Кіріспе
Австралияның Солтүстік территориясының үкіметі, сондай-ақ Солтүстік территория үкіметі, Солтүстік территорияның үкіметі немесе жай ғана NT үкіметі деп те аталады, Солтүстік территорияның атқарушы билігі болып табылады. Солтүстік территорияның үкіметі 1978 жылы территорияға өзін-өзі басқару құқығы берілген кезде құрылды. Солтүстік территория Австралия Ұлттық Одағының құрамындағы территория болып табылады, ал Австралия Конституциясы мен Ұлттық Одақтың заңдары оның Ұлттық Одақпен қарым-қатынасын реттейді. Австралия Конституциясына сәйкес, Ұлттық Одақ Солтүстік территорияда толық заң шығару билігіне ие, егер ол оны пайдалануды қаласа, және территорияға өзін-өзі басқару құқығын берді. Солтүстік территорияның заң шығару органы Австралия штаттарының заң шығару тәуелсіздігіне ие емес, бірақ Конституция мен қолданыстағы Ұлттық Одақтың заңдарына қайшы келмейтін барлық мәселелерде билікке ие, бірақ Ұлттық Одақтың вето құқығына бағынады. 2023 жылдың 21 желтоқсанынан бастап үкімет басшысы Еңбек партиясының бас министрі Ева Лоулер болып табылады, ал Наташа Файлс 2023 жылдың 20 желтоқсанында жарияланбаған үлесі мен мүдделер қақтығысы туралы жанжалдан кейін бас министр лауазымынан кетті.
The Government of the Northern Territory of Australia, also referred to as the Northern Territory Government, the Government of the Northern Territory or simply the NT Government, is the executive branch of the Northern Territory. The Government of Northern Territory was formed in 1978 with the granting of self government to the Territory. The Northern Territory is a territory of the Commonwealth of Australia, and the Constitution of Australia and Commonwealth law regulates its relationship with the Commonwealth. Under the Australian Constitution, the Commonwealth has full legislative power, if it chooses to exercise it, over the Northern Territory, and has devolved self government to the Territory. The Northern Territory legislature does not have the legislative independence of the Australian states but has power in all matters not in conflict with the Constitution and applicable Commonwealth laws, but subject to a Commonwealth veto. Since 21 December 2023, the head of government has been Chief Minister Eva Lawler of the Labor Party, following the resignation of Natasha Fyles as chief minister on 20 December 2023 following the undisclosed share and conflict of interest scandal.
Заң шығару өкілеттігі
Заң шығару билігі Солтүстік территорияның әкімшісі мен Ассамблея мүшелерінен құралған Заң шығарушы Ассамблеяда болады. Ассамблея Австралия штаттарының үкіметтерімен шамалас өкілеттіктерді жүзеге асырса да, оны конституциялық құқық емес, Ұлттық Парламенттен берілген өкілеттіктер арқылы іске асырады. Бұл, егер Австралия Парламенті қаласа, Аумақ үшін заң шығару құқығын өзінде сақтап алады деген сөз. Аумаққа өздік басқару құқығын беретін заңға сәйкес, Федералдық Кабинет Австралияның Бас губернаторына Ассамблея қабылдаған кез келген заңды күштен шығару туралы ұсынуға құқылы. (Сондай-ақ, Австралия штаттары мен аумақтарының сайлау жүйелеріне қараңыз).
Атқарушы өкілеттіктер
Үкімет әкімші тағайындаған министрліктен, сайланған Ассамблея мүшелерінен құралады. Әдетте әкімші Ассамблеядағы көпшілік партия жетекшісін Бас министр етіп тағайындайды. Бас министрдің кеңесі бойынша әкімші министрліктің басқа мүшелерін тағайындайды. Солтүстік территориясы үкіметі Австралия үкіметтері кеңесіне мүше.
Солтүстік территорияның мемлекет болуын ұсыну
Көп жылдар бойы мемлекеттік статусқа қол жеткізу үшін күшті үгіс-насихат жүргізіліп келді. 1998 жылы осы мәселе бойынша референдум өткізілді, бірақ ұсыныс аз айырмамен қабылданбады. Бұл Солтүстік территория және Одақ үкіметтері үшін күтпеген жағдай болды, себебі қоғамдық пікір сауалнамаларының нәтижесінде көптеген территория тұрғындары мемлекеттік статусқа қолдау көрсеткенін көрсетті. Алайда, Австралия Конституциясының 121-бабына сәйкес, жаңа штаттарды қабылдау шарттарын Одақ Парламенті шешеді. Ұсынылған шарттардың бірі – Сенаттағы орын санын екіден үшке дейін арттыру болды. Басқа штаттардың барлығында 12 сенатор бар. Сол кездегі бас министр Шейн Стоунның қатыгездік танытқан тәсілі деп сипатталғанмен қатар, көптеген территория тұрғындары ұсынылған шарттарда мемлекеттік статусқа келісуге құлықсыз болды деп есептеледі.