Кіріспе

Уильям Телл операсының увертюрасы – Уильям Телл операсының увертюрасы (түпнұсқа француз тілінде Guillaume Tell деп аталады), оның музыкасын Джоакино Россини жазған. Уильям Теллдің премьерасы 1829 жылы өтті және бұл Россинидің 39 операсының соңғысы болды, одан кейін ол жартылай зейнеткерлікке шықты (ол кантаталар, қасиетті музыка және әлемдік вокалдық музыка жазуын жалғастырды). Увертюра төрт бөлімнен тұрады, олар бірінен соң бірі үзіліссіз орындалады. Бұл увертюраның бөлімдері классикалық музыкада да, көптеген ақпарат құралдарында да қайта-қайта қолданылды (кейде пародияланып та). Ол радио, теледидар және кинодағы «Жалғыз қаңғыбас» фильмінің тақырыптық музыкасы болды және содан бері атпен саяхаттаумен тығыз байланысты болды. Екі бөлігі де британдық «Уильям Теллдің оқиғалары» телесериалының тақырыптық музыкасы ретінде пайдаланылды, төртінші бөлігі (АҚШ-та «Жалғыз қаңғыбаспен» байланысты) Ұлыбританияда, ал үшінші бөлігі, АҚШ-та шабыттандыратын марш ретінде қайта өңделді. Франц Лист 1838 жылы (S.552) увертюраның фортепианоға арналған транскрипциясын жасады, ол оның концерттік репертуарының маңызды бөлігіне айналды. Басқа композиторлардың да транскрипциялары бар, оның ішінде Луи Готтшальктің екі және төрт фортепианоға арналған, сондай-ақ фортепиано мен скрипкаға арналған дуэттері де бар.

Аспаптар

Овертура мына аспаптар үшін жазылған: пикколо, флейта, екі гобой (бірінші немесе екінші гобой кор англезді екілендіреді), A квинтындегі екі кларнет, екі фагот, G және E квинтындегі төрт табиғи мүйіз, E квинтындегі екі труба, үш тромбон, литавра, үшбұрыш, бас барабан және тарелкалар, сонымен қатар скрипкалар.

Құрылымы

Овертура шамамен 12 минутқа созылады және операның өтетін орны – Швейцария Альпісіндегі өмірдің музыкалық бейнесін жасайды. Россинидің шығармаларын көбінесе жақтырмаған Гектор Берлиоз оны «төрт бөлімнен тұратын симфония» деп сипаттаған. Алайда, симфонияның бөлек-бөлек бөлімдерінен айырмашылығы, овертураның бөлімдері үзіліссіз бір-біріне өтеді. 1. Көшбасшылық Прелюдия: Таң

Прелюдия – E мажордағы және A B A Кода құрылымындағы баяу бөлім, бес соло виолончель және қос бас аспаптарымен орындалады. Ол E минорында соло виолончельмен басталады, содан кейін қалған виолончельдер мен қос бас «жауап береді». Екі тыныш темпанның (біріншісі E, екіншісі B) алыс дауылдың күркіреуіне ұқсайтын дыбысы жақындап келе жатқан дауылды сездіреді. Бөлім бірінші виолончельдің жоғары, ұзақ созылған нотасымен аяқталады. Прелюдияның ұзақтығы шамамен үш минут. 2. Дауыл

Бұл динамикалық бөлім E минорында және A B A құрылымында, толық оркестр орындайды. Ол скрипкалар мен виолалармен басталады. Олардың фразалары пикколо, флейта және гобойлар, содан кейін кларнеттер мен фаготтардың үш нотадан тұратын қысқа үзілістерімен толықтырылады. Дауыл француз мүйіздері, трубалар, тромбондар және бас барабандардың қосылуымен толық күшіне жетеді. Дауыл басылған сайын аспаптардың саны мен дыбысы біртіндеп төмендейді. Бөлім флейтаның жалғыз ойнауымен аяқталады. «Сиырларды шақыру» екі минуттан сәл артық созылады. Бұл бөлім көбінесе анимациялық фильмдерде таңның тууын немесе елдік сұлулықты бейнелеу үшін қолданылады, ең әйгілі мысалдары – Уолт Диснейдің «Ескі диірмен» және Марв Ньюлендтің «Бэмби Годзилламен кездеседі» фильмдерінде, Годзилла Бэмбиді таптап тастамас бұрын бұл ән негізгі музыкалық саз ретінде қолданылады. 4. Финал: Швейцариялық сарбаздардың маршы

Финал, ағылшын тілінде «Швейцариялық сарбаздардың маршы» деп аталады, прелюдия сияқты E мажорда, бірақ бұл трубалармен жарияланған және толық оркестр орындайтын өте динамикалық галоп. Ол швейцариялық сарбаздардың отанын австриялық басқыншылықтан азат ету үшін жеңіске жеткен соңғы актісін еске түсіреді. Intro A B A Coda пішіміндегі бөлім шамамен үш минутқа созылады. Операда аттар мен атты әскерлер болмаса да, бұл бөлім көбінесе бұқаралық ақпарат құралдарында жүгіріп бара жатқан аттарды, жарысты немесе құтқаруға асығысқан батырды бейнелеу үшін қолданылады. Бұл мақсатта ең танымал қолданылуы – «Жоңайлы салтшы» фильмінің тақырыптық музыкасы. Бұл қолданыс соншалықты танымал болды, «интеллектуал» термині «Уильям Теллдің увертюрасын тыңдағанда «Жоңайлы салтшы» туралы ойламайтын адам» деп анықталады. Финал Иоганн Штраус ағаның «Уильям Телл галопы» (Op. 29b) шығармасында қолданылған, ол түпнұсқаның Париж премьерасынан кейін бірнеше ай өткен соң жарияланды және орындалды, ал Дмитрий Шостакович оны 15-ші симфониясының бірінші бөлімінде пайдаланған.

Мәдени сілтемелер

Дэвид Вондрич бұл овертураны «американдық музыкалық кеңістікте үстемдік еткен жылдары мыс оркестрлердің жиі тонау нысаны» деп сипаттаған, ал овертура Уолт Диснейдің «Микки Маус: Концерт» мультфильмінде маңызды рөлде ойнайды. Ол сондай-ақ классикалық музыканы пародизациялайтын мультфильмдерде (мысалы, «Багс Баннидің апатқа шақыруы», онда овертураның финалын Даффи Дак пен Порки Пиг орындайды) немесе вестерн фильмдерінде (мысалы, «Багс Банни қайтадан») қолданылған. Финалға арнайы жазылған мәтінмен Даффи Дак ән салады. Американдық жарнамада ең көп қолданылатын классикалық музыка туындыларының бірі – овертура (әсіресе оның финалы) көптеген жарнамаларда пайда болады, психолог Джоан Мейерс Леви оның ер адамдарға бағытталған жарнамалар үшін ерекше қолайлы екенін айтады. Ол DJ Shadow-тың 2001 жылғы «Defy Convention» Reebok спорттық аяқ киімдеріне арналған жарнамалық кампаниясында және 2008 жылғы Honda Civic жарнамасының электрондық нұсқасында қолданылды. Овертура ерекше көзге түсетін фильмдердің бірі – Стэнли Кубриктің «Механикалық апельсин» фильмі, онда жылдам оқиғалар кезінде Венди Карлостың электрондық өңдеуімен овертураның финалы ойнатылады. Овертураның көбінесе естілмейтін кіріспе бөлігі фильмде кейінірек мұңды музыка ретінде қолданылады. Овертура, әсіресе оның финалы, бірнеше спорттық іс-шараларда да қолданылады. Оны Гонконг жокей клубы көп жылдар бойы пайдаланып келеді. Индиана университетінің баскетбол ойындарының әр екінші таймдың үшінші телепаузасында Индиананың жанкүйерлер тобы мен жанкүйерлер овертураны орындайды, ал жанкүйерлер алаңды айналып, он сегіз туды көтеріп жүгіреді. Индиана штатының жария оқушысы Чак Крэбб бұл дәстүр шамамен 1979 немесе 1980 жылдары басталғанын айтты. Спорт комментаторы Билли Пэкер оны «елдегі ең ұлы колледж тайм-ауты» деп атады.