Франческо Калоджеро: Физик, бейбітшілік жолындағы ғалымның өмірі мен еңбектері
Francesco Calogero
Франческо Калоджеро – италия физигі, ядролық қарусыздану мәселесімен айналысады. Рим университетіндегі теориялық физика профессоры, өмірбаяны мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франческо Калогеро (6 ақпан 1935 жылы туған) – итальяндық физик, ядролық қарусыздану мәселесімен айналысатын ғалымдар қауымдастығында белсенді мүше.
Francesco Calogero (born 6 February 1935) is an Italian physicist, active in the community of scientists concerned with nuclear disarmament.
Өмірбаян
1935 жылы 6 ақпанда дүниеге келген ол философ Гвидо Калогероның ұлы. Әкесі фашистік полиция тарапынан елден қуылғаннан кейін Франческо Калогеро 1942 жылы бір жылдан астам уақыт Италияның шағын Скано ауылында өтті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Калогеро 1958 жылдың ақпанында Римнің Ла Сапиенца университетін "laurea in fisica" деген дипломмен үздік бітірді. 1976 жылы сол университетте теориялық физика профессоры атанды.
Born on 6 February 1935, he is the son of the philosopher Guido Calogero. After his father was sentenced to national exile by fascist police, Francesco Calogero spent more than one year (1942) in Scanno, a small Italian village. After World War II, Calogero graduated "laurea in fisica" cum laude at University of Rome La Sapienza, in February 1958. He became Professor of Theoretical Physics, in the same university in 1976.
Физика зерттеулері
Калогероның ағылшын тіліндегі ғылыми басылымдарына бес кітап және 400-ден астам мақала кіреді (оның шамамен жартысы авторлармен бірлесіп жазылған). Оның негізгі зерттеулері интегралданатын көп дене проблемаларына қатысты. Математикалық физика әдебиетінде бірнеше шешілген көп дене модельдері мен сызықтық емес эволюциялық дербес дифференциалдық теңдеулер (PDEs) Калогероның есімімен аталады. Ол сондай-ақ Калогеро болжамын ұсынды, онда кванттық мінез-құлықтың себебі Ғаламның барлық бөлшектерінің өзара гравитациялық әсерлесуінен туындаған қозғалысының хаотикалық компонентіне байланысты жергілікті гравитациялық өрістің стохастикалық компоненті екендігі айтылады. Ол кез келген полиномның барлық нөлдерін анықтау үшін жаңа дифференциалдық алгоритмді енгізді [Ф. Калогеро, “Кез келген полиномның барлық нөлдерін анықтау үшін жаңа дифференциалдық алгоритм”, J. Nonlinear Math. Phys. 24, 469–472 (2017). DOI: 10.1080/14029251.2017.1375685]. Статистикалық механика және көп дене физикасындағы дәл шешілетін модельдер саласына қосқан үлкен үлесі үшін Калогеро Т. Билл Сазерленд пен Мишель Гаудинмен бірге Америка физикалық қоғамының 2019 жылғы Дэнни Хайнеман сыйлығының иегері атанды. 2019 жылы ол Италия Республикасының Президенті Серджио Маттарелладан "Италия Республикасы Президентінің сыйлығын" қабылдады, бұл сыйлық Accademia Nazionale dei Lincei, Италияның басты академиясы, әр екі жыл сайын ғалым мен гуманитарлық ғылымдар өкіліне беріледі.
Calogero's scientific publications in English include five books and over 400 papers (about half with co authors). His main research concerns integrable many body problems. Several solvable many body models and nonlinear evolution partial differential equations (PDEs) are named after Calogero in the mathematical physics literature. He also formulated the Calogero conjecture that quantum behavior is caused by the stochastic component of the local gravitational field due to the chaotic component of the motion of all particles of the Universe due to their mutual gravitational interaction. He also introduced a novel differential algorithm to evaluate all the zeros of any generic polynomial of arbitrary degree [F. Calogero, “Novel differential algorithm to evaluate all the zeros of any generic polynomial”, J. Nonlinear Math. Phys. 24, 469 472 (2017). DOI: 10.1080/14029251.2017.1375685]. For his profound contributions to the field of exactly solvable models in statistical mechanics and many body physics, Calogero was a co recipient of the American Physical Society's 2019 Dannie Heineman Prize for Mathematical Physics, alongside T. Bill Sutherland and Michel Gaudin. In 2019 he accepted from the President of the Italian Republic Sergio Mattarella the "Prize of the President of the Italian Republic", awarded in alternate years to a scientist and a humanist by the Accademia Nazionale dei Lincei, the main Italian Academy.
Бейбітшілік белсенділігі
Калогеро 1989 жылдан 1997 жылға дейін ғылым және әлемдік мәселелер жөніндегі Пугауш конференцияларының бас хатшысы, ал 1997 жылдан 2002 жылға дейін Пугауш кеңесінің төрағасы болды, және ол әлі күнге дейін кеңестің "ex officio" мүшесі болып табылады. Ол әлемдік мәселелер бойынша итальян және ағылшын тілдерінде, кейде авторлармен бірлесіп, шамамен 400 мақала және бірнеше кітап жариялады. Ол 1982 жылдан 1992 жылға дейін Стокгольм халықаралық бейбіт зерттеу институтының басқару кеңесінің мүшесі болды. 1995 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығын Пугауш пен Джозеф Ротблат атынан қабылдады (Осло, 10 желтоқсан 1995).
Calogero served as Secretary General of Pugwash Conferences on Science and World Affairs from 1989 to 1997, and from 1997 to 2002 as chair of the Pugwash Council, of which he still is an "ex officio" member. He published (in Italian and English some with co authors) nearly 400 papers and several books on world affairs. He was a member of the Governing Board of the Stockholm International Peace Research Institute from 1982 to 1992. He accepted on behalf of Pugwash the 1995 Nobel Peace Prize, jointly awarded to Pugwash and to Joseph Rotblat (Oslo, 10 December 1995).