Кіріспе
Американдық мүсінші Эли Наделман (туғандағы аты – Элиас Наделман; 20 ақпан 1882 – 28 желтоқсан 1946) – поляк-американдық мүсінші, Париж мектебінің суретшісі және халық өнерін жинаушы.
Elie Nadelman (born Eliasz Nadelman; February 20, 1882 – December 28, 1946) was a Polish American sculptor, draughtsman of the School of Paris and a collector of folk art.
Алғашқы жылдар
Надельман 1882 жылы Варшавада еврей отбасында дүниеге келген. Надельманның осы ерте кезеңдегі (1905–1912) жұмыстары 20 ғасырдың басындағы заманауи мүсінтану үшін маңызды рөл атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде ол АҚШ-қа көшіп барды (1927 жылы американдық азаматтыққа ие болды). 1920 жылы ол бай мұрагер Виола Фланнериға үйленді. Ол әйелімен бірге халық өнерінің үлкен коллекциясын жинады және 1925 жылы Нью-Йорк штатының Ривердейл қаласында Халық өнері мұражайын ашты. Бірақ, оның байлығы Ұлы депрессия кезінде жоғалып, туындылары өнер әлемін қызықтыра алмағандықтан, ол модернизм коллекционерлері арасында көрінеу маңызын жоғалтты. Ол портреттерден басқа ешқандай тапсырыс қабылдамады. 1937 жылы Халық өнері мұражайының коллекциясы Нью-Йорк тарихи қоғамына сатылды. Оның соңғы жеке көрмесі 1930 жылы (Париж, Бернхайм Жун) өтті. 1935 жылы оның көптеген гипстен жасалған мүсіндері мен ағаштан ойылған туындылары студиясын жөндеуге келген жұмысшылар тарапынан қиратылды. Надельман 1935 жылға дейінгі барлық жұмыстарын Ривердейлдегі үйінің шатыры мен жертөлесіне жинап, оларды тоздырып кетуге тастады. 1946 жылдың 28 желтоқсанында Ривердейлде қайтыс болғаннан кейін, оның "Ашық ауадағы адам" мүсіні қалпына келтіріліп, Нью-Йорктегі МОМА-да өткен ретроспективті көрмеде таныстырылды. Оның есімі қайтыс болғаннан кейін артып, туындылары көптеген ірі мұражайларда және американдық өнер тарихына арналған зерттеулерде көрсетіледі.