Жон Банвард: Миссисипи өзені мен панорамалық суреттер шебері

Кіріспе

Американдық суретші Джон Банвард (15 қараша 1815 – 16 мамыр 1891) – Миссисипи өзені аңғарының панорамалық көріністерімен танымал панорама және портрет суретшісі. Ол жылжымалы панорамалық суреттерді дамытудың алғашқы қадамдарын жасады.

Өмірбаян

Джон Банвард Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және орта мектепте білім алды. Әкесі банкротқа ұшыраған соң, ол АҚШ-ты аралап, өзі салған суреттерін сату арқылы күнкөрісін жасады. 1840 жылы ол Миссисипи өзенінің барлық аңғарын бейнелейтін үлкен панорамаларды салуға кірісті. Ол аймақты қайықпен шарлап, алдын ала суреттер жасап, сурет салу және аң аулау арқылы өзін-өзі асырады. Алдын ала жасалған эскиздерін біріктіріп, оларды Кентукки штатының Луисвилл қаласында арнайы салынған ғимараттағы кенепке көшірді. Оның ең үлкен панорамасы 12 фут (3,6 м) биіктікте және 1300 фут (369 м) ұзындықта басталды, кейіннен шамамен жарты мильге (800 метрге жуық) дейін кеңейтілді, бірақ оны "үш мильдік кенеп" деп жарнамалады. Ол елді аралап, соңында жүздеген бөлікке бөлінді, олардың ешқайсысы бүгінгі күнге дейін сақталған жоқ. 1848 жылғы 16 желтоқсандағы Scientific American журналында "Жаңа өнертабыстар" тақырыбында Банвардтың жылжымалы панораманы көрсету механизмі туралы мақала жарияланды, оның суреті де берілді. Ол Миссисипи панорамасын 1846 жылғы желтоқсанда Бостонда тұсаукесер етті. Жер шарының айналымына жуық уақыт өткен соң, ол оны Нью-Йоркке, содан кейін Еуропаға, Азияға және Африкаға алып барды, тіпті королева Викторияға жеке көрсетті. Оның портреті 1849 жылы ағылшын суретшісі Анна Мэри Хоуитт салған. Саяхаттары барысында ол Палестина мен Нил өзені аңғарындағы панорамаларды да суреттеді. Банвард панорама шеберлері Джон Роусон Смит және Ричард Рисли Карлайлмен бәсекелесті. Банвард оларды "еліктеушілер" және "ашкөз адамдар" деп атады. Олар өз кезегінде Банвардты "көркемдік білімі жоқ суретшінің жалпылама тыраны" деп сипаттады. Банвард Смит пен Карлайлдың панорамасын Джордж Кэтлин салғанын, ол оның панорамасынан көшіргенін айтты. Отанына оралғаннан кейін ол тапқан байлығының бір бөлігін Лонг-Айлендтің солтүстік жағалауындағы Холодный Спринг-Харборға салды, онда 1852 жылы, Коннектикут штатының Бриджпорт қаласындағы П.Т. Барнумның "Иранстан" сарайымен бәсекелесіп, шығыс жағалауынан барондық резиденцияны жобалап, салдырды, ол Уинзор қаласына ұқсас болуы керек еді; ол бұл жерге қызы Адасының атымен Гленада деп ат қойды, бірақ жергілікті тұрғындар оны "Банвардтың ақымақтығы" деп атады. Ол қайтыс болғаннан кейін бұл үй сәнді демалыс орталығына, "Гленада" қонақүйіне айналды. 1875 жылы ол АҚШ-та "Президенттің жеке өмірі" атты кітап жариялады, оның көп бөлігі бірнеше жыл бұрын Ұлыбританияда жарық көрген кітаптан алынған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Либерти" кемесіне "С.С. Джон Банвард" деп ат қойылды. Бруклиндегі Pinataland тарихи тобы 2008 жылы шыққан "Songs for the Forgotten Future Vol. 2" альбомы үшін Банвардтың тағдыры туралы ән жазды. 2016 жылы "Georama: An American Panorama Told on Three Miles of Canvas" атты жаңа мюзиклдің премьерасы Сент-Луистің Репертуарлық театрында өтті. Мюзикл Банвардтың өмірін, оның суретші ретінде өрлеуі мен құлдырауы, П.Т. Барнуммен болған қақтығысы және әйелі Элизабетке деген махаббаты туралы баяндайды. "Геораманың" авторлары – Уэст Хайлер, Мэтт Шац және Джек Херрик. Ол 2017 жылы 2-6 тамыз аралығында Нью-Йорк музыкалық театр фестивалінде көрсетілді, онда П.Дж. Гриффит, Жилиан Луис, Рэнди Блэр және Ник Салливан басты рөлдерді сомдады.

John Banvard was born in New York and was educated in high school. When his father went bankrupt, he began to travel around the United States, and supported himself with paintings he exhibited. In 1840 he began to paint large panoramas of the whole Mississippi River valley. He traveled through the area in a boat, made preliminary drawings and supported himself with paintings and hunting. He combined the preliminary sketches and transferred them to a canvas in a building erected for this purpose in Louisville, Kentucky. His largest panorama began as 12 feet (3,6 m) high and 1300 feet (369 m) long and was eventually expanded to about half a mile (about 800 meters) although it was advertised as a "three mile canvas". It toured around the nation, and was eventually cut up into hundreds of pieces, none of which still exist today. Scientific American magazine published a piece under "New Inventions" in its issue of December 16, 1848, describing and illustrating Banvard's mechanism for displaying a moving panorama. He premiered his panorama of the Mississippi in Boston in December, 1846. After a run of nearly a year, he took the production to New York City and then to Europe, Asia and Africa and even gave Queen Victoria a private viewing. His portrait was painted in 1849 by the English artist Anna Mary Howitt. During his travels he also painted panoramas in Palestine and the Nile River Valley. Banvard had a rivalry with panorama performers John Rowson Smith and Richard Risley Carlisle. Banvard called them imitators and "unprincipled persons". They in turn referred to the "crude efforts of the uncultivated artist" Banvard. Banvard suggested that Smith and Carlisle's panorama was actually painted by George Catlin, who had copied the image after his own panorama. On his return he invested part of the fortune he had made in overlooking Cold Spring Harbor on the North Shore of Long Island, where in 1852 55, in competition with P. T. Barnum's palace "Iranistan" in Bridgeport, Connecticut, he proceeded to design and have built a baronial residence from its eastern shore, which, it was given out, was intended to resemble Windsor Castle; he named the place Glenada, the glen of his daughter Ada, but the locals called it "Banvard's Folly". After his death it became a fashionable resort hotel, The Glenada. In 1875, he published in the U. S. A. a book "The Private Life of a King" which in large parts was plagiarised from one published some years earlier in the U. K.

During World War II, a Liberty ship was named the S. S. John Banvard. The Brooklyn based history band Pinataland recorded a song about Banvard's travails for their 2008 album "Songs for the Forgotten Future Vol. 2". In 2016, a new musical entitled Georama: An American Panorama Told on Three Miles of Canvas premiered at the Repertory Theatre of St. Louis. The musical tells Banvard's life story through his rise and fall as an artist, his conflict with PT Barnum and love for his wife Elizabeth. Georama was written by West Hyler, Matt Schatz, and Jack Herrick. It premiered in 2017 on August 2 through 6th at New York Musical Theatre Festival, and starred PJ Griffith, Jillian Louis, Randy Blair, and Nick Sullivan.