болды, ол қайғыға батып, жалғыздыққа толынып, Американы сағына бастады. 1818 жылы ол АҚШ-қа оралып, жиырма бес жыл бойы Массачусетс штатының Кембридж қаласында тұрды. 1826 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ол суретшілер Джордж Уайтинг Флаг пен Джаред Брэдли Флагтың емісі болды, олар екеуі де одан сурет салуды үйренді. Оллстонның алғашқы американдық көрмесі 1827 жылы Бостон Атенаумда өтті, онда оның он екі картинасы қойылды. 1830 жылы Оллстон романшы Ричард Генри Дананың әпкесі Марта Ремингтон Данаға (бас судья Фрэнсис Дананың қызы) үйленді; Дана Оллстонның бірінші әйелінің туысы болды. 1841 жылы ол итальяндық өмірді бейнелейтін «Мональди» романын, ал 1850 жылы «Өнер туралы лекциялар мен өлеңдер» жинағын жариялады. Оллстон 1843 жылдың 9 шілдесінде 63 жасында қайтыс болды. Оллстон Гарвард алаңындағы ескі зиратта, Бірінші приход шіркеуі мен Христос шіркеуі арасында жерленген.

Тану

Оллстонды кейде "америкалық Тициан" деп атаған, өйткені оның стилі үлкен Венеция Ренессанс суретшілерінің драматикалық түс контрасттарын көрсетуімен ұқсас болды. Оның жұмысы АҚШ пейзаждық суреттерінің дамуына зор ықпал етті. Сонымен қатар, оның көптеген суреттерінің тақырыптары әдебиеттен, әсіресе Киелі кітаптардағы оқиғалардан алынған. Оның көркемдік генийіне Сэмюэл Тейлор Колридж жоғары баға берді, ал Ральф Уолдо Эмерсон оның суреттері мен өлеңдерінен күшті әсер алды, сондай-ақ Маргарет Фуллер мен Натаниел Хоторнның әйелі София Пибоди да оның туындыларына қызығушылық танытты. Оллстонның қайтыс болғаннан кейін 17 жыл өткен соң, ақын Генри Уодсворт Лонгфеллоу былай деп жазды: "Бір адам тұтас бір дәуірді сүйкімді ете алады. Мен Кембридж портынан өтерімде Оллстонды еске аламын. Оның естелігі – жәшіктегі айва, ол ауаны хош иістендіреді". Оксфорд ағылшын сөздігі Оллстонды 1850 жылы "Объективті коррелятив" терминін алғаш рет қолданған деп көрсетеді. Бұл термин, кейіннен Т. С. Элиоттың "Гамлет" туралы эссесінде (1919) кеңінен танымал болды, белгілі бір эмоцияның формуласы болатын объектілер жиынтығын, жағдайды, оқиғалар тізбегін білдіреді; яғни, сезімдік тәжірибеде аяқталуы тиіс сыртқы фактілер берілген кезде эмоция бірден оянады. Массачусетс штатының батысындағы Бостон қаласының Оллстон ауданы оның құрметіне аталған, сондай-ақ Калифорния штатының Беркли қаласындағы "Ақындар бұрышы" ауданындағы Оллстон көшесі де оның есімімен байланысты.

Қосымша жұмыстар

Күн батқаннан кейінгі пейзаж, шамамен 1819 жыл, Вашингтон, Колумбия округі, Коракоран галереясы.